Plus

Onbekende voor de klas in het speciaal onderwijs? Dat gaat niet

Het speciaal onderwijs wordt geraakt door het lerarentekort, waar de effecten ingrijpender kunnen zijn dan in het regulier onderwijs. Op SO de Heldring gaat het nog net goed, vooral dankzij stagiairs.

Marije Hoogland (midden) begon een dag na haar afstuderen als kleuterjuf op SO De Heldrin Beeld Eva Plevier

Zes kinderen telt de rekenles van juf Gabriëlle de Vries. En behalve de juf, zijn er nog een stagiaire en een snuffelstagiair. Drie volwassenen op zes kinderen, een mooie score op De Heldring, basisschool voor speciaal onderwijs in Noord. Het is stil in het lokaal, de kinderen werken geconcentreerd aan hun sommen met geld. Ze vullen de prijs van boodschappen in, niet in cijfers, maar getekende muntjes.

Toch gaat deze school, die zich weer 'excellent' mag noemen volgens de onderwijsinspectie, ook gebukt onder het lerarentekort. Want deze kinderen hebben veel aandacht nodig. Ze zijn verstandelijk beperkt, vaak ook autistisch, en hebben soms daarbovenop een psychiatrische stoornis. Klassen tellen maximaal 12 kinderen, bij de kleintjes zelfs maar 10. Toch is het geen overbodige luxe om minimaal twee mensen voor de klas te hebben.

De Vries is officieel de onderwijsondersteuner, maar de leerkracht is ziek. "Zonder stagiairs zou het niet kunnen," zegt ze. Alleen al buiten de klas gekleurd papier pakken, is lastig zonder stagiair. Er moet altijd iemand bij de kinderen zijn.

Op een woensdag zijn er 19 mensen aan het werk in de kleine school. Het zouden er eigenlijk 20 moeten zijn, maar één docent is langdurig ziek. Vervangers zijn niet te vinden. Vorig jaar zocht directeur Marjolein Stolwijk een half jaar naar iemand om de kleuters te doen. Uiteindelijk kreeg ze stagiaire Marije Hoogland zover dat ze de dag na haar afstuderen in dienst kwam.

"We hadden geluk, ze is hartstikke goed." Nu staat Hoogland voor een taalles voor zes jonge kinderen. In haar ene hand een tijgerpop, in haar andere een aapje. "Aap en tijger delen een appel," speelt ze. De kinderen kijken gebiologeerd, roepen af en toe iets. Tegenover haar zit een onderwijsassistent.

Deze leerlingen gedijen goed bij liedjes, structuur, herkenbaarheid. Om kinderen bij de les te krijgen, klappen docenten in hun handen. De leerlingen doen het na. Bij de kleuters wordt veel gezongen. "Kijk, kijk, kijk, we kijken naar het bord," zingt Hoogland.

Conciërge voor de klas
Voor kinderen met een verstandelijke beperking is het essentieel om een bekend gezicht voor de klas te hebben. In een andere groep van oudere kinderen nemen we als verslaggever en fotograaf plaats achterin de klas. Dan komt een meisje wijzend op ons af en roept: "Jullie moeten naar huis." We worden onmiddellijk als vreemden herkend.

Daarom is er ook geen groep invallers waar De Heldring een beroep op kan doen. "Het is onmogelijk iemand één dag te laten komen. Eén kleine verandering geeft al onrust," zegt directeur Stolwijk.

Toen een jaar geleden rond kerst vijf van de zeven docenten zich ziek meldden, sloeg de paniek even toe. Leerlingen kunnen niet even naar huis worden gestuurd, want de meeste komen met een busje. En klassen kunnen niet worden opgedeeld, want de leerlingen hebben extreem uiteenlopende niveaus.

"Een kind dat nog leert praten, kun je niet met een ander dat al kan lezen en rekenen laten werken." Uiteindelijk vonden ze een oplossing, zonder ook maar één onbekend gezicht te casten. Voor de klas stonden de intern begeleider, de psycholoog, de zorgmedewerker, de conciërge en de directeur. "Maar hopelijk is dit niet het nieuwe normaal."

Steeds meer leerlingen

Het lerarentekort in het speciaal onderwijs is net zo nijpend als op reguliere scholen. Midden in dit schooljaar zijn er ruim 30 openstaande vacatures op de 27 scholen voor speciaal onderwijs (basis- en voortgezet onderwijs) in Amsterdam. Bestuurders luidden gisteren in Het Parool de noodklok: leraren kiezen niet meer voor deze sector, uit angst dat het te zwaar is.

Bovendien krijgen docenten in het voortgezet speciaal onderwijs betaald volgens de CAO van het primair onderwijs. Daardoor is het financieel aantrekkelijker om op een reguliere middelbare school te werken. Het aantal leerlingen in het speciaal onderwijs groeit, tegen de verwachting in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden