Plus Filmrecensie

Oleg Ivenko danst mooi, maar is geen Roedolf Noerejev

The White Crow is als biografie grotendeels mislukt, maar laat goed zien hoe een jongeman uit de Sovjet-Unie wordt verleid door het Westen.

Beeld -

"Techniek is waarop je terugvalt als je geen inspiratie meer hebt." Een citaat van Roedolf Noerejev, die wordt gezien als een van de beste mannelijke balletdansers van de 20ste eeuw. Even interessant als zijn talent is Noerejevs levensverhaal.

Hij werd geboren in de arme Sovjetstad Oefa en begon relatief laat (17 jaar oud) aan een opleiding op de Leningrad Ballet School. Als tweede solist bij het Kirovballet ging hij begin jaren zestig op tournee door Europa. Noerejev genoot zo van de Parijse levensstijl en westerse decadentie dat de KGB hem in de smiezen kreeg. Was Noerejev vergeten waar hij vandaan kwam?

Daar is natuurlijk best een aardige film van te boetseren. Regisseur Ralph Fiennes kwam daarbij voor een fundamentele vraag te staan. Cast ik een acteur in de hoofdrol en leer ik hem dansen, of cast ik een danser en leer ik hem acteren?

Fiennes koos voor dat laatste. Noerejev wordt ­gespeeld door de Russische danser Oleg Ivenko. Daar valt iets voor te zeggen. Ivenko is misschien niet zo goed als Noerejev was, maar de dansscènes zien er fenomenaal uit.

Veel zijn het er echter niet. Het scenario van David Hare en Juliet Kavanagh legt de nadruk op vrij sentimenteel drama, inclusief flashbacks naar de arme jeugd van de danser. Noerejev was geen vriendelijke man, dus het is logisch dat ook Ivenko niet bepaald sympathiek overkomt.

Hij is echter ook niet bij machte veel nuance of diepgang in zijn norsheid aan te brengen. Dat valt vooral op in de scènes tussen Ivenko en Fiennes, die Noerejevs trainer Alexander Poesjkin speelt. Bij Fiennes spuit het verdriet in allerlei gradaties uit zijn poriën, Ivenko kijkt vooral boos en vastberaden in de verte.

The White Crow

Regie Ralph Fiennes
Met Oleg Ivenko, Ralph Fiennes, Adèle Exarchopoulos
Te zien in Cinecenter, Filmhallen, The Movies,Tuschinski

Veel van Ivenko's dialogen zijn bovendien nogal obligate opmerkingen over de motivatie achter zijn kunst. "Als je geen verhaal te vertellen hebt, heb je geen reden om te dansen."

Een ervaren acteur kan daar misschien iets van gevoel in leggen, maar Ivenko dreunt zulke zinnen op met de subtiliteit van een boorhamer. Dat is extra problematisch omdat Noerejev zo'n ontzettend charismatische man was, iemand met een natuurlijk sexappeal. Ivenko heeft dat allemaal niet. Als biografie is The White Crow dan ook grotendeels mislukt.

Wat de film wél goed doet, is de spagaat laten zien waarin Noerejev gaandeweg terechtkomt tussen zijn wortels in de Sovjet-Unie en de verleidingen van het Westen, waar hij elke avond kan uitgaan en bovendien op een heerlijk voetstuk wordt gezet.

Erg sterk is een scène waarin de nog jonge Noerejev te horen krijgt dat hij verplicht in zijn geboortestad Oefa moet gaan dansen. Hij verzet zich hevig. Hij wil dansen bij het Bolsjoj Ballet. Als ze hem nu parkeren in Oefa zal zijn carrière doodbloeden. Hij heeft récht op Moskou. De dame kijkt hem boos aan. De gewone man heeft zijn dansopleiding betaald. Het is tijd om voor hem op te treden. De gemeenschap is belangrijker dan het ego.

Dat is een redelijk argument. Fiennes laat zich gelukkig niet al te zeer leiden door anti-Sovjetgevoelens. Pas in het laatste half uur, als de KGB Noerejev wil ontvoeren omdat hij hun regels niet naleeft, wordt The White Crow alsnog een vrij klassieke Hollywoodfilm, waarin de Russen de slechteriken zijn en het Westen de grote artiest moet redden uit de klauwen van het kwaad. Die scènes passen niet zo goed bij het onderkoelde drama van de anderhalf uur daarvoor, maar leveren wel wat zeer welkome spanning op. Zelfs voor wie de afloop al kent.

Wekelijks een overzicht van de nieuwste hotspots, uitgaanstips, films en restaurants in je mailbox? Schrijf je dan nu in voor de Stadsgids-nieuwsbrief van Het Parool. Ook leuk: volg @pshetparool op Instagram.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden