Oekraïens lastig voor 'man van Moskou'

Viktor Janoekovitsj, mogelijk de nieuwe president van Oekraïne, weet dat de oppositie hem zijn jeugdzonden nooit zal vergeven.

''Willen jullie een president met een strafblad?'' was de retorische vraag waarmee zijn rivale Joelia Timosjenko in de campagne afkeurend gebrul aan haar aanhangers ontlokte. Janoekovitsj is in zijn jeugd in het oosten van Oekraïne meermaals veroordeeld tot gevangenisstraf wegens diefstal en zware mishandeling.

''Ik kom uit een erg arm gezin, en mijn droom was altijd me te bevrijden van de armoede,'' zei Janoekovitsj ooit. Zijn vader was mijnwerker in de regio Donetsk, zijn moeder een verpleegster. Het was geen harmonieus gezin, zijn vader dronk en liet zijn gezin vaak in de steek.

Jeugdbende
Viktor, geboren in juli 1950, werd lid van een jeugdbende, totdat
justitie in de toenmalige Sovjet­republiek Oekraïne zich met harde hand over hem ontfermde.

Viktor had weinig tijd doorgebracht op school, maar de staat zorgde voor een opleiding tot gasfitter. Later werkte hij op tal van plaatsen in de staatsindustrieën in Donetsk, ooit het industriële hart van de hele Sovjet-Unie.

Janoekovitsj werkte er als ambtenaar in de transportsector, studeerde economie en bouwde goede contacten op in de Communistische Partij. Hij bracht het tot gouverneur van Donetsk en tot vertrouweling van president Leonid Koetsjma. Deze benoemde zijn beschermeling in 2002 tot premier.

In Donetsk hadden de meeste burgers nooit veel gevoeld voor de onafhankelijkheid van Oekraïne, die in 1991 tot stand kwam. Men voelde en voelt zich er meer verbonden met de Sovjet-Unie en Rusland. In de jaren na de onafhankelijkheid was een duidelijke splitsing ontstaan tussen enerzijds Donetsk en andere aan Rusland grenzende gebieden, en anderzijds het westen van Oekraïne, waar de meeste burgers zich op het Westen richtten.

Viktor Janoekovitsj sprak aan het begin van zijn politieke loopbaan uitsluitend Russisch, het Oekraïens was hij niet machtig. ''Niemand hier zal u vertellen dat hij zich Oekraïner voelt,'' zei hij in Donetsk als leider van de door hem opgerichte Partij van de Regio's. ''Want dat staat gelijk aan nationalisme en dat is voor ons niets anders dan fascisme.''

Onafhankelijkheid
De laatste jaren is Janoekovitjs Oekraïens wat minder moeizaam geworden, maar in 'zijn' Donetsk richt hij zich uitsluitend in het Russisch tot de kiezers, net als in de andere regio's waar de Oekraïense onafhankelijkheid weinig enthousiasme oplevert.

Bij de presidentsverkiezingen van 2004 stonden de 'westerse' en 'Russische kampen fel tegenover elkaar. Janoekovitsj gold als de man die het beleid van zijn mentor, de apparat­sjik Viktor Koetsjma, moest voortzetten. Janoekovitsj versloeg de liberale kandidaat Viktor Joesjtsjenko.

De man uit Donetsk dankte zijn zege volgens de oppositie aan massale fraude. In Kiev kwamen honderdduizenden burgers uit protest bijeen in een volksbeweging die zou leiden tot de Oranje Revolutie. Janoekovitsj boog voor het volk en Joesjtsjenko werd president.

Het ooit zo veelbelovende duo met Viktor Joesjtsjenko als president en Julia Timosjenko als premier viel al snel ruziënd uiteen. Te midden van de groeiende politieke instabiliteit wierp Janoekovitsj zich op als de pleitbezorger van rust en orde.

Straatvechter
Tijdens zijn voorbereiding op zijn terugkeer aan de macht deed hij zijn best niet te lijken op de karikatuur die de oppositie van hem schetste. De volgens Timosjenko onbehouwen ex-delinquent werkte aan zijn manieren. Maar af en toe brak toch de oude populist en straatvechter door het vernis van beschaving.

Zo dreigde hij laatst journalisten 'aan hun ballen' te trekken als ze niet snel kwamen opdraven bij zijn verkiezingsbijeenkomst.

Janoekovitsj wil ook af van zijn imago van 'de man van Moskou', die burgers in het westen van Oekraïne afschrikt. Lidmaatschap van de Navo blijft taboe, tot genoegen van Moskou, maar graag wil hij de banden met de EU versterken.

Dat is ook de wens van zijn belangrijkste aanhanger en geldschieter Rinat Akhmetov, veruit de rijkste man van Oekraïne. Volgens The
Financial Times heeft deze 'oligarch' Janoekovitsj overgehaald zijn blik ook op het Westen te richten. (HET PAROOL)

undefined

De presidentsverkiezingen in Oekraïne lijken nog niet beslist. De eerdere berichten dat Viktor Janoekovitsj de strijd had gewonnen, waren te voorbarig. ANP Beeld
De presidentsverkiezingen in Oekraïne lijken nog niet beslist. De eerdere berichten dat Viktor Janoekovitsj de strijd had gewonnen, waren te voorbarig. ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden