Ode aan kunstschilder Jan Roeland in Het Ketelhuis

Kunstschilder Jan Roeland overleed begin november. Zijn vrienden stadsdichter K. Schippers en regisseur Kees Hin brengen zondag een ode aan hem met een film in Het Ketelhuis. 'Hij was altijd opgewekt.'

Stadsdichter K. Schippers: 'Je moet iets doen, om het te kunnen verwerken. Zo'n film helpt daarbij' Beeld Bianca Sistermans

Hij trekt een laken van een stoel, slaat een pluisje van zijn schouder en bestelt ­kobaltblauw in een verfwinkel. Het zijn beelden van de schilder Jan Roeland, die K. Schippers, pseudoniem van Gerard Stigter (80), en Kees Hin (80) van hem verzamelden. Als ze vroeger een nieuwe film maakten, regisseerde Hin, schreef Schippers het scenario en was Roeland vaak de figurant.

In deze nieuwe film, bestaande uit archiefbeelden, zien we Roeland steeds en passant - in sloppen en stegen op zoek naar huizen in Amsterdam waar Multatuli woonde en lopend tussen Amsterdamse muren en woningen waarop littekens uit de oorlog te zien zijn.

Misprijzend staren
Toen Roeland in november op 81-jarige leeftijd overleed, kwamen de herinneringen aan de schilder weer scherp naar boven bij Schippers.

"Ik heb een goed geheugen voor hoe iemand loopt. Jan herinner ik me als een leuke, lange man. Tijdens een film trok hij van twee stoelen het laken af. Ik zie het hem zo weer doen. Zijn grote stappen door de gang en hoe hij dat pluisje van zijn schouder sloeg." Schippers kan zich ook het moment herinneren dat Roeland aan tafel zat, naast een gietertje.

"Hij zat misprijzend naar een lamp te staren. Zulke dingen ­vergeet ik niet meer. En juist door het maken van de film werden die nog meer geactiveerd."

De film eindigt bij Roeland in zijn atelier - in zijn natuurlijke habitat - waar hij vertelt over zijn werk. "We hadden ineens die beelden als einde van de film. Alsof dat einde al zo moest wezen. Daarom hebben we dat zo gelaten."

Tot leven wekken
Schippers en Hin hadden het gevoel dat zij iets moesten doen voor Roeland. Het liefst een film maken. "We wilden hem een beetje tot leven wekken, vooral niet bij de pakken neer gaan ­zitten. Hij was immers een opgewekte man. Ik hoop dat we met deze film dicht bij zijn eigen ­leven komen; het leven dat we hem nog steeds gunnen."

Hoe hebben de regisseur en de schrijver een keuze gemaakt in de beelden die zij van hem hadden? "Die hebben we er een beetje uitgevist. Met bestaand materiaal tot eigenlijk iets nieuws komen - dat vind ik mooi. En daarmee een vriend uit het niets tevoorschijn kunnen halen."

Soms gaat de film even op zwart. "Zondagmiddag in Het Ketelhuis lees ik op die momenten gedichten voor, die ik over hem geschreven heb."

Schippers heeft zich ook altijd verwant gevoeld met het werk van Roeland. "Ik heb wel eens opgeschreven: als je een vinger op je wang legt, dan voelt je vinger jouw wang, maar je wang voelt ook jouw vinger. Het gevoel is er dus op twee plekken tegelijk. Ik vind dat een bepaalde eenvoud hebben. Die eenvoud zit in mijn werk, maar zat ook in zijn werk."

"In 1935 werd Jan geboren in Kampen. In 1965 vertrok hij naar Amsterdam. In de film zijn ook foto's uit die tijd te zien. Maar ik wilde eigenlijk iets anders vertellen. Waarom ben ik deze zijweg ingeslagen? Ach, het leven is één en al zijweg."

Verdwenen
Is deze film voor Schippers een manier om met het overlijden van zijn vriend om te gaan? ­"Absoluut. Je moet iets doen, om het te kunnen verwerken. Zo'n film helpt daarbij. Of je gaat erover schrijven, dat heb ik ook gedaan." En dan draagt Schippers één van zijn gedichten voor.

alle dagen zijn hetzelfde maar anders gekleed
't is een en dezelfde dag die zich steeds weer
aan onze ogen onttrekt door andere tinten
een slim gekozen lichtval gewaden sluiers

kou zonneschijn en regen en wind allemaal
afleidingen van die ene dag die ons
steeds weer ontgaat
die we net niet zien

Roeland is overleden, maar dat woord wil Schippers liever niet gebruiken. Hij zegt liever dat zijn goede vriend is verdwenen. "Dat biedt nog een zekere hoop dat hij terugkeert."

Voor Jan Roeland, zondag 14.00 uur in Het Ketelhuis. Werk van Roeland is t/m zondag te zien bij Galerie Slewe op Art Rotterdam, vanaf 4/3 in de Kunsthal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden