Plus

Ode aan het protest van vroeger én nu in de Kleine Komedie

In De Kleine Komedie is tot en met vrijdag Want Er Komen Andere Tijden te zien, een ode aan het protest van vroeger én nu.

De Oost-Duitse protestzanger Wolf Biermann, hier op een foto uit 1977, speelt een belangrijke rol in de voor­stelling.Beeld Arthur Bastiaanse/ANP

Vivienne Ypma, directeur van De Kleine Komedie, keek in januari op een hotelkamer in Antwerpen vol ongeloof naar de inaugurele rede van Donald Trump toen haar plotseling het thema te binnen schoot voor een voorstelling waar ze al een tijdje aan werkte. Trump bood inspiratie.

"Ik houd erg van oud repertoire. Daar komt het publiek nauwelijks meer mee in aanraking en dat vind ik jammer. Als directeur van het enige kleinkunsttheater dat zelf produceert, voel ik verantwoordelijkheid om niet alleen amusement te brengen, maar ook inhoud te laten zien."

"Ik heb Theo Nijland daarom gevraagd mee te denken over een jaarlijks terugkerend programma met oud materiaal rond een actueel thema, gezongen door een breed gezelschap met mensen van alle leeftijden."

Dankzij de verkiezing van Donald Trump gaat de eerste editie van het programma over het protestlied. "Kleinkunst, cabaret, is de enige kunstvorm die heel direct kan reageren op wat er in de wereld gebeurt. Stand-uppers kunnen 's middags een grap bedenken en hem 's avonds al gebruiken. Liedjes kosten iets meer tijd, maar kunnen ook heel actueel zijn."

Schurende collage
Nijland: "De voorstelling wordt als het goed is een ongemakkelijke, schurende collage van oude en nieuwe liedjes, gezongen door onder anderen Paul de Munnik en Jenny Arean. Jacques Klöters deelt zijn kennis over het kleinkunstlied. We hebben ook een stevige band onder leiding van Wilko Sterke. Het moet broeien."

Ypma: "Het is spannend wat het precies wordt. Ik wilde niet alleen the usual suspects, dus ik heb ook bijvoorbeeld Natalie Baartman gevraagd. Ik vind dat zij een heel originele kijk op de wereld heeft; dat is ook een vorm van protest. En met Derk Sauer hebben we twee filmpjes opgenomen waarin hij, voormalige communist, onder meer vertelt over de revolutie in Rusland."

Wat is een protestlied eigenlijk? Nijland: "Daar hebben we het lang over gehad. Het is een lied om te verbinden, om samen met de zaal een proteststem te laten horen. Een soort clublied.

Wolf Biermann speelt een belangrijke rol in de voorstelling, de Duitse dichter en zanger die altijd fel heeft geageerd tegen het stalinistische regime in de DDR.

Op YouTube staan filmpjes van een concert in Keulen waar hij Karl-Eduard von Schnitzler bezingt, een Oost-Duitse propagandist. Het publiek hangt aan zijn lippen. Ze herkennen zo wat hij zingt. En je merkt dat ze ook behóefte hebben aan die herkenning."

Maar is het nog wel van deze tijd, geëngageerd cabaret? Protestliedjes? Zijn we dat priemende vingertje niet hartstikke beu? Ypma: "Vroeger waren de teksten veel directer, ging die vuist meer de lucht in. Dat doet bijna niemand meer. Er zit tegenwoordig veel ironie in het cabaret. Verhalen en liedjes zijn vaak allegorisch. De moraal zit verborgen. Als je alleen wilt lachen om de grappen, kan dat. Dat verschil is interessant."

Nijland: "Dat ligt ook aan de tijd. Iemand als Biermann leefde onder het regime waartegen hij protesteerde. Wij zijn, gelukkig, nog steeds niet in de situatie dat we worden opgepakt omdat we iets roepen. Als ik op de Dam ga staan, moet ik toch minstens mijn broek laten zakken voor er iets gebeurt. Eigenlijk kun je daarom in Nederland op dit moment niet spreken van protestzangers."

Ypma: "Maar je kunt wél een protestlied schrijven. Zoals Kiki Schippers deed met Er spoelen mensen aan, waar ze de Annie M.G. Schmidtprijs voor kreeg. Dat gaat vooral over moreel geweten. Wat doe je aan onrecht?"

Omgekeerde protestsong
Speciaal voor deze voorstelling schreef Nijland een lied met de welluidende titel Een Nieuwe Oorlog Graag!, naar zijn eigen zeggen een omgekeerde protestsong. "Ik heb geprobeerd een heel rechts, slecht lied te maken. De islam moet weg, de subsidiekraan moet dicht. Ik hoop dat mensen zich ongemakkelijk gaan voelen van dat lied."

Ypma: "Maar er zitten vast ook mensen in de zaal die denken: ja, precies."

Nijland: "Zeker. Hoewel de PVV de verkiezingen niet heeft gewonnen, heeft het populisme de politiek wel enorm beïnvloed. Soms zeggen mensen dat wat Janmaat ooit riep nu bon ton is. Nee. Het was toen fout en het is nog steeds fout. We moeten oppassen voor een verschuivende moraal. Vandaar dat deze voorstelling relevantie heeft; de bedoeling is dat je er strijdbaarder uitkomt dan dat je erin ging."

Want Er Komen Andere Tijden. T/m 29/9, De Kleine Komedie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden