PlusIn beeld

Ode aan de branie en vrije geest van een Amsterdammer

Fotograaf Koos Breukel (54) wilde het Amsterdammerschap vastleggen in de expositie Ode aan een Amsterdammer, waarin 70 portretten een beeld geven van de eigen aard van de stad en zijn bewoners. 'Wat hen bindt, is hun vrije karakter.'

Eberhard van der Laan met zoon Edze, 2017 Beeld Koos Breukel
Eberhard van der Laan met zoon Edze, 2017Beeld Koos Breukel

Dit is de vader van de stad. Dat dacht fotograaf Koos Breukel toen hij Eberhard van der Laan en zijn gezin fotografeerde in zijn studio. Het betrof een privésessie en de sfeer was losjes. Breukel realiseerde zich op dat moment dat dit een echt Amsterdams tafereel was.

De burgemeester met vrouw en kinderen - verder geen gedoe. Geen eisen, geen entourage. "Ter plekke bedacht ik: hier moet ik iets mee. Er moet een ode komen aan de Amsterdammer. Aan zijn eigenzinnige houding - zelfbewust en tegelijk met zelfspot."

Breukel is medeoprichter van de Dutch National Portrait Gallery (DNPG maakt tijdelijke tentoonstellingen op locatie met portretkunst), en hij wist samen met gastcurator Willem van Zoetendaal dan ook meteen hoe die ode eruit moest zien: portretten van Amsterdammers gemaakt door Amsterdammers. "De kunstenaars van Ode aan een Amsterdammer hebben allemaal een relatie met de stad; het zijn gevestigde en minder bekende namen en jong talent."

De expositie, die komende week wordt geopend in het Scheepvaartmuseum, bestaat uit een gevarieerde reeks kunstwerken - 'van abstract tot felrealistisch'. Rineke Dijkstra legde jongeren in het park vast, Emo Verkerk schilderde Remco Campert in vrolijke lijnen, we zien de indringende blik van Cor Jaring gefotografeerd door Sander Troelstra, en Erwin Olaf maakte een klassiek, aan oude meesters refererend portret van een joodse jongen.

Branie en vrije geest
Voor Breukel is het Amsterdammerschap 'een attitude'. Het gaat, zegt hij, over het gevoel de wereld aan te kunnen, maar bij die ambitie nooit de humor uit het oog te verliezen. "Wat hen bindt, is hun vrije karakter. Hun branie en vrije geest. Dit zijn types die ongrijpbaar zijn. Al moet ik zeggen: echte vrijheid bestaat natuurlijk niet. Al kwam Simon Vinkenoog, heerlijk tevreden in zijn tuinhuisje, dicht in de buurt."

Iedere Amsterdammer kent het fenomeen: de opmerking 'uit Amsterdam' te komen, wordt overal ter wereld begroet met een aardige lach. Amsterdam? Dat is Rembrandt en Cruijff, maar vooral coffeeshops, red-light district en nog heel wat dingen die buiten de tien geboden vallen. Breukel: "De clichés - deels waar en deels onzin natuurlijk."

Ode aan een Amsterdammer laat zien dat het Amsterdammerschap verder reikt dan jointjes of het Ajaxgevoel (wij zijn de besten). De zeventig Amsterdammers die hier bij elkaar zijn gebracht, gaan niet op in de massa en zijn ook niet zo snel ergens op vast te pinnen. Ze zijn zichzelf. Ze ondernemen of zoeken hun heil in creativiteit. En vooral: ze gaan hun eigen weg, maar staan altijd open voor nieuwe impulsen.

Openheid
Dat is ook de reden dat het populisme - een verlangen naar een overzichtelijke wereld - in deze stad zo moeilijk voet aan de grond krijgt. Amsterdammers willen helemaal geen overzicht. Dat is niet nodig, als je elkaar dagelijks op de fiets tegenkomt. Met meer dan 180 nationaliteiten behoort Amsterdam tot de meest diverse steden in de wereld.

Iets om trots op te zijn? Koos Breukel vindt van wel. "Het gaat mij alleen niet zozeer om diversiteit, maar vooral om openheid."

Het was die openheid die Breukel raakte toen de burgemeester na de fotosessie nog even bij hem op de bank bleef kletsen, met de kinderen om hem heen. Zoals Van der Laan, na een opening of een plechtigheid, altijd nog praatjes maakt met Amsterdammers. Over het Leidseplein, de gaypride of wat dan ook.

Van der Laan snapt zijn stad als de beste: iedereen is hier gelijk. Omdat iedereen anders is.

Ode aan een Amsterdammer, Het Scheepvaartmuseum, 12 juli t/m 27 augustus, gratis toegang.

Johan Cruijff, 1997:

null Beeld Marlene Dumas
Beeld Marlene Dumas

Visser op het Stadionplein, 1999:

null Beeld Marijn de Jong
Beeld Marijn de Jong

Vondelpark, 2005:

null Beeld Rineke Dijkstra
Beeld Rineke Dijkstra

Ayla, 2015:

null Beeld Jitske Schols
Beeld Jitske Schols

Jaap S., 2006:

null Beeld Annaleen Louwes
Beeld Annaleen Louwes

Cor Jaring, 2012:

null Beeld Sander Troelstra
Beeld Sander Troelstra

Melanie Bonajo, 1998:

null Beeld To Sang Fotostudio
Beeld To Sang Fotostudio

Remco Campert, 2009:

null Beeld Emo Verkerk
Beeld Emo Verkerk

Zeedijk, 2016:

null Beeld Zea van der Elsken
Beeld Zea van der Elsken

Menachem, 2013:

null Beeld Erwin Olaf
Beeld Erwin Olaf

Eberhard van der Laan met zoon Edze, 2017:

null Beeld Koos Breukel
Beeld Koos Breukel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden