NZ-lijn: 'Gebrek aan deskundigheid bij gemeente'

Voormalig wethouder Ernst Bakker, van 1994 tot 1998 verantwoordelijk voor de Noord/Zuidlijn, wordt 14 september in het stadhuis gehoord op de eerste dag van de raadsenquete. Foto ANP

De Noord/Zuidlijn geldt als een van de ingewikkeldste bouwprojecten ooit in Nederland. Daarom is een kundige organisatie essentieel, maar daaraan ontbrak het Amsterdam geheel. Er was zelfs geen risicoanalyse.

Dit bleek maandag uit het verhoor van Peter Kieft, oud-hoofdingenieur-directeur bij Rijkswaterstaat, door de enquêtecommissie die de problemen bij de metrolijn onderzoekt. Ook tijdens de bouw ontbrak de risicoanalyse nog. Kieft: ''We hebben er keer op keer op aangedrongen. De eerste keer was vrij snel na de installatie van de commissie van wijze mannen, medio 2003.'' Pas begin 2008 was de analyse er.

Deskundigheid ontbrak volgens Kieft doordat de gemeente de grote fout heeft gemaakt na de aanleg van de Oostlijn de Dienst Openbare werken compleet af te breken. Alle deskundigen zijn er uit gegaan, terwijl een stad bij dit soort projecten alle deskundigen zelf in dienst moet hebben, zoals Rotterdam had.

Daar kwam door de versnipperde organisatie nog de onwil bij, om als gezamenlijk gemeentelijke apparaat het gemeenschappelijk belang van het project te zien. Kieft: ''Er wordt bijna obstructiemacht uitgeoefend, bijvoorbeeld rond het verlenen van vergunningen. De Dienst Milieu en Bouwtoezicht (DMB) heeft hier een ongekende rol in gehad.'' Daarnaast was de vergunningverlening door de stadsdelen lastig. ''Dat DMB werk van de aannemer moet goedkeuren, is werkelijke van de gekke. Ze kunnen nooit de deskundigheid van het adviesbureau hebben. Dat betekent dat je alleen hindermacht uitoefent.''

Kieft heeft daarom al in een pril stadium wethouders gewezen op de noodzaak van het oprichten van een aparte Dienst Noord/Zuidlijn. Later deed hij dat bij D66-wethouder Ernst Bakker en bij PvdA-wethouder Duco Stadig.

Een van de problemen was dat de gemeente, naarmate aannemers meer risicogelden in hun begrotingen opnamen, besloot die zelf over te nemen, in 'stelposten'. Kieft: ''Het werd een mission impossible. Zo lag er een boorcontract dat bepaalde dat de aannemer van Amsterdam doorbetaald kreeg als het werk stillag.''

Kieft meende voorts dat het boren en stations bouwen in één contract geregeld moest worden. ''Er moest een gezamenlijk belang zijn tussen de boorcombinatie Satrun en bouwer Max Bögel. De stations moesten klaar zijn als de boor arriveert.'' Dat is niet in het contract vastgelegd.

Volgende fout was dat Amsterdam de mensen die de plannen voor de metrobouw hadden gemaakt, ook verantwoordelijkheid maakte voor de uitvoering. ''Dat is een ander vak,'' aldus Kieft.

Ook had Kieft zich verbaasd over het feit dat Amsterdam zich bemoeide met het ontwerpen van de boor. Kieft: ''Dat moet je, na uitgangspunten als de diameter van de boor te hebben vastgesteld, aan de fabrikant overlaten.'' Amsterdam was eigenwijs en maakte toch zelf een ontwerp. Dat deugde niet en de contractmanager heeft dat later teruggedraaid. Ook bij het Centraal Station ging Amsterdam met eigen ontwerpen voor de nieuwe fundering de mist in. Kieft: ''De aannemer kon aantonen dat het niet klopte.''

Kieft signaleerde voortdurende 'wantrouwen en juridisering', voortkomend uit 'onkunde bij de managers van de gemeente'. Er waren ruzies en een arbitragezaak, die de gemeente prompt verloor.

Dat Amsterdam voor de financiering van de Noord/Zuidlijn akkoord met één vast bedrag en een afkoopsom van het rijk, vond Kieft vreemd. Hij begreep evenmin oud-wethouder Frank Köhler (GroenLinks), die vorige week zei dat er feitelijk niet veel veranderde, terwijl Amsterdam daardoor volledig en alleen voor alle risico's opdraaide. (TON DAMEN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden