NPS laat NSB'ers wel aan het woord

Ad van Liempt: 'We willen het oorspronkelijke Russisch horen, ook al verstaan we er niets van.'

Gek genoeg vond Ad van Liempt (60) geschiedenis op de middelbare school geen leuk vak. Een strenge, ouderwetse geschiedenisleraar dicteerde jaartallen, die de klas moest opschrijven en later moest kunnen opdreunen.

''Traumatisch. Het heeft mijn liefde voor het vak tijdelijk bekoeld,'' zegt Van Liempt, die als oud-hoofdredacteur van Nova tien jaar geleden het geschiedenisprogramma Andere tijden begon en nu chef is van een omroepoverstijgende afdeling geschiedenis.

Zijn laatste grote project voordat hij op 1 januari met vervroegd pen­sioen gaat, is de negendelige serie De oorlog, gepresenteerd door Rob Trip. ''De afgelopen twintig, 25 jaar is veel onderzoek gedaan naar de Tweede Wereldoorlog, wat heeft geleid tot nieuwe inzichten. Die zijn bij insiders wel bekend, maar niet bij het grote publiek,'' verklaart Van Liempt.

''De eerste anderhalf jaar na de Duitse inval ging het met de Nederlandse economie bijvoorbeeld heel goed. Er kwamen honderdduizend nieuwe banen, het bedrijfsleven investeerde en de middenstand floreerde. Ik zal niet zeggen dat het opzettelijk is verzwegen, maar het is iets dat men niet graag vertelde.''

De oorlog vertelt het verhaal van de bezetting van Nederland door Duitsland en van Nederlands-Indië door Japan. De makers baseren zich voor een groot deel op dagboeken. Van Liempt en zijn collega's hebben al plannen ingediend voor een nieuwe grote geschiedenisserie, over de slavernij.

Buiten zijn 27.000 pagina's tellende standaardwerk De bezetting maakte historicus Loe de Jong in de jaren zestig een tv-serie over de oorlog. ''Wij leggen nu in De oorlog andere accenten. In de jaren zestig heerste de opvatting: we laten geen NSB'ers aan het woord. Dat is niet meer overeind te houden. Wij laten iemand aan het woord die bij de Waffen SS heeft gezeten en we gebruiken dagboeken van NSB'ers. Dat draagt bij aan het verhaal.''

En dat verhaal is - uiteraard - veel omvangrijker dan in negen afleveringen van vijftig minuten verteld kan worden. Dus schreef Van Liempt in zijn vrije tijd een boek over de Tweede Wereldoorlog. Negen hoofdstukken - die de negen uitzendingen van De oorlog volgen - in vijfhonderd pagina's. ''Dat boek moest er komen, vonden we. Maar de vraag was: wie heeft er tijd voor en wie durft het? De reden dat ik het heb aangedurfd, is dat Hans Blom, oud-directeur van het Niod, heeft meegewerkt. Hij heeft alles gelezen, en waar nodig verbeterd en aangevuld.''

Van Liempt baseerde zich op het werk van zijn vier researchers, die per aflevering een uitpuilende ordner aan informatie beschikbaar hadden. ''Loe de Jong heeft zelf gezegd: 'Geen mens gaat mijn boeken meer lezen.' Hij wilde altijd nog een samenvatting van De bezetting schrijven, maar dat is er door zijn hersenbloeding nooit van gekomen. Misschien is het nu alsnog gebeurd. Al heb ik niet de pretentie dat dit hét boek over de oorlog is.''

Dit weekend is ook de eerste aflevering van het kinderprogramma over de Tweede Wereldoorlog te zien: 13 in de oorlog. In het programma, dat laat zien hoe kinderen de Tweede Wereldoorlog hebben beleefd, zitten, in tegenstelling tot in De oorlog, gedramatiseerde scènes. ''Daar kun je uitvoerige discussies over voeren. Docudrama wordt gewantrouwd, is onze indruk. Zodra je iets in scène zet, krijg je stukken in de krant. Kijkers eisen authenticiteit en hebben het gevoel dat drama daar afbreuk aan doet. Ik betrap me erop dat ik er ook moeite mee heb.''

Van Liempt wijt het aan het Nederlandse calvinisme. In het buitenland gebeurt het naspelen van historische scènes meer en is het geaccepteerd. ''Het is gek dat wij ook als enige land zweren bij ondertitels. Ik heb wel eens gedacht dat daar een verband tussen zit. Wij willen het oorspronkelijke Russisch horen, ook al verstaan we er niets van. Het is een soort wantrouwen. Als wij bij Nova een tolk mee lieten praten, stond de telefoon roodgloeiend. Het is een heel raar, nationaal trekje.'' (ELINE BESSELINK)

De oorlog, ­zondag, Nederland 2, 20.15 uur; 13 in de oorlog, Nederland 3, 18.20 uur. De oorlog, Ad van Liempt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden