Nooteboom als held

Cees Nooteboom: Verleden als eigenschap
Atlas, 29,95

Martin Bril, Ronald Giphart - heeft de Volkskrant altijd zulke beroerde columnisten gehad of is er een tijd geweest dat het allemaal wat meer niveau had? Dat kunnen we nu zelf beoordelen. Twee weken studieverlof werden redacteur Arjan Peters gegund en dus dook hij, met de hulp van de mensen van de documentatieafdeling, de archieven van zijn krant in en toverde maar liefst 542 columns tevoorschijn die Cees Nooteboom in de periode 1961-1968 in de Volkskrant publiceerde. Daar is een aanzienlijk aantal van terechtgekomen in het nu net verschenen boek Verleden als eigenschap.

Nu ja, columns, in de ondertitel is sprake van kronieken. En eigenlijk klinkt dat wel zo chic. Eén van de woordenboekbetekenissen van een kroniek geeft aan dat er in zo'n stuk sprake is van een verhaal van gedenkwaardige gebeurtenissen die in een chronologische volgorde zijn geplaatst. En de jaren zestig waren belangwekkend. Is het niet om de Beatles, dan is het wel om Franco, Castro, Gagarin, Kennedy, de Gaulle, de Berlijnse Muur en de Parijse studentenopstand in het voorjaar van 1968. Arjan Peters laat niet na dit imposante rijtje in zijn inleiding te vermelden. En Cees Nooteboom heeft er inderdaad stukken over geschreven en is daadwerkelijk overal in de buurt geweest.

Serieuze onderwerpen allemaal, die Nooteboom op zijn bekende poëtische wijze als buitenstaander noteert -hoewel Nooteboom toch ook wel per ongeluk soms heel erg betrokken raakt. Zo zien we hem bij het optreden van de Beatles in juni 1964 opeens op een hek klimmen, waar hij door een politieman van wordt afgetrokken. ''Nou, je moest toch zo nodig naar de Beatles,'' bijt hij Cees toe, die vervolgens door een andere politieman buiten de zaal dreigt te worden gezet. Toestanden. Nooteboom blijft nuchter: 'Nu ik verder weg sta kan ik de vier ook beter zien, maar ze zijn niet meer te beschrijven, en ik begin er ook niet aan.' Waarna toch een vergelijking van de Beatles met de Eiffeltoren volgt.

Nooteboom is in deze stukken al met al echt een columnist. Vergelijken we hem met Bril en Giphart, dan zien we hem niet zelden dezelfde middelen toepassen: vrienden noemen (boeken van vrienden noemen), nostalgie oproepen en reizen beschrijven, dit alles verluchtigd met een melig grapje op zijn tijd. Zelfs ziekte komt bij Nooteboom af en toe om de hoek kijken (niets ernstigs).

Het boek is al met al heerlijk om te lezen. En waar komt dat nu door? Misschien juist omdat dit allemaal lekker lang geleden is opgeschreven en omdat Nooteboom in deze stukken een geheim wapen heeft: de hoofdpersoon ervan.

In het verlengde hiervan volgt nu mijn leesadvies: lees dit boek niet in stukjes -zoals je misschien geneigd bent om te doen, maar achter elkaar door. Vergeet kortom dat dit columns of kronieken zijn, maar beschouw Verleden als eigenschap als een nieuwe roman van Nooteboom.

Dat werkt heel goed.

Nooteboom creëert namelijk een volstrekt uniek ik-personage, we zagen hem al in actie bij dat concert van de Beatles. Dit personage blinkt uit in een soort melige humor. Ik bedoel deze omschrijving niet negatief, maar ik geloof dat die wel goed de lading dekt.

In andere stukken zien we onze held, want dat wordt hij gegarandeerd, ook zo fijn in de weer. Bijvoorbeeld in de verschillende columns die worden gewijd aan de 24 uur van Le Mans in 1962. Na alle emotionerende avonturen die hier worden beschreven, sluit Nooteboom nuchter af: 'En als alles wegebt, ga ik nog even naar die auto kijken en raak hem aan. Hij ziet er uit als een auto. Een grote rode auto.'
Of volg hem naar de paardenraces in Duindigt, bij Den Haag. Ja, onze held is vooral bij het bezoeken van en schrijven over sportevenementen enorm op dreef. Verleden als eigenschap is daarmee vooral een verrassende nieuwe roman van Nooteboom geworden.

Ik stel voor dat de Volkskrant hem nu subiet naar China stuurt. (ARIE STORM)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden