Plus

Noorder IJplas moet een ecopark worden

De Noorder IJplas tussen Noord en Zaandam moet een ecopark worden. Met windmolens van hout en drijvende zonnepanelen kan het park genoeg energie leveren voor 6500 huishoudens.

Impressie van de Noorder IJplas gezien vanuit het noord­oosten met houten wind­molens langs de A8 en de A10 en drijvende zonne­panelen op het water van de plas Beeld CIIID

Tot rust komen in een bos op een steenworp afstand van de Coentunnel, het is een nu nog onvoorstelbaar toekomstbeeld. Langs de Noorder IJplas wordt zelfs het geraas van de wind overstemd door de A10 en de A8.

En toch moet de enorme zandwinput tussen Noord en Zaandam zich tot 2040 ontpoppen als groene long tussen de tienduizenden nieuwbouwwoningen die gepland staan langs de Zaan en het IJ.

De natuur laat nog even op zich wachten. Voorlopig is het vooral de kleine kudde Schotse Hooglanders die ervoor zorgt dat het 'struingroen' niet weer tot aan de hoogspanningskabels groeit.

Een van de runderen laat zich opeens bewonderen langs de vorig jaar geopende snelfietsroute tussen Zaandam en Amsterdam-Noord. "Ja-ha, ze zijn er echt!" zegt Martijn Pater van NDSM Energie lachend.

Drijvend zonnepark
De energiecoöperatie die namens bewoners en bedrijven als Hema, Febo, Red Bull en Viacom windenergie wil opwekken vanaf de NDSM-werf gaat maar wat graag ook bij en op de Noorder ­IJplas aan de slag. Het plan: maak er een zogenoemd ecopark van waar meteen energie wordt opgewekt.

Al volgend jaar moeten er 7000 zonnepanelen drijven op de plas. Ze zullen genoeg stroom opwekken voor 900 huishoudens. Op de uitgestrekte plas zullen ze nauwelijks opvallen, voorspelt Pater.

Het gaat om slechts 3 procent van het wateroppervlak. "Maar met twee hectare hebben we meteen een van de grootste drijvende zonneparken van Nederland."

De drijvende zonnepanelen moeten een tandem gaan vormen met de windmolens die NDSM Energie hier wil plaatsen. Al vijf jaar komt het daar niet van omdat de provincie Noord-Holland geen toestemming wil geven, maar van de vijf nieuwe windturbines op een rij moeten er drie bij de Noorder IJplas komen.

Wind- en zonne-energie
Juist de combinatie van wind- en zonne-energie is logisch, volgens Pater. In de zomer is er meer zon, in de winter is er meer wind. En de stroom kan via één en hetzelfde elektriciteitshuisje zijn weg vinden naar de bedrijven en de huishoudens die zich willen abonneren op Noorder IJplasstroom.

Liefst wil NDSM Energie de opwekking van energie ook vergezeld laten gaan van een grote batterij die kan worden geladen tijdens de productiepieken die onvermijdelijk zijn bij duurzame energie.

Opslag heeft ook als voordeel dat de stroom niet per se meteen het elektriciteitsnet op wordt gestuurd, maar als er veel behoefte aan is. "Pas als de prijs goed is."

Maar ook om een andere reden vindt Pater de combinatie van windturbines en zonnepanelen vanzelfsprekend. "Als je de ruimte toch aan het benutten bent, kun je die maar beter dubbel benutten."

Dat geldt wat hem betreft ook voor de opwekking van windenergie op zee. De mogelijkheid van drijvende zonnepanelen wordt al onderzocht voor de Noordzee door een samenwerkingsverband van onder meer TNO, ECN en het offshorebedrijf Oceans of Energy.

Vijftien kilometer uit de kust bij Scheveningen gaan ze binnenkort hun eerste proefproject bouwen. Maar Pater ziet ook nog veel potentie voor drijvende zonnepanelen op binnenwater. "We hebben natuurlijk ongelofelijk veel water in Nederland. Ik denk zelfs aan het Markermeer."

Buffer tussen nieuwbouw
"Het enige wat je nodig hebt is wat kabels met ballast," zegt Pater. Hij ziet het ook als een innovatie waarmee Nederland internationaal de boer op kan. "Het maakbare landschap, dit past bij ons."

In het ecopark rond de Noorder IJplas komen mede daarom houten windmolens van de Duitse fabrikant Timbertower. In een luchtfoto heeft NDSM Energie ter hoogte van de Coentunnel maar vast hele bospartijen ingetekend.

Daarmee sluit NDSM Energie dus aan op de plannen die er toch al zijn voor de lange termijn. Er is dringend behoefte aan groen als buffer tussen de grootschalige nieuwbouw die Amsterdam onder meer binnen de Ring in Noord wil aanleggen en de uitbreiding die Zaanstad heeft aangekondigd, onder meer in de direct aan de plas grenzende Achtersluispolder.

In de eerste toekomstplannen denken beide gemeenten al hardop over een trimrondje rond de Noorder IJplas, zoals er ook een rondje Sloterplas bestaat.

Niet per se voor altijd
Natuurlijk kunnen windmolens en zonnepanelen ook weerstand oproepen, erkent Pater. In de directe omgeving van de Noorder IJplas wonen nu alleen enkele tientallen woonbootbewoners, maar als de plas echt een recreatiegebied moet worden, zijn er allicht Amsterdammers die windmolens daar geen gezicht vinden.

Pater ziet voorlopig echter geen bezwaar, al was het maar voor de jaren tot 2040, tot de natuur vol­groeid is. "Duurzame energie kan ook een tijdelijke invulling zijn. Bij de subsidies wordt ook altijd uitgegaan van een periode van vijftien jaar, alles wat daarna wordt opgewekt is meegenomen. Niemand die ervan uitgaat dat het voor altijd is. Zo moet je er hier ook een beetje tegenaan kijken."

7000

Volgend jaar moeten er zevenduizend zonnepanelen drijven op de plas. De stroom van die panelen is genoeg voor negenhonderd huishoudens.

Beeld Laura van der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden