Plus Noord/Zuidlijn

Noord/Zuidlijn: wie gaat 'm besturen?

In een serie artikelen telt Het Parool af tot de opening van de Noord/Zuidlijn. In het tweede deel: we praten wel steeds over de nieuwe metrolijn, maar wie gaat hem eigenlijk besturen?

Een testrit met de Noord/Zuidlijn. De bestuurders zijn vol lof over de inrichting van de stations Beeld Elmer van der Marel

Astrid van Eijgen (56) wist niet hoe snel ze haar vinger moest opsteken toen bij haar werkgever GVB twee jaar geleden de vraag kwam wie graag bestuurder wilde worden op die nieuwe Noord/Zuidlijn. "Ikke, riep ik en toen mocht ik het nog doen ook. Wat een geluk."

Van Eijgen is er dus één van het eerste uur. Net iets minder dan twee jaar geleden al zat ze in de cabine van een metrostel dat op de lijn wordt ingezet. "We gingen op een oefenspoor één metertje naar voren en daarna mochten we een metertje terug. Fantastisch vonden we dat."

Inmiddels kan ze de 9,7 kilometer spoor tussen Noord en Zuid wel dromen: oeverloos reed ze heen en weer. Werd ze er niet gek van, zo'n jarenlange oefening in geduld? "Nee. Terwijl ik wel degelijk een nogal ongeduldig typetje ben. Maar rijden op de Noord/Zuidlijn is zo leuk, je kan me niet blijer maken. Bovendien ben je continu bezig, je moet als bestuurder steeds scherp zijn. Staat die wissel goed? Zijn alle mensen in- en uitgestapt?"

En ook nu nog is ze niet helemaal gewend aan de snelheid waarmee de Noord/Zuidlijn de ene kant van de stad met de andere verbindt. "Zo sta je in Noord, tien minuten later ben je in de Rivierenbuurt. Ongelofelijk hoe snel dat gaat, dit gaat enorm veel tijd schelen. Het kan niet anders of deze lijn gaat een groot succes worden."

Is ze er ook bij op 22 juli, als de nieuwe metrolijn officieel in dienst wordt genomen? Domme vraag, natuurlijk, een héél domme vraag. "Wat denk je dan? Ik heb eigenlijk vrij dat weekend, maar gelukkig kon ik ruilen. Die eerste dag zit ik op de Noord/Zuidlijn, die dag laat ik me niet afnemen."

Astrid van Eijgen Beeld Elmer van der Marel

Onderweg als buschauffeur in Noord zag hij ze al jaren werken aan de lijn. Als ie gaat rijden, hoe mooi zou het zijn om dan in de cabine te mogen zitten, dacht hij in die tijd. Binnenkort is het zover voor Edilbert Bacuna (55): hij is een van de bestuurders van de nieuwe metrolijn. "Ik heb hem zien groeien, iedere dag een beetje. Maar het is fijn om nu echt te gaan rijden, ik verheug me er erg op."

Niet dat Bacuna de afgelopen jaren niet al heel vaak op de Noord/Zuidlijn zat: hij was betrokken bij oneindig veel testritten. Maar dat het straks voor het echie wordt, maakt hem blij. "Die lijn heeft inmiddels geen geheimen meer voor mij, maar het lijkt me heerlijk om te beleven dat je straks met reizigers rijdt."

Bacuna weet natuurlijk dat de Noord/Zuidlijn Amsterdam klauwen vol geld heeft gekost en dat de aanleg problematisch was. Dat verandert zijn kijk op de nieuwe metrolijn op geen enkele manier: hij raakt er niet van in paniek dat hij dag in dag uit voortsnelt over een miljardenlijn. "Nee hoor, waarom zou dat uitmaken, zo'n bedrag zit natuurlijk niet in mijn hoofd. Ik rij een metro, dat is wat ik doe."

Bacuna wil er maar mee zeggen: het is een metrolijn, niet meer, niet minder. "Maar dan heel mooi. Als ik door de Oostlijn rij, dan zie ik toch dat die is gebouwd in een andere tijd. Beton, grof, de stations vind ik persoonlijk niet zo mooi. Maar de Noord/Zuidlijn is prachtig. Elk station weer. En ook na al die ritten ontdek je nog steeds elke keer iets nieuws. Gisteren zag ik bijvoorbeeld een scherm op CS, dat had ik eigenlijk nog niet eerder gezien."

Noord/zuidlijn

2002-2018
Nog 43 dagen

Edilbert Bacuna Beeld Elmer van der Marel

Wat het mooiste station is om binnen te rijden? Danny Tuinhout (hij wordt 47 op 23 juli, de dag dat de Noord/Zuidlijn zijn eerste maandagse dienstregeling gaat rijden) aarzelt geen moment. "Rokin, zonder enige twijfel. Een mooi station met mooie kunst. Niet zo hypermodern, maar wel prachtig."

Voor alle stations van de nieuwe metro geldt trouwens dat ze opvallend licht zijn, zegt Tuinhout. "Dat is anders dan de Oostlijn bijvoorbeeld, daar is het allemaal een stuk minder helder. Dit is modern op een leuke manier. Kijk bijvoorbeeld naar Europaplein: eerst vond ik dat een beetje saai, met al die grijze platen, maar nu ze daar net een kunstwerk hebben gepresenteerd is het veranderd in een schitterende ruimte."

Ook Tuinhout bood zich vrijwillig aan toen het GVB op zoek was naar medewerkers die op de nieuwe lijn wilden gaan rijden. "Voor mij is het superpraktisch, ik woon namelijk in Purmerend en vrijwel alle diensten voor de Noord/Zuidlijn beginnen in Noord. Vanuit mijn huis ben ik nu in tien minuten op mijn werk. Stel je voor dat ze de lijn ooit nog eens doortrekken naar Purmerend, dan zou dat voor mij en de mensen bij ons helemaal fijn zijn. Er is veel animo voor."

Ook vindt hij het fijn dat de nieuwe metro een relatief kort tracé kent. "Veertien minuutjes na vertrek ben je al op bestemming en heb je even een wandelingetje naar de cabine aan de andere kant, want de metro rijdt twee kanten op."

Er wordt gewaarschuwd voor kinderziekten in de eerste periode dat de Noord/Zuidlijn gaat rijden, maar daar is Tuinhout niet bang voor. "We zijn al zo lang bezig met testen, er zijn al zo veel problemen uitgehaald. Een voorbeeld? In de eerste versie van het besturingssysteem reden we steeds héél langzaam de stations binnen, dat is nu aangepakt. Ik heb er alle vertrouwen in dat we straks met zeven metrostellen tegelijk netjes onze carrouselletjes draaien."

Danny¿Tuinhout Beeld Elmer van der Marel

Semiautomatisch rijden: de bestuurder bedient de metro

Er zijn inmiddels honderd bestuurders volledig opgeleid om de Noord/Zuidlijn te besturen. Uiteindelijk moeten alle 258 metrobestuurders bij het vervoer­bedrijf kunnen worden ingezet op de nieuwe metrolijn.

Veel van het werk dat zij doen, gaat semiautomatisch: de bestuurders sturen zelf niet, ze bedienen de metro. Zij houden de wissels in de gaten en zien erop toe dat alles goed gaat tijdens het in- en uitstappen. Het systeem is in principe dusdanig geavanceerd dat bestuurderloos rijden mogelijk is, maar daarvoor moeten eerst de perrons worden aangepast.

Het werk van de huidige mannen en vrouwen is tijdens de vele testritten geanalyseerd om de allerhoogste mate van efficiëntie te bereiken. Zo is geklokt hoelang zij erover doen om van de medewerkersruimte bij de voertuigen te komen en is precies bekend hoeveel seconden zij er op de eindhalte over doen om van de ene kant van het rijtuig naar de andere te komen.

De reizigersprognoses zijn in de loop der jaren sprongsgewijs naar beneden bijgesteld. Eind jaren negentig werd nog gerekend op 200.000 reizigers per dag, later daalde dat via 180.000 en 137.000 naar de 121.000 reizigers nu.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.