Nog nooit zo druk bij herdenking Februaristaking

In Amsterdam is donderdag voor de 75e keer de Februaristaking van 1941 herdacht. De opkomst was groot: de afgelopen jaren zijn er nog nooit zoveel mensen bij de herdenking geweest. 

Koning Willem-Alexander begeleid een kranslegging tijdens de herdenking van de Februaristaking.Beeld anp

Tijdens een ceremonie bij het standbeeld van de Dokwerker op het Jonas Daniël Meijerplein stonden vele mensen stil bij het enige massale openlijke protest tegen de Jodenvervolging in Europa. Ook koning Willem-Alexander was bij de herdenking.

Burgemeester Eberhard van der Laan zei in zijn toespraak dat de Februaristaking Amsterdammers trots mag stemmen, maar alleen als het leed van de Joden niet wordt vergeten. "Die trots is ook vandaag gebonden aan medemenselijkheid. Als de stakers empathie toonden onder het juk van terreur, dan moeten wij nu zeker in de bres springen voor een ander, in volle vrijheid. Anders is onze trots op de stakers misplaatst.''

Acteur Joost Prinsen las vier gedichten voor en acteur Thomas Spijkerman zong een het Sally's Roomijslied. Na de toespraken begeleidde de koning oud-stakers bij het leggen van de eerste krans bij de Dokwerker. Ook bezocht hij op het plein een openluchtfototentoonstelling.

Beeld anp

'Nooit vergeten'
Een van de aanwezigen is Rens Hogeweg, vroeger drukker van naoorlogse Parool. Hij en zijn vrouw Corry uit Purmerend zijn voor de vierde keer bij de herdenking van de staking. "Het was schandalig wat er in 1941 gebeurde. We mogen dit nooit meer vergeten," zegt Rens. "Nu zijn er weer allerlei vreselijke toestanden met IS." Zijn vrouw: "We lazen vroeger al het illegale Parool thuis. Het doet ons goed dat er vandaag zoveel mensen zijn bij de herdenking."

De 82-jarige Joodse Rika uit de Achterhoek - liever geen achternaam - was 'net geen zeven toen de staking uitbrak'. "We woonden op de Amstellaan. Ik mocht van mijn vader niet uit het raam kijken. Dat mocht niet. Ons hele gezin zou later in 1942 worden weggehaald." De onderbuurvrouw heeft het gezin helpen onderduiken, allemaal afzonderlijk van elkaar. Haar vader heeft echter de oorlog niet overleefd.

Ze vindt het geweldig dat er hier nu zoveel mensen zijn. "Ik sta hier als eerbetoon voor die dappere stakers."

Martin Ruff en zijn vrouw Rachel vinden het een indrukwekkende opkomst. "Het is alleen wat kort. Ik had wat meer sprekers verwacht en zeker een paar woorden van onze koning. Het hoeft heus niet zo lang te zijn," zegt Ruff. Het echtpaar heeft al een paar keer de herdenking bijgewoond. "Wij komen uit Israel. In de oorlog zijn onze beide families vermoord. Alleen mijn vader heeft het overleefd," aldus Ruff, thans woonachtig in Amstelveen.

Vierde etage
Leo Kukenheim (geboren 1948) staat in de rij te wachten om langs de Dokwerker te kunnen lopen. Hij woont de herdenking jaarlijks bij. "Ik denk aan mijn ouders die de oorlog hebben meegemaakt en overleefd. Ze zaten samen ondergedoken tegenover de Sicherheitsdienst in de Euterpestraat, op de vierde etage. Alle huizen waren drie hoog. De Duitsers zochten daarom in hun huis niet hoger."

Beeld anp

Zijn moeder is inmiddels 95, zijn vader is onlangs overleden. Naar de herdenking gingen zij nooit. "Ze hebben nooit meer over de oorlog gesproken." Dat hij jaarlijks bij de herdenking is, vindt hij de normaalste zaak. "Mensen hebben tijdens de staking hun leven gewaagd."

Achterin de rij staat de 15-jarige Melle Ast, leerling van het Hyperion in Noord. Hij is een van de weinig jongeren. De gemiddelde leeftijd van de aanwezigen ligt al gauw boven de vijftig jaar. "Mijn geschiedenisleraar wees ons op de herdenking. Ik ben hier nu voor een tweede keer. Ook omdat ik een Joodse achtergrond heb."

Intercom
Tijdens de staking op 25 februari 1941 legde het trampersoneel het werk neer uit verzet tegen de razzia's, waarbij 427 Joodse mannen door de Duitse bezetter werden opgepakt en afgevoerd. Tienduizenden Amsterdammers staakten mee. De actie sloeg ook over naar andere plaatsen in de omgeving, zoals Utrecht, Hilversum en de Zaanstreek.

Donderdagochtend om 11.00 uur stonden alle trams, bussen en metro's in Amsterdam al één minuut stil ter herinnering aan de Februaristaking. Van der Laan sprak de passagiers in de tram toe via een intercom.

Lees verder: Vier gezichten van de Februaristaking [+]

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden