Plus

Nieuwe presentatie Stedelijk: liefdeloos, of juist zó 2017?

Met de nieuwe collectiepresentatie Stedelijk Base zorgt het Stedelijk Museum voor uiteenlopende meningen. Kees Keijer zag dit weekeinde een kijkdag op een boedelveiling, Sophia Zürcher voelde zich uitgenodigd tot een ontdekkingsreis.

Stedelijke Base zet in de kelder kunstwerken op het oog schots en scheef bij elkaar Beeld Koen van Weel/ANP

Op nerveuze wijze bij elkaar gepropt
**
In Stedelijk Base, zoals de nieuwe collectiepresentatie van het Stedelijk heet, wordt eindelijk de hiërarchie tussen kunst en design losgelaten. Het museum laat verschillende disciplines nu door elkaar zien, zoals dat in andere musea ook al gebeurt.

Ook heeft de staf moeite gedaan om meer werk van vrouwen te presenteren. In het verleden werd het verhaal van de moderne kunst al te vaak gezien als een onderonsje van louter blanke mannen. Dat beeld wordt nu genuanceerd.

Rem Koolhaas ontwierp een parcours met stoere, semipermanente schotten, gemaakt van donkergrijs staal en hout. Deze zijn kriskras in de kelderruimte van het museum opgesteld. Het idee is dat de bezoeker langs deze schotten geen lineaire route hoeft te bewandelen, maar allerlei dwarsverbanden kan ontdekken.

Dat suggereert ook een inhoudelijke keuze die de chronologische ordening van de objecten loslaat, maar dat gebeurt nu juist niet. De buitenmuren van de grote benedenzaal vormen als het ware een enorm fries dat de geschiedenis van de moderne kunst vertelt.

Dat verhaal begint in 1880, al komen de laatste twintig jaar van de negentiende eeuw er met een handjevol schilderijen erg bekaaid vanaf. Schilderijen van Breitner, Van Gogh en Cézanne hebben de ondankbare taak om de bezoeker naar de twintigste eeuw te leiden.

Het parcours telt in totaal 700 kunstwerken en dat is een ambitieuze hoeveelheid op een relatief kleine ruimte. En al die schilderijen, beelden, meubels, wandkleden, affiches en andere kunstwerken zijn op een nerveuze manier bij elkaar gepropt.

Het visuele geweld van Pollock en De Kooning hangt in een klein hoekje bij een Rothko. Een reliëf van Schoonhoven zit machteloos ingeklemd tussen Newstead Abbey van Frank Stella en een ruimtelijke installatie van Yayoi Kusama.

Een bronzen sculptuur van De Kooning staat op de kopse kant van twee schotten wat verloren op een spierwitte sokkel.

Het Stedelijk Museum zou de allerbeste omstandigheden moeten bieden om kunstwerken tot hun recht te laten komen, maar dit lijkt meer op de kijkdag van een boedelveiling.

Wat ook niet helpt, is het licht. Samen met de schotten is het plafond van de kelderzaal onderhanden genomen. Naast spots is er een lichtsysteem geïnstalleerd bestaande uit lange stroken die evenwijdig over het plafond lopen.

Het systeem doet sterk denken aan de lange tl-balken die in de KunstRAI boven de werken hangen.

Keihard en alomtegenwoordig, zelfs in de spiegeling van menige lijst of vitrine. Je kunt het zien als een laagdrempelige opstelling, gericht op millennials die snel veel willen zien en dan instagrammen.

Maar van een museum met internationale ambities mag je meer diepgang verwachten. Stedelijk Base is een liefdeloze presentatie van een museum dat eigenlijk niet goed weet wat het met de collectie wil.
Kees Keijer

(Tekst loopt door onder foto)

Beeld anp
Beeld anp

On demand kijken met zicht op dwarsverbanden
****
Toegegeven, de eerste foto's van de nieuwe collectiepresentatie van het Stedelijk Museum oogden benauwend. De mu­seumzaal leek tjokvol kunstwerken gestouwd; meer een warenhuis of kunstbeurs dan een tempel voor de kunst.

We krijgen al genoeg prikkels op straat en ­online, zou het museum niet als tegen­gif een meer contemplatieve sfeer moe-ten bieden?

Maar dat bleek getheoretiseer vooraf, want in de praktijk werkt de strategie van het museum om het tempo van alledag te volgen juist innemend.

Stedelijk Base begint in de 'lower level gallery' van de nieuwer vleugel met kunst uit de periode 1880 tot 1980, de roltrap leidt naar deel 2 (1980-heden).

De presentatie is min of meer chronologisch opgebouwd, met af en toe een ­eigen muur gereserveerd voor iconen als Chagall en Malevitsj.

In de benedenruimte zorgen de onconventioneel geplaatste losstaande wanden ervoor dat je niet van zaal naar zaal kunt sjokken, maar actief zelf een route bepaalt. Sla je na Cézanne en Van Gogh linksaf naar Kandinsky, of loop je door naar Mondriaan?

De slimme inrichting, ontworpen door Rem Koolhaas en Federico Martell, geeft je de vrijheid zelf te bepalen hoe je door de kunst­geschiedenis wil browsen. Geen hiërarchie, je kunt op je eigen ontdekkingstocht gaan.

Dat past ook uitstekend bij het kijkgedrag van nu, dat steeds meer verschuift van lineair kijken naar on-demand.

Niet dat de routing volledig vrijblijvend is, de inrichting lokt het vinden van dwarsverbanden ongedwongen uit.

Zo nodigt cocurator Margriet Schavemaker je in de audiotour uit om je bij de muur met de kunst uit de Tweede Wereldoorlog om te draaien voor de affiches van Willem Sandberg, die in diezelfde periode werkzaam was in het Stedelijk.

Ondertussen biedt een doorkijkje alvast zicht op naoorlogs werk van de Cobragroep. Aan jou de keus of je dan regel­recht naar de Karel Appels loopt, of je onderweg laat verleiden door de houten ­fauteuil van Alvar Aalto.

Wie meer sturing wil, kan de buitenring van de expositie volgen, die netjes chronologisch loopt, of zich laten leiden door de fijne audiotour waarin de interessantste kunstwerken worden besproken, met de keuze voor extra toelichting van conservatoren voor meer historische achtergronden, of de persoonlijkere visies van de Blikopeners die vooral gericht zijn op jongeren.

Je hoeft je hier niet verloren te voelen. Het verhoogde platform biedt een fijn zicht op wat er allemaal te zien is - net als een uitkijktoren de plattegrond van een stad verduidelijkt.

Ja, het is druk en vol, maar ook open en uitnodigend om meermaals op ontdekkingstocht te gaan.
Sophia Zürcher

Lees ook het interview met Rem Koolhaas: 'Stedelijk heeft meer ruimte voor eigen interpretatie'

700

Bezoekers van Stedelijk Base kunnen op het parcours in totaal 700 kunstwerken uit de vaste collectie zien.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden