Nieuw onderzoek akte oprichting Nederland

DEN HAAG - De oprichtingsakte van Nederland, het Plakkaat van Verlatinghe uit 1581, wordt opnieuw onderzocht, om antwoord te krijgen op 'de vele mysteries over de tekst'.

Het Nationaal Archief in Den Haag heeft daartoe opdracht gekregen van de staatscommissie die de betekenis van de Grondwet voor de burgers moet bevorderen. ''De Amerikanen weten precies wie de geestelijke vaders van hun Onafhankelijkheidsverklaring waren,'' zegt algemeen rijksarchivaris Martin Berendse, directeur van het Nationaal Archief.

Maar volgens hem is het onbekend hoe in de Nederlanden de ideeën zijn ontstaan over de verhouding tussen vorst en onderdanen, terwijl het Plakkaat van Verlatinghe zelfs model heeft gestaan voor onder meer de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring.

''Als daar opvattingen uit het Plakkaat in zijn terug te vinden, rijst de vraag of dit document in ons land niet erg wordt onderschat,'' aldus Berendse.

Het onderzoek concentreert zich rond de zin in het Plakkaat waarin voor de vorst het Bijbelse beeld van de herder wordt gebruikt: ''Een vorst is aangesteld tot hoofd van zijn onderdanen om hen onder zijn hoede te nemen en te beschermen, zoals een herder zijn schapen beschermt, en de onderdanen zijn niet geschapen ten behoeve van de vorst om hem in alles wat hij beveelt onderdanig te zijn en als slaaf te dienen.'' Uitgezocht wordt onder meer in hoeverre deze tekst terug te voeren is op de ideeën van Calvijn over het recht op opstand.

Voor het onderzoek worden conceptversies van het Plakkaat bestudeerd om te kijken wie welke ideeën aandroeg voor de definitieve tekst.

Voor dat doel wordt ook handschriftonderzoek gedaan. Daarnaast wordt er technisch sporenonderzoek gedaan, waardoor doorhalingen, uitgewiste en overgeschreven teksten zichtbaar worden. (HET PAROOL)

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden