Plus

Nieuw kabinet ver weg: 'Het kan nog altijd misgaan'

Hoewel er al 'mooie dingen' gebeuren aan de formatietafel, is overeenkomst op cruciale thema's nog ver weg. 'Ook na drie besprekingen zat er geen schot in.'

Informateur Gerrit Zalm zei woensdag tegen de pers dat er 'een heel zware druk op de onderhandelaars ligt'Beeld Bart Maat/ANP

De kabinetsformatie stokt, nu op cruciale thema's nog geen enkele vooruitgang is geboekt. Vooral op immateriële onderwerpen gaat het 'zeer moeizaam' tussen D66 en ChristenUnie, erkennen ingewijden.

Ook bij klimaataanpak en de inkomensverdeling is een compromis tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie nog ver weg. Mede daarom hebben VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie de ambitie laten varen op Prinsjesdag een eigen begroting te presenteren.

Het Centraal Planbureau zal de komende weken, wanneer de formatie stilligt, geen stukken doorrekenen. Dat waren de onderhandelende partijen vorige week nog wel van plan. Informateur Gerrit Zalm zei daarover: "Tijd is minder belangrijk dan kwaliteit."

Moeizaam overleg
D66-leider Alexander Pechtold en voorman van de ChristenUnie Gert-Jan Segers bevestigden woensdag de moeizame status van de besprekingen: "Bij sommige onderwerpen zit er na twee, drie keer bespreken nog geen schot in," zei Pechtold. Segers: "Het kan nog altijd misgaan."

Hoewel Segers' vertrouwen in Pechtold 'is gegroeid', komen de twee inhoudelijk naar verluidt niet verder met 'een stuk of zeven' immateriële onderwerpen, variërend van vrijwillig levenseinde en het kweken van embryo's tot meer­ouderschap voor homoparen.

Informateur Zalm zei woensdag dat er 'een heel zware druk op de onderhandelaars ligt'. De spanningen tussen de liberalen en de christelijke partijen komen vooral tot uiting bij D66 en de ChristenUnie. Op het gebied van klimaat en inkomensverdeling kunnen ChristenUnie en D66 elkaar juist wel goed vinden, maar daar stuiten zij op VVD en CDA.

Resterende dilemma's
De onderhandelaars zijn moe en willen nu bijkomen op hun vakantiebestemmingen. "Ik ben toe aan vakantie," erkende CDA-leider Sybrand Buma. De onderhandelaars vertrekken even naar het buitenland. Daar kunnen zij kauwen op resterende dilemma's. "Het is goed voor het proces als ze er even uit zijn," zei Zalm. "Ik hoop dat het de blik verbreedt en niet vernauwt."

De diverse formatieteams verwachten dat de herstart van de onderhandelingen in de week van 7 augustus heel belangrijk wordt: dan zal toch echt bewogen moeten worden, wil deze formatie slagen. "We hebben nog een paar bergetappes te gaan," zei Zalm met een hint naar de Tour de France. "We zijn nog niet in Parijs."

Evengoed verklaarde ChristenUnieleider Gert-Jan Segers woensdag dat er al 'mooie dingen gebeuren' aan de onderhandelingstafel, ook op thema's waarbij hij dat niet had verwacht. Daarbij zou hij volgens ingewijden vooral op het onderwerp migratie hebben gedoeld, dat eerder nog het struikelblok vormde bij de mislukte formatiepoging met GroenLinks.

Dubbele agenda
Geen van de onderhandelende partijen heeft het gevoel dat een van de andere er met een dubbele agenda zit, stelde Zalm. Dat zekere vertrouwen was er niet toen GroenLinks aan tafel zat.

Betrokkenen benadrukken dat het met de persoonlijke verhoudingen wel goed zit. Een belangrijk verschil met GroenLinks is bovendien dat de ChristenUnie eerder regeringsverantwoordelijkheid heeft gedragen, tijdens Balkenende IV.

Die ervaring, gecombineerd met de constructieve houding van de afgelopen jaren, sterkt de overtuiging dat er met de ChristenUnie zaken valt te doen, zonder bang te hoeven zijn dat de partij telkens terugkrabbelt. Daar waren VVD, CDA en D66 bij GroenLinks nooit zeker van.

Zalm werkt tijdens de vakantie gewoon door. Hij suggereerde dat hij zelf teksten zou maken. Ook zal hij contacten hebben met het Centraal Planbureau en het ministerie van Financiën. "Lekker even eigen baas!"

Volg alle ontwikkelingen in ons formatieblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden