Nieuw idee voor verbinding Centrum-Noord: fietsen door de IJtunnel

Een brug over het IJ blijkt een dankbaar onderwerp voor ontwerpers. Vandaag: een aangepaste IJtunnel, een afgesneden Java-eiland en een heel grote Magere Brug.

Creatief Amsterdam zit bij het brainstormen over een vaste oeververbinding tussen Noord en Centrum nog steeds in dezelfde ronde als twee maanden geleden, de eerste om precies te zijn. Die van de woeste ideeën, de esthetische en historisch verantwoorde ontwerpen, de oplossingen die kant en wal raken en zo Noord verbinden met de rest van de stad. Of, en dat hoor je steeds vaker: de rest van de stad met Noord.

Sinds de gemeente de opdracht heeft gegeven in kaart te brengen of een brug over het IJ financieel haalbaar is, hebben de creatieven allesbehalve stilgezeten. Nieuwste loot aan de stam is een behoorlijke creatieve: gebruik gewoon de tunnel die er al ligt, de IJtunnel dus.

Voordelen
Twee buizen met elk twee rijstroken. Stedenbouwkundige Bart Stoffels van bureau Stadsstromen stelt in het ontwerp, dat hij vanavond presenteert in Pakhuis de Zwijger, dat je per buis dan ook gewoon één rijstrook kunt gebruiken voor fietsers. Een deugdelijke afscheiding moet zorgen dat auto's en fietsers gescheiden blijven.

'De wanden kun je op allerlei manieren decoreren, zodat je niet anderhalve kilometer langs betonnen platen rijdt.' En al die uitlaatgassen dan? 'Maak de tunnel alleen toegankelijk voor elektrische auto's. Op die manier stimuleer je een beter milieu.'

Het anders gebruiken van de tunnel heeft grote voordelen boven al die bovengrondse opties die hij ondertussen heeft zien passeren, zegt Stoffels. 'Op de achterkant van een bierviltje hebben we uitgerekend dat je ongeveer 25 miljoen euro nodig hebt om de tunnel te verbouwen. De andere plannen kunnen daar niet aan tippen. Bovendien is de locatie van de tunnel perfect: de beide tunnelmonden sluiten mooi aan op bestaande verkeersinfrastructuur.'

Hinkstapspringend
Het plan van Stoffels zal wenkbrauwen doen fronsen, want is de helling niet te steil? En wat doe je met al die auto's die dagelijks gebruikmaken van de IJtunnel, auto's die vooralsnog nauwelijks elektrisch zijn?

De ontwerper haalt zijn schouders op. 'Het gebruik van de tunnel neemt al jarenlang gestaag af.' Dat klopt: reden er in 1978 dagelijks nog meer dan 64.000 door de IJtunnel, tegenwoordig is zijn het er 40.000. Bovendien, aldus Stoffels: 'Verkeer dat nu nog door de Weesperstraat en de Valkenburgerstraat uit de stad naar de tunnel rijdt, zal betere wegen vinden om op de Ringweg te komen, de Gooiseweg bijvoorbeeld.'

Maar Stoffels is niet de enige creatieve geest die niet heeft stilgezeten. Bas Kok, even onvermoeibaar als onvermijdelijk namens lobbystichting Brug over het IJ, stelde voor Museum Amsterdam Noord de expositie Over de brug samen, die zondag opent. Onderdeel hiervan is een aangepast ontwerp van wat inmiddels bekend is als de Verlengde Jan Schaeferbrug, die hinkstapspringend via het Java-eiland naar Noord zou kunnen worden doorgetrokken.

Drie bruggen
Een problematisch ontwerp, aangezien deze brug precies het IJ overspant op de plek waar cruiseschepen doorgaans een draai maken. Maar daarvoor is nu een oplossing gevonden door bedenkers Ton Venhoeven en Tjeerd Dijkstra, zegt Kok. 'Ze hebben na overleg met de onderzoekscommissie een aangepast ontwerp gemaakt waarbij een aanzienlijk deel van de ongebruikte punt van Java- eiland is afgezaagd, zodat de zwaaikom voor grote cruiseschepen ten westen van de brug komt te liggen.'

Kok is enthousiast over de creativiteit die opborrelt in bruggenbouwerskringen. Het heeft hem gesterkt in de gedachte dat één brug eigenlijk helemaal niet genoeg is. 'Helemaal in het geval van een Verlengde Jan Schaefer zou je natuurlijk kunnen zeggen dat die inderdaad wel wat oostelijk ligt. Als je het goed doet, zou je eigenlijk twee, of misschien wel drie bruggen moeten bouwen.'

Ophaalbrug

Ophalen is de simpelste manier om een forse brug omhoog te krijgen, dus dat vormde het uitgangspunt voor architect Harvey Otten van Xoomlab, gesteund door twee collega's en technisch bureau Witteveen+Bos.

Het resultaat doet denken aan de Magere Brug. 'Het zou de grootste ophaalbrug ter wereld worden, met een vaargeul van honderd meter breed. Het is mogelijk door de combinatie van een beproefde techniek en nieuwe materialen.'

De plek: van het Stenen Hoofd naar de Grasweg in Buiksloterham. 'De dynamiek aan de westkant is enorm, met de Jordaan, een groot deel van de grachtengordel en de NDSM.'
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden