Plus

Nieuw hoofdkantoor ING in Zuidoost: kolos voor een prikkie

ING laat in Zuidoost een nieuw hoofdkantoor bouwen. Met Project Orange is de bank erin geslaagd de kosten voor de benodigde gebouwen tot een minimum te beperken.

Een impressie van het nieuwe hoofdkantoor van ING aan de Bijlmerdreef in Zuidoost. Beeld Benthem Crouwel Architekten

Ze hebben er alle ruimte, de ING'ers die na de gedwongen opsplitsing van hun bedrijf in een verzekeraar en een bank achterbleven in het hoofdkantoor van de bank in Zuidoost. De 2700 ING'ers hebben er 52.000 vierkante meter kantoorvloer en nog eens 28.000 vierkante meter met parkeerkelder, een binnenstraat en winkelruimten tot hun beschikking.

Dat gaat over drie jaar veranderen. Dan staat even verderop bij winkelcentrum Amsterdamse Poort de nieuwe ING Campus klaar, waar vrijwel alle hoofdkantoorafdelingen van ING Bank worden samengebracht.

Project Orange
Tegen de achtergrond van de verhuizing heeft zich het afgelopen jaar onder codenaam Project Orange een serie opvallende vastgoeddeals afgespeeld. Zo wordt voor de nieuwe ING Campus het oude, vrijwel leegstaande hoofdkantoor van Vendex KBB aan Frankemaheerd gesloopt.

ING kocht het vorige zomer voor de spotprijs van 11,5 miljoen euro van wooncorporatie Rochdale. Die verloor 35 miljoen euro op de verkoop van De Heerd, zoals het gebouw formeel heet. De geplaagde corporatie kocht het complex in 2008 onder de onlangs voor fraude veroordeelde topman Hubert Möllenkamp, voor 46,5 miljoen euro.

Beeld CvW / Het Parool

Dat bedrag was toen al opvallend hoog, omdat de taxateur van Rochdale, Deltaforte, en de taxateurs van betrokken makelaar DTZ Zadelhoff niet verder kwamen dan een waarde van 31 miljoen euro. Die schatting kwam ook aardig overeen met de boekwaarde waarvoor het complex bij verkoper Solidiam in de boeken stond: 32 miljoen. Waarom Rochdale zo veel meer betaalde, is ook tijdens het fraudeproces tegen Möllenkamp nooit duidelijk geworden.

Gouden slag
Het Amsterdamse Solidiam sloeg met de verkoop een gouden slag. Het had De Heerd nog maar vier maanden voor de deal met Rochdale met nog vier andere kantoorpanden voor 49,9 miljoen gekocht van het Duitse vastgoedfonds Meag. Dat aankoopbedrag werd bijna in één keer door Rochdale goedgemaakt.

Rochdale wilde 'Franky', samen met branchegenoot De Key slopen voor huizenbouw. Toen dat vanwege de crisis niet doorging, plande het achtereenvolgens een broedplaats en een hotel Daarna was er voor nog eens acht miljoen euro een plan voor studentenhuisvesting.

Debacle
ING bevestigt dat destijds maar 11,5 miljoen euro voor het gebouw is betaald. De bank wist dat Rochdale ervan af moest, onder druk van de nieuwe overheidsregels die commerciële activiteiten van corporaties inperken- ingesteld na de strapatsen van Möllenkamp en het debacle rond corporatie Vestia.

ING-kantoor 'het Zandkasteel' in Amsterdamse Poort. Beeld anp

ING sluisde het complex afgelopen najaar door naar het in Rotterdam gevestigde 'Consortium Frankemaheerd' waarachter zich de Amsterdamse ontwikkelaar G&S en vastgoedbedrijf OVG bevinden. Die gaan het gebouw slopen om er vervolgens de nieuwe ING Campus neer te zetten, waar de bank zeker vijftien jaar belooft te huren. Het vastgoed is onderdeel van die overeenkomst.

ING verlaat daarvoor ergens in 2019 zijn huidige onderkomen, het karakteristieke, op antroposofische leest geschoeide megalomanie dat in de volksmond bekend staat als het Zandkasteel (de officiële naam is Amsterdamse Poort).

Opvallend weinig
Ging De Heerd al voor weinig van de hand, het dertig jaar oude Zandkasteel kwam voor maar 16,1 miljoen euro in handen van Consortium Amsterdamse Poort. Dat samenwerkingsverband is gevestigd bij ontwikkelaar OVG in Rotterdam, dezelfde partij die de nieuwe ING Campus zal bouwen. Naast OVG zit ook G&S weer in dat consortium, plus bouwer Volker Wessels.

Die ruim zestien miljoen euro is opvallend weinig voor het megacomplex dat in 1987 voor 300 miljoen gulden (136 miljoen euro) in opdracht van de Nederlandse Middenstandsbank (NMB) in het toen nog kale Zuidoost werd neergezet. Zeker omdat de vorige eigenaar, de Duitse vastgoedinvesteerder MPC Capital het complex in 2004 voor 125 miljoen euro kocht om het in zijn MPC Sachwert Rendite-Fonds Holland 50 te stoppen, een openbaar fonds waarin Duitse particulieren onder meer pensioenverplichtingen konden onderbrengen.

Waardedalingen
Ook hier wist de koper dat de eigenaar ervan af moest. Net als veel andere Duitse vastgoedfondsen verkeert 'Fünfzigste' in financiële problemen door de gigantische waardedalingen van kantoorpanden tijdens de crisistijd, waardoor de verplichtingen van het fonds bij zijn deelnemers in gevaar komen.

Alhoewel ING slechts huurder is van het op antroposofische leest geschoeide vlaggenschip van voorganger NMB, speelde de bank volgens externe betrokkenen bij de deal wel degelijk een sleutelrol bij de verkoop. ING zou de resterende huur voor het hele pand - ondanks alle leegstand - voor de komende drie jaar in één klap voldaan hebben. De Duitsers kunnen daarmee tussen de veertig en vijftig miljoen euro aan het Zandkasteel overhouden.

Woningen
ING wil de constructie bevestigen noch ontkennen. Wel bemoeit de bank zich - toch niet meer dan een simpele huurder - uitdrukkelijk met de toekomst van het gebouw. Met de nieuwe eigenaren beloven gemeente en stadsdeel Zuidoost er alles aan te doen om de kolos te laten verbouwen tot woonruimte.

Het consortium tekent nu aan plannen om er vijfhonderd woningen, winkels en kleinschalige kantoorruimte van te maken. De verkoop van vijfhonderd appartementen van elk rond de honderd vierkante meter kan hen volgens woningmakelaars tussen de 65 en 115 miljoen euro opleveren. Het gebouw moet wel nog kostbaar worden verbouwd, onder meer met balkons aan de gevel.

Koopje
Volgens een woordvoerder van projectontwikkelaars G&S en OVG is zowel voor De Heerd als voor Amsterdamse Poort destijds 'een marktconforme prijs' betaald. Een verklaring over de geringe hoogte daarvan willen de ontwikkelaars niet geven. "Wij doen geen uitspraken over de financiële afspraken van deze overeenkomsten."

'Frankemaheerd' is niet het enige koopje waarbij ING in Amsterdam-Zuidoost de waarde van vastgoed opkrikte. Zo legde de bank in de zomer van 2014 de hand op de campus van it-gigant Cisco. Die liet het in 2002 voor 125 miljoen euro in Zuidoost bouwen. Van de plannen voor een campus en een broedplaats voor it-bedrijven kwam het nooit. Een deel werd onderverhuurd, een ander deel bleef leeg.

Prins Bernhard jr.
ING betaalde twee jaar geleden 42 miljoen euro voor het complex aan de Haarlerbergweg, bij Ikea. Vorig jaar verkocht de bank het inmiddels verbouwde complex voor 88 miljoen aan het Amerikaanse investeringsfonds Moor Park/ARC.

Het verschil: ING trok er in de tussentijd zelf in, met de it-afdeling van de bank, die was gevestigd aan de Haarlemmerweg in Amsterdam-West.
Dat gebouw, ooit het hoofdkantoor van dochter Postbank, is ook al verkocht, voor naar verluidt negentig miljoen euro. De nieuwe eigenaar, Pinnacle - waarin prins Bernhard jr. van Oranje participeert - gaat er met Bouwinvest als 'De Voortuinen' 450 woningen in bouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden