Plus Analyse

Nieuw erfpachtstelsel, een historisch besluit met een kater

Na veel, heel veel gesteggel is het eindelijk zover: Amsterdam stapt over op eeuwigdurende erfpacht.

Het marathondebat over het erfpachtstelsel in de Amsterdamse gemeenteraad. Beeld Maarten Brante

Drie jaar en vijftien dagen na zijn installatie heeft de Amsterdamse coalitie van VVD, D66 en SP een belangrijke belofte ingelost. Na 120 jaar krijgt de stad een nieuw erfpachtstelsel.

Na een marathondebat in de nacht van woensdag op donderdag in de gemeenteraad werd besloten dat huizenbezitters voortaan hun erfpacht voor eeuwig kunnen afkopen, of hun canon voor altijd vastzetten.

Wie eenmaal is overgestapt naar het nieuwe stelsel hoeft niet meer bang te zijn voor heftige prijsstijgingen. Via een openbare formule is nu ook per adres na te rekenen hoeveel pacht de gemeente in rekening brengt.

Dat zou je een historisch besluit kunnen noemen, want eerdere pogingen om het ingewikkelde stelsel te wijzigen, zijn gestrand.

Bovendien lossen VVD en D66 hiermee een belangrijke verkiezingsbelofte in. Deze partijen willen het liefst helemaal van erfpacht af, maar de eeuwigdurende afkoop is het hoogst haalbare in een coalitie met SP, dat erfpacht nog altijd beschouwt als een vorm van welvaartverdeling

Het college heeft nu al struikelend de finish bereikt, want in dit dossier is heel veel misgegaan. Zo is onderschat welke impact de voorstellen zouden hebben.

Toen wethouder Eric van der Burg begin dit jaar de plannen bekendmaakte, barstte de storm los. Duizenden verontwaardigde reacties stroomden binnen, huizenbezitters spuwden hun gal tijdens raadsvergaderingen en buurtbijeenkomsten en demonstreerden voor de Stopera. Een referendum hing in de lucht.

Geklungel met referendum
Deze volkswoede bracht ook scheurtjes in de coalitie teweeg. Van der Burg stond de huizenbezitters in zijn eentje te woord, zonder steun van D66. Die gaf aan nog vragen te hebben, en liet hem het vuile werk opknappen. "Ik heb mij regelmatig alleen gevoeld," zei Van der Burg tegen deze krant.

Eind april presenteerde de coalitie een nieuw compromis, met hogere kortingen voor huizenbezitters. Sindsdien waren D66, VVD en SP eensgezind. Maar de gehoopte brede steun voor het nieuwe stelsel kwam er niet; bij het debat over het stelsel kwamen oppositie en coalitie lijnrecht tegenover elkaar te staan.

Op rechts vinden vooral het CDA en belangenvereniging Seba dat de nieuwe erfpacht nog steeds onbetaalbaar is, linkse oppositiepartijen klagen juist dat de coalitie dure gemeentegrond bijna voor niets weggeeft aan de huiseigenaren.

De kloof tussen beide kampen is nog dieper geworden door het geklungel met het referendum, dat opeens niet meer bleek te kunnen worden gehouden.

Verdeeldheid
Dat een ingrijpende, misschien wel historische beslissing voor tienduizenden Amsterdammers tot zoveel verdeeldheid heeft gezorgd in de raad, valt het college aan te rekenen. Het politieke mismanagement dat hieraan ten grondslag ligt, is een smet op het besluit.

Bovendien hebben de VVD en D66 een grote knieval moeten doen voor de SP. In ruil voor steun voor het nieuwe erfpachtstelsel kregen de socialisten meer armoedegeld en meer sociale woningbouw, ten koste van koopwoningen die de VVD graag ziet verrijzen.

Maar voor de liberale partijen is er, ondanks hun minderheid in de raad, een langgekoesterde rechtse wens in vervulling gegaan. Dat is politiek behendig. Maar de prijs is hoog, en dat maakt dat deze overwinning zo bitterzoet smaakt.

Lees terug: Dit was het debat over de nieuwe erfpachtplannen

Het erfpachtsysteem

- In het nieuwe stelsel kunnen 120.000 Amsterdamse huizenbezitters kiezen voor eeuwigdurende erfpacht.
- Zij hebben de keuze tussen het afkopen van de pacht, of een jaarlijks bedrag (canon) dat alleen nog met de inflatie meestijgt.
- De erfpacht wordt berekend aan de hand van de WOZ-waarde en de populariteit van de buurt. De reken­formule staat op www.amsterdam.nl.
- Voor wie voor 2020 overstapt naar de nieuwe erfpachtvoorwaarden gelden de voordelige WOZ-waarde van 2014 en kortingen.
- De gemeente rekent nooit
meer dan 49 procent van de WOZ-waarde toe aan de grond onder de woning.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.