Opinie

'Niet altijd gastvrije omgeving bij Nationale Politie voor allochtone agenten'

De Nationale Politie moet voor een kwart uit allochtonen bestaan. Het plan de taaltoets bij de opleiding van agenten te schrappen, helpt niet, schrijft Juan Codrington.

Beeld ANP

Op de hoorzitting 'Capaciteit en versterking veiligheidsketen' op 26 maart in de Tweede Kamer zei korpschef Gerard Bouman dat 25 procent van de nieuwe instroom van agenten bij de Nationale Politie moet bestaan uit allochtonen. 'Dat is niet een streven, het móet,' benadrukte hij. Ik onderstreep het standpunt dat het personeelsbestand van de Nationale Politie een afspiegeling moet zijn van onze multiculturele samenleving. Dat het zal lukken om een instroom van 25 procent allochtone agenten te realiseren acht ik niet uitgesloten.

De vraag is echter of de Nationale Politie in staat is de belemmerende factoren op te heffen die de afgelopen jaren geleid hebben tot een onevenredige hoge uitstroom van allochtone agenten uit de korpsen. Tot begin jaren zeventig van de vorige eeuw was de politie een homogene en monoculturele organisatie, bestaande uit uitsluitend autochtoon personeel.

In 1983 verscheen de eerste Minderhedennota van de regering met een aparte paragraaf over de politie, haar gebrek aan kennis over en contacten met de allochtone gemeenschappen. Afgedwongen door de politiek en de vakbeweging werd medio 2000 een aanvang gemaakt met het diversiteitsbeleid bij de politiekorpsen. Om de doelstellingen van dit beleid te realiseren stelden de korpsen streefcijfers vast voor de instroom van allochtonen. Ondanks vele inspanningen werden die niet gehaald.

Uit het in 2012 gepubliceerde jaarverslag Nederlandse Politie bleek dat het aantal allochtone agenten 4281 bedroeg (ruim zeven procent van het totale personeelsbestand). Het beoogde doel van 8,5 procent werd dus niet gerealiseerd. Uit onderzoek van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid bleek dat het beleid weliswaar leidde tot instroom van allochtone agenten, maar dat er ook sprake was van een onevenredige grote uitstroom, het zogenaamde draaideureffect.

Naar de oorzaken van die uitstroom is de afgelopen jaren onderzoek gedaan door diverse wetenschappers, onder wie Jolijn Broekhuizen. Alle geïnterviewden gaven aan dat discriminerende opmerkingen een belangrijke rol speelden. In 2007 stelde hoofdcommissaris Bert Poelert in het televisieprogramma Zembla dat de grote uitstroom ook het gevolg was van institutionele discriminatie, waardoor allochtone agenten amper opklimmen binnen de politieorganisatie.

Verziekte werksfeer
Onderzoekers van Sandfort & Vanwesenbeeck concludeerden dat allochtone agenten de politiedienst verlieten als gevolg van de heersende omgangsvormen. Allochtone agenten vonden dat zij anders behandeld werden dan autochtone collega's, omdat zij zich meer moesten bewijzen. Allochtone agenten werden ook veel harder afgerekend op fouten dan autochtone. Afgelopen jaar voerde ik een effect-evaluatieonderzoek uit naar het door de Amsterdamse politie uitgevoerde etnisch diversiteitsbeleid gedurende een periode van tien jaar (2002-2012).

De conclusie was dat het ook de Amsterdamse politie niet gelukt is de streefcijfers te realiseren. Allochtone agenten verklaarden dat zij het korps hadden verlaten vanwege discriminerende opmerkingen door autochtone collega's en leidinggevenden. Er was sprake van een verziekte werksfeer en ongelijke behandeling door leidinggevenden. Ook het ontbreken van doorstroomperspectieven naar hogere functies in het korps, het gevoel dat extra gelet werd op allochtone agenten en wantrouwen van autochtone collega's naar allochtone collega's hebben geleid tot hun vertrek.

In mijn onderzoek stelde ik ook vast dat allochtonen die niet volledig voldeden aan de toelatingseisen voor de opleiding van de Amsterdamse politie en na een zogenoemd voorschakeltraject toch werden opgeleid, in de praktijk niet op een adequate wijze functioneerden en vrij kort na hun indiensttreding uit het korps traden. Met name het niet goed beheersen van de Nederlandse taal door Turkse en Marokkaanse agenten leidde tijdens functioneringsgesprekken tot een negatieve beoordeling.

Belangenverstrengeling
In het jaarverslag 2003/2004 van de Amsterdamse politie werd bevestigd dat de meeste allochtonen in 2003 het korps hadden verlaten vanwege ongeschiktheid. Uit openbare bronnen die ik voor mijn onderzoek raadpleegde, bleek dat allochtonen het Amsterdamse politiekorps ook moesten verlaten wegens integriteitsschendingen, zoals misbruik van positie en belangenverstrengeling, lekken en misbruik van informatie en ongewenste contacten en omgangsvormen.

De vraag is of de Nationale Politie, die op dit moment geconfronteerd wordt met diverse problemen op het gebied van financiën, automatisering en personeel, in staat is het draaideureffect van het allochtonenbeleid te minimaliseren en een blijvend personeelsbestand van 25 procent allochtone agenten kan realiseren. Het voorstel van korpschef Bouman voor afschaffing van de taaltoets, die een belangrijke basis vormt voor het adequaat functioneren van alle agenten, zal hier in elk geval niet aan bijdragen.

Veel belangrijker is het de organisatiecultuur binnen het politieapparaat scherp onder de loep te nemen. Ook moet worden gekeken naar richtlijnen die - in elk geval formeel - de gelijkwaardigheid van alle werknemers in het korps onderstrepen, zodat daarop een beroep kan worden gedaan door personeel, vakbond en ondernemingsraad. Ten slotte zal duidelijk zijn dat instromende allochtonen extra moeten worden voorbereid op en begeleid in een voor hen niet altijd gastvrije omgeving.



Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Beeld Juan Codrington
Juan Codrington

is oud-journalist en thans werkzaam als veiligheidskundige
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden