PlusAchtergrond

Never a dull moment in het leven van 82-jarige fotograaf Peter Beard

Natuur- en modefotograaf Peter Beard, ‘half Tarzan, half Byron’, zwom tussen krokodillen en overleefde de aanval van een groep olifanten. Gevreesd wordt nu echter voor zijn minder heldhaftige einde. Sinds ruim twee weken is Beard, 82 en lijdend aan dementie, vermist. 

Peter Beard in 1995 bij zijn huis in Montauk, New York.Beeld Getty Images

Bijna vijftig jaar geleden kocht Peter Beard zijn huis op Montauk Point, Long Island, op het laatste stuk privégrond nabij de vuurtoren, pal aan de oceaan. Een smalle zandweg leidt er naar zijn bescheiden Cape Cod-cottage, vanwege de unieke plek inmiddels minstens 20 miljoen dollar waard. Mick en

Bianca Jagger, buurman Andy Warhol en Beards liefje Lee Radziwill lagen er stoned in het gras, Jackie Onassis werd er door hem al skinnydippend gefotografeerd. Het landgoed eindigt in steile kliffen van minstens 15 meter hoog, een lange trap leidt naar het strand.

Op 31 maart rond 16.40 uur liep de schrijver en fotograaf er zijn huis uit, minder dan twee uur later werd hij door zijn vrouw Nejma en dochter Zara als vermist opgegeven. Een zoektocht door honderd agenten en brandweerlieden met helikopters, drones en honden leverde niets op.

Beard zou lijden aan dementie en gebruikt hartmedicatie. Voeg daarbij het onstuimige weer en er is weinig hoop op een goede afloop.

Vrienden bidden echter dat het een van Beards kwajongensstreken is. Model Cheryl Tiegs, in de jaren tachtig enkele jaren getrouwd met de fotograaf, blijft hoop houden, zei ze tegen The New York Post. “Misschien heeft iemand hem opgepikt en is hij nu aan het joyriden door Amerika. Peter doet idiote dingen. De avond na ons trouwen kwam hij niet thuis voor het ochtendgloren.” Peter is een schavuit, zegt ook Peter Tunney, de galeriehouder die hem jarenlang vertegenwoordigde. “Peter verdween kort voor 1 april, ik hoop dat dit zijn beste grap ooit is.”

Beards foto’s van Afrika, wilde dieren en vaak halfnaakte, beeldschone vrouwen in de wildernis zijn wereldberoemd. Het zijn unieke collages van fotografie gemixt met items uit zijn dagboeken: krantenknipsels, gedroogde bladeren, insecten en aantekeningen, aangevuld met verf, tekeningen, dierenbloed en soms zijn bloed. Twee jaar geleden ging een fotocollage van Beard uit 1968, met daarop twee verweesde cheetawelpen in Nyeri, Kenia bij Christie’s New York onder de hamer voor 672.500 dollar. Zijn foto van model Maureen Gallagher, naakt in Kenia terwijl ze ’s nachts een giraf voert, werd eerder verkocht voor 326.500 dollar.

Dilettant

Ondanks exposities in het International Center of Photography in New York en het Centre National de la Photographie in Parijs, de adoratie door kunstenaars als Francis Bacon en belangstelling van serieuze verzamelaars, nam Beard zichzelf als kunstenaar niet zo serieus. Hij bleef zijn werk betitelen als ‘een opeenstapeling van onbeduidende en nutteloze herinneringen op papier’.

“Ik stoor me niet aan het woord dilettant,” zei hij ooit, “iemand die doet waar hij van houdt.” Honderden werken gaf hij weg aan vrienden of om openstaande rekeningen (soms van 20.000 dollar) te vereffenen. In de helft van alle restaurants in Montauk en Zuid-Frankrijk zou een foto van Beard hangen. Peter Riva, kleinzoon van Marlène Dietrich en een tijd Beards agent en zelfbenoemde babysitter, zei daarover: “Hij staat bij praktisch iedereen die hij kent in het krijt.”

Om geld en status gaf hij niets. Bij een brand op zijn landgoed in 1977 gingen vele van zijn artistieke dagboeken uit de jaren 50, 60 en 70 verloren, inclusief schilderijen van Francis Bacon, Pablo Picasso en Andy Warhol. Beard ging er prat op niet langer dan drie seconden getreurd te hebben. “Ik zweer het, ik heb geen moment teruggekeken,” zei hij tegen Vanity Fair.

De Amerikaanse fotograaf Sante D’Orazio bezocht Beard een keer thuis in Montauk, waar hij hem aantrof met een afgesloten telefoon, stapels ongeopende post en een vloer bezaaid met onbeschermde negatieven. Beard liep er tot D’Orazio’s afgrijzen onbekommerd overheen.

High soctiety

Peter Beard groeide op in de high society van Manhattan. Zijn overgrootvader van moeders kant was een spoorwegmiljardair, zijn opa van vaders kant erfgenaam van een tabaksfortuin. Op de poshe privéschool Buckley deed een bezoek aan het Museum of Natural History zijn liefde voor Afrika ontluiken. Op zijn 17de fotografeerde hij, op een trip met Quentin Keynes, ontdekkingsreiziger en achterkleinzoon van Charles Darwin, met een Voigtländercamera zijn eerste olifanten en zwarte en witte nijlpaarden in Zululand. Om zijn ouders te plezieren studeerde hij daarna nog even medicijnen aan Yale en haalde hij een bachelor in kunst, maar Beard had een meer rock-’n-rollleven voor zichzelf in gedachten.

Midden jaren zestig kocht hij in Kenia een stuk grond van 45 hectare, net buiten Nairobi, dat grensde aan de koffieplantage van Out of Africa-schrijfster Karen Blixen. Beard toverde de plek om in Hog Ranch, zijn levenslange thuisbasis in Oost-Afrika: een tentenkamp vol antieke meubels, dierenbotten en schedels, waar hij werd gewekt door giraffen, butlers cocktails serveerden aan zijn beroemde vrienden – onder wie Truman Capote en Salvador Dalí – en lokale vrouwen zijn wiet rookten en steevast in zijn bed belandden. “Het huwelijk,” zei Beard tegen Vanity Fair, “was een belachelijk instituut, masochisme en kwelling tegelijk.”

Never a dull moment in het leven van de fotograaf, kind aan huis in Studio 54 in New York, voor Vogue fotograferend tussen de leeuwen en giraffen, zwemmend in water waar krokodillen op de loer lagen, feestend met Veruschka en Iman (het Somalische model dat hij in Nairobi ontdekte en die later de vrouw van David Bowie werd), privévliegtuig in en uit met zijn buddy’s van The Rolling Stones. Door de Amerikaanse schrijver Bob Colacello werd Beard ooit treffend omschreven als ‘half Tarzan, half Byron’, vanwege zijn mooie teksten.

Cognac en een joint

Een soort hoogopgeleide Crocodile Dundee met een glas cognac en een joint die zich ontwikkelde tot wildlifeactivist en zijn leven lang zou waarschuwen voor de desastreuze impact van kapitalisme en kolonialisme op zijn geliefde Afrika. Voor zijn eerste boek, The End of the ­Game (1965) documenteerde hij de massasterfte van 35.000 olifanten en 5000 nijlpaarden in Tsavo National Park in Kenia. Voor zijn boek ­Eyelids of Morning: The Mingled Destinies of Crocodiles and Men (1973) bestudeerde hij de krokodillenpopulatie bij Lake Rudolph, hun invloed op de mythen en het dagelijks leven van lokale stammen en de desastreuze impact van jagers en ontdekkingsreizigers.

Zijn avontuurlijke Pietje Bellkarakter en filmsterlooks maakten hem een magneet voor mooie vrouwen. Beard had relaties met onder anderen Candice Bergen en Bondgirl Carole Bouquet, trouwde met socialite Minnie Cushing, Cheryl Tiegs en in 1986 met Nejma Khanum, twintig jaar jonger en de dochter van een Afghaanse opperrechter. Khanum kneep vaak een oogje toe waar het Beards vele vriendinnen betrof, maar toen hij ooit drie Russische hoeren mee naar huis nam, sliep de fotograaf, zo gaat het verhaal, een nacht op de koude marmeren vloer.

Zakelijk gezien was Nejma het beste wat hem was overkomen. Ze wierp zich op als zijn manager en begon, tot ergernis van zijn vrienden, werk terug te vragen onder het mom dat het geen gift was, maar een leenobject. Ook begon ze direct aan verzamelaars te verkopen, om zo controle op de waarde te behouden.

Stalen zenuwen

In 1996 gebeurde waar zijn vrienden en assistenten al lang voor vreesden. Terwijl Beard een groep olifanten fotografeerde, raakte een vrouwtje geïrriteerd en viel ze hem aan. In een ­poging haar slagtanden te ontwijken, klampte Beard zich vast aan haar been. Het beest drukte hem met haar hoofd tegen de grond en brak zijn bekken op zeven plaatsen. Andere olifanten schoten te hulp en prikten Beard met hun slagtanden. Vol interne bloedingen, met een gapend gat in zijn been en zonder polsslag arriveerde Beard bij het Nairobi Hospital, waar hem diverse lange operaties wachtten. Toen hij na één ervan werd weggereden naar een uitslaapkamer, vroeg de fotograaf, niet suf te krijgen met alle medicatie, wat de kleur van de kamer was waarheen hij werd gebracht. Het antwoord: turquoise. Beards reactie: “O God, konden ze geen betere kleur krijgen?”

Hoewel hij de aanval ternauwernood overleefde, werd hij er niet voorzichtiger op. Voor de 2009-editie van de Pirelli Kalender fotografeerde hij in Botswana modellen als Lara Stone en Rianne ten Haken, halfnaakt in het water met een paar aanstormende olifanten op de achtergrond. Zijn modellen dienden net als hij over stalen zenuwen te beschikken.

“Het goede van Afrika is dat je er voorgoed kunt ontsnappen. Je kunt er doen wat je wilt, zonder dat iemand over je schouder meekijkt,” zei Beard ooit over zijn geadopteerde continent. Fingers crossed dat hij er op de een of andere ­manier naartoe heeft weten te ontsnappen. Zo’n legende verdient een romantischer einde. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden