Plus

Neruda

Neruda speelt zich af in 1948, als de Chileense president Gabriel Gonzaléz Videla de communistische partij verbiedt. De communistisch-stalinistische senator Neruda wordt uit het parlement gezet. De film Neruda toont zijn vlucht.

Gael García Bernal speelt de knullige rechercheur Oscar Peluchonneau Beeld Neruda
Gael García Bernal speelt de knullige rechercheur Oscar PeluchonneauBeeld Neruda

Geschiedenis saai? Niet als Pablo Larraín de geschiedenisleraar is. Sinds 2008 maakte de Chileense regisseur vijf intrigerende, intellectueel prikkelende films over de recente Chileense geschiedenis. Geen feitelijke kronieken of reconstructies, maar interpretaties van een verleden waar Larraín vat op probeert te krijgen.

De regisseur kan maar niet begrijpen hoe het mogelijk was dat Chili zeventien jaar, van 1973 tot 1990, in de wurggreep van een meedogenloze dictator verkeerde. "Hoe kon men zo gewelddadig optreden tegen de bevolking? Het was onzinnig en absurd," zei hij er vijf jaar geleden over in deze krant.

Heersende mentaliteit
Over het gruwelijke Pinochetverleden, en dan vooral over de toen heersende mentaliteit, maakte hij drie films. In Tony Manero (2008) gaat een jongen in de jaren zeventig letterlijk over lijken om beroemd te worden als discodanser. Zijn immoraliteit weerspiegelt het cynisme in de tijd van de Chileense dictatuur.

Ook in Post Mortem (2010) verliest een man zijn morele kompas, als hij in de chaos na de staatsgreep zijn buurvrouw seksueel benadert. Larraín noemde hem een 'morele dode'. En No (2012) gaat over het referendum dat Pinochet in 1990 tot aftreden dwong. Fijn dat de dictator eindelijk van het toneel verdween, maar Larraín stelt kritische vragen bij de manier waarop het gebeurde.

Het was niet te danken aan politieke bewustheid en woede van het Chileense volk, maar aan een op Amerikaanse leest geschoeide campagne, die politiek verkocht als frisdrank. Pinochet verdween, omdat zijn tegenstanders een betere reclamestrateeg hadden.

Prikkende historische film
Na El Club (2015), over het seksuele misbruik in de katholieke kerk, neemt Larraín met Neruda de in Chili onaantastbare mythische literaire en politieke grootheid Pablo Neruda (1904-1973) onder handen. Ook dat levert weer een prikkelende historische film op. Neruda is geen gewone biopic, die een toen-en-toen levensgeschiedenis opdist, maar gaat over de creatie van Neruda door hemzelf als bigger than life-personage.

De film speelt zich af in 1948, als de Chileense president Gabriel Gonzaléz Videla de communistische partij verbiedt. De communistisch-stalinistische senator Neruda (geweldige rol Luis Gnecco) wordt uit het parlement gezet en er wordt een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd.

Psychologisch steekspel
Neruda toont zijn vlucht, waarbij zijn achtervolgers zijn gepersonifieerd in één personage, de knullige rechercheur Oscar Peluchonneau (Gael García Bernal, altijd goed).

Larraín maakt van het kat-en-muisspel een intrigerend psychologisch steekspel tussen Neruda en Peluchonneau, die als kind van een hoer met een mengeling van rancune en jaloezie naar zijn links-elitaire prooi kijkt.

Neruda geniet van de achtervolging, omdat die hem in het middelpunt van de belangstelling plaatst. "Ik ga niet onder een bed liggen, dit wordt een wilde jacht," merkt hij bijna verlekkerd op als hij met zijn vrouw Delia (Mercedes Morán) op de vlucht slaat.

Neruda

Regie Pablo Larraín
Met Luis Gnecco, Gael García Bernal
Te zien in Cinecenter, Eye, Kriterion, Rialto

Neruda wil 'de grootste nachtmerrie van fascisten' worden. Om het spannend te houden duikt hij niet onder in een onvindbaar huis, maar op een plek die zijn achtervolger kan vinden, maar dan wel net te laat om hem op te kunnen pakken.

Marionet
Als treitercadeautje laat de net vertrokken Neruda een boek voor hem achter. De rechercheur begint steeds meer te beseffen dat Neruda hem als een marionet aan een touwtje heeft bungelen.

In het als een stijlvolle film noir ogende Neruda doemt een intrigerend beeld op van Neruda als man vol tegenstrijdigheden. Zo schrijft hij vlammende liefdespoëzie, maar vrijt hij liever in bordelen met hoeren dan met zijn eigen vrouw, die hij meedogenloos vernedert ("Vermoord jezelf, dan zal ik twintig jaar over je schrijven").

Ook valt Neruda's hedonistische levenswijze - hij houdt van luxe - moeilijk te rijmen met zijn engagement met de verworpenen der aarde. Is hij een saloncommunist en snob, zoals de rechercheur als voice-over stelt, of werkelijk betrokken bij het tomeloze leed in zijn land?

Mythe
Het doet misschien vermoeden dat Larraín het decennia­lange boegbeeld van de mondiale linkse beweging, dat tijdens zijn vlucht zijn beroemde politieke dichtwerk Canto General voltooit, van zijn voetstuk stoot, maar dat is niet het geval.

Neruda krabt aan de mythe van de Nobelprijswinnaar, waardoor een complexe man van vlees en bloed zichtbaar wordt. Die lijkt waarschijnlijk meer op Neruda, dan de heiligverklaringen die hem in een walm van wierook laten verdwijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden