PlusInterview

Nergens gaat de zon zo mooi onder als bij de A'DAM Toren

Het begon met een schets in een notitieboekje tijdens een vakantie in 2005. En nu, tien jaar later, nadert het project zijn voltooiing: een verticale 24 uursstad op de oever van het IJ.

Duncan Stutterheim, Hans Brouwer, Sander Groet, Eric-Jan de RooijBeeld Jasper Juinen

2005

Eigenlijk zou Sander Groet (47) zes maanden gaan reizen. Met een rugzak door Australië. Na vier maanden stond hij alweer op Schiphol: hij had een plan dat niet langer kon wachten.

Voordat hij op reis ging, organiseerde hij dancefestivals. Dat was begonnen met Mysteryland in 1993, op zijn 23ste. De eerste editie werd goed bezocht, maar financieel een fiasco. Groet zette door en hij sloot zich aan bij ID&T, het bedrijf van onder anderen Duncan Stutterheim dat aan de weg timmerde met Thunderdome.

In de jaren die volgden veroverde ID&T de wereld, maar in 2005 was Groet er klaar mee. Zakelijk uit elkaar gegroeid, evenementenmoe. "Het stoomde maar door en Duncan verzon elke week wel weer wat nieuws."

Naast de festivals waren er een radiostation, eigen horeca, een magazine en eigen drankjes. "We hadden echt veel shit aan onze broek hangen." Dat Groet zijn rugzak pakte en op reis ging, snapt Stutterheim (43) nu wel. "Sander had de pech dat hij die jaren te maken had met Duncan 1.0. Ik had tachtig procent van het bedrijf en hij twintig, en versie 1.0 was een dictator."

Toren Overhoeks in 1971Beeld Stadsarchief

Tijdens Groets reis ontstonden er al snel weer nieuwe plannen bij hem. Het kwartje viel toen hij op een observatiedek in Melbourne stond. Waarom hebben we dit in Amsterdam niet, vroeg hij zich af.

Groet is niet de beste tekenaar, maar in een van zijn eerste ontwerpen - in het notitieboekje dat hij mee had op reis - komt de Toren Overhoeks al duidelijk naar voren: de markante kroon is onmiskenbaar. Al vanaf zijn vakantiebestemming e-mailde hij met de gemeente om te kijken wat er mogelijk was. Een paar weken later was hij terug in Nederland.

Crisis
In Toren Overhoeks, die in 1966 werd ontworpen door Arthur Staal, zaten toen nog de werknemers van Shell. Zij zouden in 2009 vertrekken en daarna zou de vastgoedtak van ING met het pand aan de slag gaan. Nieuwe kantoorruimte. De gemeente wees Groet op de mogelijkheid tot nieuwbouw, vlak achter de toren.

In 2008 presenteerde hij samen met architect Ben van Berkel de Skytower. Een 160 miljoen euro kostende toren van 115 meter hoog met een opvallende curve en veel glas. Vijfhonderd luxe hotelkamers met bovenin de Lookout, het uitzichtpunt van Groet, en een ronddraaiend restaurant.

Alle seinen stonden op groen, en de Skytoren had er nu gestaan als in 2008 de financiële crisis niet was uitgebroken. De financiering werd geregeld door de Landesbank Baden-Württemberg, en die bank stond opeens op omvallen. Einde Skytower. Na drie jaar bijna fulltime aan de plannen voor zijn toren te hebben gewerkt, pakte Groet zijn oude vak maar weer op: feesten organiseren.

Eerste schetsen van Sander GroetBeeld -

2012

Nieuwe festivals als Amsterdam Open Air, Buitenwesten en Milkshake werden door Groet uit de grond gestampt. In de voormalige iT richtte hij Club Air op, een discotheek die al snel op de lijstjes van beste clubs ter wereld stond. En toch belde Groet nog regelmatig met de gemeente. Altijd dezelfde vraag. Wat gaat er gebeuren met Toren Overhoeks?

Shell had het pand inmiddels verlaten en de door de crisis was de vastgoedtak van ING lamgeslagen. Overhoeks raakte in verval en in 2012 greep de gemeente in met een wedstrijd: iedereen met een idee en een bod van minimaal tien miljoen euro mocht een plan indienen.

Meer dan dancetoren
"Shit, dit wordt geen makkelijke opgave," dacht Groet toen er op de voorlichtingsmiddag driehonderd mensen rondliepen. Allemaal wilden ze de toren. Stutterheim, zijn voormalige zakenpartner, liep toen ook al een tijdje om de toren heen te dartelen. Met ID&T was hij op zoek naar een nieuwe kantoorruimte en Noord had zijn voorkeur. Daar zat hij vroeger op school. Overstappen op de bus op het Mosplein.

Stutterheim was wel eens wezen kijken als potentiële huurder, maar had geen ambitie om het pand te kopen. Tot hij hoorde dat Groet bezig was met een pitch. De twee hadden sinds ze uit elkaar gingen vrijwel geen contact gehad, maar nu - na zeven jaar - kruisten hun paden weer. Stutterheim: "Ik was inmiddels 2.0 en wist om te gaan met partners." Groet had ook Eric-Jan de Rooij (49) erbij gehaald, een ervaren projectontwikkelaar van het Amsterdamse Lingotto.

Binnen een paar uur hadden ze de plannen rond. Een toren als permanent festivalterrein. Een verticale 24 uursstad, die per verdieping thematisch werd ingekleurd. De Lookout, het ronddraaiende restaurant en het hotel kwamen ook in deze pitch weer terug. Maar er werden ook een club en kantoorverdiepingen voor bedrijven in de muziekindustrie ingetekend.

Verfrissend
Blij waren de drie initiatiefnemers - Groet, Stutterheim en De Rooij - toen Hans Brouwer (53) beloofde een verdieping te huren met zijn bedrijf MassiveMusic. Dat muziekbureau richtte hij in 2000 op en heeft inmiddels ook vestigingen in Londen, New York, Los Angeles en Sjanghai. Zijn bedrijf verzorgt de muziek voor merken. Grote merken. Een voorbeeld: op dit moment houden ze zich bezig met de wereldwijde campagne van de Olympische Spelen. Met MassiveMusic werd de toren breder dan alleen een dancetoren. Uit de plannen van destijds: "In Toren Overhoeks toont Amsterdam zijn creatieve energie."

Het plan met de naam Twenty4 Amsterdam was een van de 37 inzendingen, maar al snel de favoriet van de jury. Dat het een initiatief was dat juist kwam uit de vastgoedsector werd gezien als verfrissend. De veelzijdige invulling maakte het een levendig pand. En de focus op de creatieve industrie was interessant voor het hele gebied. En ook op de andere zaken - duurzaamheid, ontwerp en het bod - scoorde het project goed.

In oktober 2012 won Twenty4 de tender. Op ruime afstand van de andere plannen. Als snel daarna stapte Hans Brouwer in als vierde partner. Daarmee werd de toren definitief breder dan alleen dancemuziek. Later tekende ook gitarenfabrikant Gibson in op een verdieping.

Beeld -

2016

"Eergisteravond zag ik voor het eerst in mijn leven de zon ondergaan in Amsterdam," zegt Hans Brouwer. "Er ging echt zo'n oranje bol door de horizonlijn, zoals je wel eens op het strand ziet."

Groet, Stutterheim en Brouwer zitten in de net opgeleverde vergaderkamer van MassiveMusic op de vijftiende etage. Het is de eerste verdieping die in gebruik werd genomen - begin deze maand - nadat Toren Overhoeks in anderhalf jaar is getransformeerd tot de A'DAM Toren. Er kwamen drie verdiepingen bij, de kroon werd opgeblazen en de gevel volledig vervangen. De bouw is slechts een maand uitgelopen, het budget werd niet overschreden.

Blijvend
Vanaf de vergaderkamer is het uitzicht - zoals overal in het pand - fenomenaal. Groet wijst om zich heen om alle bedrijven aan te wijzen die hebben meegewerkt. De schommel die deze zomer op het dak komt, wordt door een bedrijf uit Brabant gebouwd, maar veel van de andere bedrijven bevinden zich binnen een straal van een kilometer rondom de toren.

Voor Groet, Stutterheim en Brouwer is de investering in de A'DAM Toren de grootste van hun leven. Groet heeft alles wat hij bezit in de toren zitten. Maar voor alle drie is het ook een investering in iets blijvends. En dat is nieuw. De festivals van Groet en Stutterheim duurden hooguit een paar dagen. Als Brouwer mazzel heeft, draait een reclame een jaar, meestal korter. Stutterheim, inmiddels versie 3.0: "De toren past heel goed bij waar ik nu sta. In ben gestopt met ID&T, ik ben gestopt met het nachtleven. De wetenschap dat je iets neerzet voor lange tijd geeft rust."

Van de stad
Groet: "Alles wat ik altijd heb gedaan, is mensen iets leuks bieden. Festivals, feesten, clubs. En ik denk dat we dat met de toren ook doen. Amsterdam weer wat leuker maker." Brouwer: "Dit is een pand dat iedereen in de stad kent, maar het was altijd gesloten voor iedereen. Nu wordt het weer van de stad."

Beeld -

De vierde partner, Eric-Jan de Rooij van Lingotto, kan niet bij de afspraak zijn, maar vertelt later aan de telefoon hoe het was om een project te ontwikkelen met drie ondernemers uit de muziekwereld, die bovendien zelf de eindgebruikers zijn. "Alsof het een festivalterrein was. Een speelveld waar je makkelijk een podium op het laatste moment van links naar rechts kunt verplaatsen. En dat soort lastminuteveranderingen als de trein al rijdt zijn ongebruikelijk in deze sector. En toch lukte het elke keer weer."

Adrenaline
Bovendien had het snelle schakelen ook zijn voordelen. Eens per maand kwamen de vier samen, en beslissingen werden razendsnel genomen. Neem de parkeergarage, een optie die pas later op tafel lag. Het besluit werd binnen een minuut genomen. Stutterheim: "Wat kost het? Voelt het goed? Oké, doen."

Brouwer werkt nu al een week vanuit het pand en voelt het zinderen. Iedereen zit vol adrenaline. En de afgelopen weken waren heftig. De druk bouwde zich op. "Maar het ventiel gaat er nu af, nu de toren langzaam opengaat." Tegelijkertijd begint het dan pas echt. Stapsgewijs openen de verschillende verdiepingen de komende maanden, met als laatst de club in de kelder, in september.

Als eerste wordt vandaag het observatiedek geopend, meer dan tien jaar nadat Sander Groet de eerste schetsen heeft gemaakt. "Dit is uniek voor de stad. Waar anders in de stad kun je de zon echt zien ondergaan?"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden