Plus

'Nepbom' was niet nep, wat gebeurde er bij de Pegida-demonstratie?

Pas woensdag werd bekend dat de 'nepbom' die in februari bij een demonstratie van Pegida werd gevonden echt is. Wat gebeurde er?

Roelf Jan Duin en Maarten van Dun
Een expert van de EOD onderzoekt op 6 februari de fietstas waarin een bom werd gevonden Beeld Maarten Brante
Een expert van de EOD onderzoekt op 6 februari de fietstas waarin een bom werd gevondenBeeld Maarten Brante

1. De demonstratie
De spanning rond het stadhuis is te snijden op zaterdag 6 februari. Die dag vindt voor het eerst in Amsterdam een demonstratie plaats van de omstreden anti-immigratieclub Pegida. Gevreesd wordt voor ongeregeldheden, te meer daar op loopafstand, op het J.D. Meijerplein, een tegendemonstratie wordt gehouden.

Het is 13.20 uur als een agent van de mobiele eenheid in de tas kijkt van een fiets die voor de Stopera staat. Ze voert samen met haar collega's een routinecontrole uit, over een krappe anderhalf uur worden de betogers van Pegida op het plein verwacht.

In de fietstas ziet zij een voorwerp dat op een bom lijkt.' "Ik zag dat het explosief bestond uit twee buizen welke vastgemaakt waren met bedrading. Ik zag dat de bovenzijde van het explosief was bedekt met donkerkleurig karton," staat in het politiedossier.

De agent roept de hulp in van explosieven­experts van de politie. Deze twee inspecteurs openen voorzichtig de fietstassen, nemen foto's en constateren dat het gaat om 'twee vermoedelijk kartonnen kokers, zwart met witte banen, aan elkaar bevestigd met roze ducttape en groene tiewraps.

Op de kokers bevestigd een beige printplaat voorzien van een weerstand. Onder de printplaat een zwart elektriciteitswerk, met witte en groene elektriciteitsdraad.' De agenten beoordeelden het 'Improvised Explosive Device als mogelijk werkend'.

De hulp van de Explosieven Opruimingsdienst (EOD) wordt ingeroepen, die vaststelt dat het 'zeer waarschijnlijk gaat om twee stuks vuurwerk (siervuurwerk/rookbommen) die aan elektronica gekoppeld zijn'.

Het voorwerp, dat twee 25 centimeter lange 'Mega White Smoke XXL'-rookbommen bevat, wordt ter plekke onschadelijk gemaakt. De demonstratie is dan al verplaatst, niet naar het nabijgelegen plein voor het beeld van Spinoza, zoals burgemeester Eberhard van der Laan wil, maar naar de Blauwbrug.

2. Bom of nepbom?
Vier dagen later vertelt Van der Laan in de gemeenteraad over het incident. Hij spreekt over een 'nepbom die eruitzag als een echte bom'. "Hij was bedriegelijk echt." Ook de politie heeft het de daaropvolgende weken in persberichten over een nepbom.

In het politiedossier, in handen van Het Parool, worden verschillende termen gebruikt om het voorwerp aan te duiden: 'een mogelijk explosief', 'rookbommen', 'ogenschijnlijk explosief voorwerp', 'valse bommelding', 'een op een explosief gelijkend voorwerp' en 'nepexplosief.' Een rapport waarin uiteen wordt gezet of en hoe het voorwerp tot ontsteking gebracht had kunnen worden, ontbreekt.

Niettemin stuurt Van der Laan afgelopen maandag een uitgebreide brief aan de gemeenteraad over de Pegidademonstratie, waarin hij het heeft over 'een vuurwerkbom die met een ontstekingsmechanisme van afstand bediend kon worden'. Geen nepbom dus, en ook niet iets dat iedereen zomaar in zijn schuurtje in elkaar kan knutselen.

"Een explosie tijdens de demonstratie had verstrekkende gevolgen kunnen hebben," voegt hij daaraan toe. Op basis van welke informatie de kwalificatie van Van der Laan tot stand is gekomen is onduidelijk. Politiewoordvoerder Rob van der Veen zegt desgevraagd dat de bom inderdaad ontstoken had kunnen worden. Een explosie was dan uitgebleven, maar de rook had wel flinke paniek kunnen veroorzaken.

3. Een arrestatie
Direct na de demonstratie start de zoektocht naar de dader. Op camerabeelden is te zien hoe een blanke man de fiets op de ochtend van de betoging neerzet. Rechercheurs brengen de door hem afgelegde route in kaart en vorderen bij horeca­gelegenheden en winkels bewakingsbeelden. Die leveren niets op. Ook sporen op de plaats delict leiden niet tot identificatie van een verdachte. Opvallend is wel dat in de fietstas een koffiebeker van Starbucks wordt gevonden, met daarop met viltstift de naam 'Matt' geschreven.

In een uitzending van Opsporing Verzocht worden vage beelden van de verdachte getoond en de naam 'Matt' bekendgemaakt. De politie krijgt 21 tips, die bijna allemaal gaan over de fietstassen: die blijken te koop bij de Action.

Een anonieme tip die om 22.08 uur binnenkomt op politie.nl is interessanter. 'Matt Cornell lijkt heel erg veel op deze man. Hij is een Amerikaanse student, extreemlinkse activist, voormalig kraker, die aan de Occupyprotesten deelnam, dus het lijkt mogelijk dat hij een stomme daad met vuurwerk plant?' De tipgever meldt ook nog het adres van Cornell en noemt enkele socialemedia-accounts die Cornell gebruikt.

Onderzoek
De politie besluit Cornell aan een eerste onderzoek te onderwerpen. Zijn activiteiten op internet worden in kaart gebracht. Ook de accounts van zijn vriendin worden bekeken.

Aan tweets van Cornell is te zien dat hij op de bewuste dag aanwezig was bij de tegendemonstratie tegen Pegida. Het is reden genoeg voor de politie om een verborgen camera te plaatsen tegenover de woning van Cornell, die zijn bewegingen registreert.

De demonstratie van Pegida op 6 februari Beeld anp
De demonstratie van Pegida op 6 februariBeeld anp

De volgende dag, vrijdag 26 februari, doet de politie om 06.10 uur 's ochtends een inval in de woning, opvallend genoeg met de verdenking dat Cornell verantwoordelijk is voor het plaatsen van een nepexplosief en dus niet voor het plaatsen van een echte bom. Laptops en telefoons worden in beslag genomen.

Rechtszaak
Cornell wordt geboeid afgevoerd en verhoord, maar al snel komt de politie erachter dat de Amerikaan niets met de zaak te maken heeft. Na 34 uur wordt hij vrijgelaten, volgens Cornell zonder dat hem excuses zijn aangeboden. Zijn opengebroken deur moet hij zelf repareren.

Ook Van der Laan meldt in zijn schrijven dat Cornell onschuldig is, wat niet wegneemt dat de politie volgens Van der Laan 'proportionele maatregelen' heeft genomen. Cornell laat het er niet bij zitten. Hij spant een rechtszaak aan tegen de politie. Hij wil excuses en vergoeding.

Sinds zijn vrijlating is niemand anders aangehouden en lijkt het onderzoek stil te liggen. Niettemin staat op de website van Opsporing Verzocht nog altijd dat de zaak is opgelost.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden