Plus

'Nedermarokkanen ontspringen de dans bij dienstplicht'

Marokko voert de dienstplicht weer in, om de nationalistische gevoelens bij jonge mannen te versterken. Als dat al lukt bij Marokkaanse Nederlanders, verwachten experts nog geen scherpere verhoudingen hier.

De Javastraat. Het is de vraag of Marokkaanse Amsterdammers veel zullen merken van de dienstplicht Beeld Marc Driessen

Er is geen reden tot zorg in Nederland over de herinvoering van de dienstplicht in Marokko. Dat zegt deskundige Paolo de Mas, medewerker van het African Studies Centre van de Universiteit Leiden.

"Je hebt de lange arm van Erdogan als het gaat over Turken en het land van hun ouders, maar zoiets is voor Marokko nauwelijks denkbaar. Het heeft weinig vat op de Nederlandse Marokkanen. Dat weten ze gewoon niet te organiseren zoals de Turken dat wel kunnen."

De Mas was tot 2009 directeur van het Nederlands Instituut in Marokko. Hij bestudeert het land al sinds 1974 en zag de herinvoering van de dienstplicht aankomen.

"Koning Mohammed VI zinspeelde er enkele weken geleden al op. Hij ziet in dat hij een reusachtig probleem heeft met een steeds groter wordende groep jonge mannen in een cruciale leeftijd. Die gaan muiten omdat ze geen toegang hebben tot de arbeidsmarkt, geen woonruimte kunnen vinden en niet aan een vrouw kunnen komen."

Patriottisme
Die mannen tussen de 18 en de 25 jaar, de leeftijdsgroep waarvoor de dienstplicht er komt, zien nauwelijks meer andere perspectieven dan de radicale islam, voetbalhooliganisme, kleine criminaliteit of een vertrek naar Europa, zegt De Mas: ze hebben nauwelijks iets te verliezen. Waarom het land ook vrouwen op gaat roepen, is onduidelijk.

"Marokko maakt nu dan wel bekend dat de dienstplicht het patriottisme onder de jeugd en het gevoel van burgerschap moet versterken, maar dat is overal ter wereld het geijkte argument voor de dienstplicht. Ik vermoed dat de koning het vooral ziet als een middel om jonge mannen perspectief te bieden. Het leger kun je ook zien als een plek om jongeren vaardigheden en competenties aan te leren, om ze enige structuur te geven in het leven."

Ook arabist Jan Hoogland van de Radboud Universiteit Nijmegen, tussen 2009 en 2015 directeur van het Nederlands Instituut in Marokko, heeft de indruk dat er bij de koning oprechte zorg is over de jonge mannen in het land.

"Of dat is omdat het hem gaat om zijn eigen hachje of dat het lot van de jongeren hem echt raakt, doet er niet zo veel toe. Feit is dat men ervan uitgaat dat de dienstplicht positief kan uitpakken voor deze groeiende moeilijke groep: het onderwijssysteem in Marokko is volstrekt ontoereikend."

Snel afzwaaien
Met een militaire wapenwedloop met grote buurman Algerije heeft de herinvoering niets te maken, denkt Hoogland. "Ik las dat het wellicht maar zou gaan om ongeveer 10.000 mannen per jaar. Dat is een druppel op een gloeiende plaat."

De Mas: "Een leger met dienstplichtigen zet niet veel zoden aan de dijk: een groot deel van het bestaande leger is bezig met het trainen van soldaten die al vrij snel daarna weer afzwaaien."

Ook Hoogland verwacht niet dat het ingewikkeld zal worden voor Marokkanen hier of voor Nederland met al te nationalistische jonge mannen. "De lange arm van koning Mohammed was nooit al te lang, maar is aanmerkelijk korter geworden de afgelopen jaren."

De Mas: "De meeste Marokkanen in Nederland komen uit de Rif, een balsturige regio waar ze weinig hebben met het centrale gezag. Op zichzelf zijn het puike soldaten, de Riffijnen, maar als ze vanuit een Nederlandse context komen, zijn ze verpest voor het Marokkaanse leger, dat hiërarchisch is tot op het bot."

Er zijn mensen die de maatregel zien als een melkkoe, als Marokkaanse Nederlanders hun dienstplicht massaal gaan afkopen. Daar gelooft Hoogland niets van.

"Je hebt als land ook financieel veel meer aan een goede relatie met de Marokkanen in Europa. Ik geloof dat de koning vooral vanuit een sociaalmaatschappelijke invalshoek wordt gedreven."

Lees ook: Marokkaanse Amsterdammers: 'Het leger zou niks voor mij zijn'

Dienstplicht in Nederland

In Nederland geldt officieel een militaire dienstplicht voor mannen en vrouwen tussen de 17 en 45 jaar. In 1997 is de opkomstplicht echter opgeschort, wat ­betekent dat niemand zich hoeft te melden tenzij de veiligheidssituatie anders ­vereist.

- Op verzoek van het CDA en de ChristenUnie begint dit jaar een experiment met de maatschappelijke dienstplicht. Vanaf september kunnen jongeren zich vrijwillig aanmelden voor projecten in de zorg-, cultuur- of sportsector.

- Nederlanders met een dubbele nationaliteit kunnen worden opgeroepen voor het leger van het land van hun tweede nationaliteit. Volgens de laatste telling van het CBS telt Nederland 1,3 miljoen inwoners met meerdere nationaliteiten, van wie een kwart Marokkaans en een kwart Turks.

- Voor alle mannen met een Turkse nationaliteit geldt een dienstplicht in Turkije. Turkse Nederlanders kunnen deze voor 1000 euro afkopen.

- Of de herinvoering van de dienstplicht ook geldt voor de mensen van de Marokkaanse diaspora, is nog onbekend. Naast Marokko zijn er steeds meer Euro­pese landen die overwegen om weer een vorm van dienstplicht in te voeren vanwege de toegenomen internationale dreiging. Zweden en Litouwen zijn er onlangs toe overgegaan om weerstand te kunnen bieden aan Rusland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden