Plus

Nationaal Holocaustmuseum: Voor, tijdens en vooral ook na de oorlog

Het Nationaal Holocaust Museum in oprichting opent volgende week zijn deuren in de voormalige Hervormde Kweekschool in de Plantagebuurt met een expositie van Jeroen Krabbé. Het museum wil ook inzoomen op de effecten van de Jodenvervolging op de generaties na de Tweede Wereldoorlog.

Het Holocaust Museum, waar ook een expositie van Jeroen Krabbé is te zien.Beeld Lynne Brouwer

Het Nationaal Holocaust Museum in de Plantagebuurt zal pas over drie tot vier jaar volledig zijn ingericht om zijn bezoekers het verhaal van de Holocaust te vertellen. Het neemt nu alvast een voorschot met een expositie die het persoonlijke verhaal vertelt van slachtoffers en nabestaanden van de Holocaust met onder meer de schilderijententoonstelling De ondergang van Abraham Reiss uit 2010 van Jeroen Krabbé en een maquette van Sobibor van de vorige maand overleden Jules Schelvis, die vele concentratiekampen overleefde.

Directeur Emile Schrijver van het Joods Cultureel Kwartier zegt dat het museum zich zal onderscheiden van de bestaande Holocaustmusea. "De meeste musea over de Jodenvervolging tonen antracietgrijze, grofkorrelige foto's over de zevenjarige voorgeschiedenis van de Holocaust en de vijf jaar ellende tussen 1940 en 1945. De nasleep van de oorlog komt vaak nog een beetje aan bod. Wij willen het anders doen. Wij willen ook de effecten van de oorlog op de volgende generaties uitgebreid laten zien."

Het museum besteedt uiteraard straks ook aandacht aan de periode 1933-1939 en aan de Tweede Wereldoorlog, waarin 104.000 Nederlandse Joden zijn vermoord. In Amsterdam woonden ongeveer 80.000 Joden, die ruim elf procent van de bevolking uitmaakten.

Fotopanelen
In het museum komt een tentoonstelling met betrekking tot het vernieuwde Joodsmonument.nl, een digitaal platform met gegevens van de Nederlandse Joodse slachtoffers van de Holocaust. Het is geïnspireerd op de expositie In Memoriam over de 18.000 gedeporteerde en vermoorde kinderen, die eerder in het Stadsarchief was te zien.

Via de voormalige Hervormde Kweekschool zijn in 1943 zo'n tweehonderd kinderen gered die in de voormalige crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg zaten, in afwachting van deportatie. Zeshonderd kinderen werden via andere vluchtwegen uit de crèche gesmokkeld.

In de tuin komen drie fotopanelen te hangen. Op een van de foto's staan kinderverzorgsters met een groot aantal kinderen op de binnenplaats, samen met directrice Henriette Pimentel. Op een andere foto staan drie kleuters, de broertjes Willem en Maurits Alvares Vega met hun zusje Henriette, die in 1941 in de crèche zaten. Ze zijn alle drie vermoord, zo is bekend geworden.

Nationaal Sjoa Museum
"De Holocaust is de best onderzochte volkerenmoord van de geschiedenis. Uitstekend gedocumenteerd. Wij willen straks geen museum met zwarte muren met alleen maar foto's van uitgemergelde mensen. Het moet een licht museum worden, witte muren en met kleuren. Foto's van mensen die chic gekleed, hoed op, koffertje in de hand, naar de Hollandsche Schouwburg lopen nadat ze een oproep kregen om te worden gedeporteerd, maken indruk."

Eerder bestond het plan om het Amsterdamse museum het Nationaal Sjoa Museum te noemen. Schrijver kiest liever voor het Nationaal Holocaust Museum. "Die naam is beter te begrijpen. Iedereen weet waar je het over hebt."

Het museum zal ook objecten uit de oorlog tentoonstellen: een voetbalspel, kinderjurkjes en dagboeken. "Mensen die nog spullen hebben, kunnen die hierheen brengen."

Het kost 21 miljoen om het museum te realiseren. Hiervan is 2,2 miljoen inmiddels binnen.

Op de bovenste verdiepingen van de voormalige school zijn broedplaatsen gemaakt voor kunstenaars met een vluchtelingenstatus.

Grote bruine koffer onder het bed

Een doosje met brieven en documenten en een album met foto's van in de oorlog vermoorde familieleden. Dat was de erfenis van de moeder van acteur/ kunstschilder Jeroen Krabbé. De in 1914 in Amsterdam geboren Greet Krabbé-Reiss liet niet veel los over de oorlog. Als hij zijn moeder vroeg iets te vertellen over zijn grootvader, die in Sobibor is vermoord, dan antwoordde ze slechts dat hij een intelligente, leuke man was die zich had opgewerkt. De zwijgzame Greet overleed in 2002. Onder haar bed lag jarenlang een grote bruine koffer met spullen uit de oorlog: Jodensterren, kranten, geld uit Westerbork, en brieven van haar vader Abraham Reiss en zus Els, die de oorlog ook niet overleefde.

De laatste jaren van haar leven werkte Greet aan een album. Ze zette haar herinneringen op papier en sorteerde de foto's en brieven op chronologische volgorde. Haar twee zoons, Jeroen en Tim, kregen zo uiteindelijk de familiegeschiedenis te horen. "Ze wilde uitleg geven over wat er met hun grootvader en tante was gebeurd. Ze kopieerde alle brieven, documenten en foto's en maakte twee albums, voor beide zoons. Er zat zelfs een nauwkeurige inventaris bij," zegt Annemiek Gringold, conservator van de Hollandsche Schouwburg.

Greet Krabbé, schrijfster en vertaalster, wist de oorlog te overleven. Ze was gemengd gehuwd, wat haar redding was. Op de expositie in het museum zijn de door haar bewaarde brieven, documenten en foto's te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden