Na vijf jaar toont Barroso plots passie

Barroso was in een uitputtende reeks hoorzittingen vol vuur over zijn plannen, assertief en soms zelfs agressief tegen critici, en maakte een kwinkslag op zijn tijd. Foto EPA Beeld
Barroso was in een uitputtende reeks hoorzittingen vol vuur over zijn plannen, assertief en soms zelfs agressief tegen critici, en maakte een kwinkslag op zijn tijd. Foto EPA

Europarlementariërs die vorige week José Manuel Barroso over zijn herbenoeming aan de tand voelden, kregen een andere voorzitter van de Europese Commissie te zien dan verwacht. De Portugees was in een uitputtende reeks hoorzittingen vol vuur over zijn plannen, assertief en soms zelfs agressief tegen critici, en maakte een kwinkslag op zijn tijd. Zo kenden ze hem niet.

''Hij deed het goed. Hij toonde veel passie,'' zei GroenLinkser Judith Sargentini, nadat Barroso twee uur lang spitsroeden had gelopen in de Groene fractie. ''Had hij dat de laatste vijf jaar maar gedaan,'' voegde zij er aan toe. Eenzelfde houding bij PvdA-voorman Thijs Berman. ''Hij deed het virtuoos, hij vocht als een leeuw voor zijn overleving. Maar het komt te laat.''

Sargentini en Berman zullen morgen in Straatsburg tegen Barroso's herbenoeming stemmen, maar niet kunnen verhinderen dat hij met steun van zijn eigen christendemocraten, conservatieven en een meerderheid van de liberalen wordt herkozen. Maar ook zijn voorstanders hopen dat Barroso (53) de komende vijf jaar de passie die hij vorige week eindelijk toonde, zal vasthouden.

Barroso is een zwakke Commissievoorzitter, klonk het ook vorige week weer alom. Ambitie- en initiatiefloos heet hij te zijn, het schoothondje van de regeringsleiders, die eerst met Parijs of Berlijn belt voordat hij iets onderneemt, en daarom niets deed toen de financiële crisis was uitgebroken en de grote landen bij de oplossing vooral hun eigen gang wilden gaan.

Maar Barroso vindt het geen diskwalificatie dat men hem een 'compromisfiguur' vindt. ''Ik heb met 27 regeringen en 27 Commissarissen te maken. Die moet ik zoveel mogelijk op één lijn zien te krijgen.'' Keer op keer klonk het: ''Ik ben niet links of rechts, mijn partij is Európa.'' Zijn carrière is daarvan wellicht het voorbeeld. Onder de militaire dictatuur in de jaren zeventig was de jonge Barroso leider van de maoïstische studentenbeweging.

Zelf zei hij daarover: ''Je was toen óf voor de dictatuur, óf je was communist. Er was geen middenweg.'' Toen links na de Anjerrevolutie van 1974 aan de macht kwam, koos hij juist voor centrumrechts.

Barroso studeerde rechten en economie, werd hoogleraar en op zijn 29ste de jongste staatssecretaris ooit. Later werd hij onderminister en minister van Buitenlandse Zaken en in 2002 premier van Portugal. Zijn internationaal opvallendste daad was dat hij in maart 2003 een top op de Azoren organiseerde, waar de Britse premier Tony Blair, zijn Spaanse collega José Maria Aznar en hijzelf George Bush steun toezegden voor de Amerikaanse aanval op Irak.

Dat Barroso in 2004 voorzitter van de Europese Commissie werd, was een complete verrassing. Hij werd het niet om zijn grote internationale verdiensten, hij kwam 'bovendrijven' toen de ene kandidaat na de andere afviel - als laatste de Belgische premier Guy Verhofstadt, die om zijn eurofederalistische ideeën door Blair werd gevetood. Blair schoof Barroso naar voren.

Zijn eerste vijf jaar aan het roer van de Commissie geven een wisselend beeld. Enerzijds leidde Barroso de uitbreiding van de EU met twaalf leden in goede banen en hij bleek een onvermoeibaar voorvechter van maatregelen tegen de klimaatverandering, waarbij Europa vooroploopt.

Aan de andere kant was er het echec rond de EU-grondwet en de economische crisis, waarop Brussel op zijn zachtst gezegd onsamenhangend reageerde. Maar is dat de schuld van Barroso die te laat met initiatieven kwam, zoals links wil doen geloven? Of is zijn speelruimte als Commissievoorzitter nu eenmaal net zo groot als de lidstaten hem toestaan? De waarheid ligt ergens in het midden.

''Ik leid een Commissie met 26 leden die ik niet zelf heb uitgekozen,'' zei hij vorige week. En dan zijn er nog de 27 regeringsleiders en het Europarlement. Dan doet een Commissievoorzitter al gauw een stap te veel, of juist te weinig. Om in dat krachtenveld overeind te blijven, zijn grote compromisbereidheid en politieke gladheid vereist, en die heeft Barroso volop. (HET PAROOL)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden