Plus

Na 138 jaar is het voorbij met de papieren telefoongids

Bonk. In en rond Amsterdam dendert de komende weken voor het laatst een boek vol telefoonnummers de brievenbussen binnen. Na 138 jaar is het voorbij met de papieren telefoongids, die nog eenmaal vol aandacht wordt samengesteld.

De telefoongids voor het hele land uit 1884

'Iemand stelde voor om van de afkorting DTG in het vervolg maar de Digital Transformation Group te maken," zegt topman Erik Wiechers van de Amsterdamse telefoonboekuitgever. "Maar dat gaat me vooralsnog echt te ver. Het blijft nog eventjes De Telefoon Gids."

Wel richt die telefoongids zich vanaf eind dit jaar, als in Enschede het allerlaatste boek verschijnt, helemaal op internet. Zowel met nummerinformatie - die blijft altijd gratis - als met betaalde diensten aan bedrijven en winkeliers.

DTG, voortgekomen uit de telefoonboektak van PTT en de rivaliserende zakelijke variant Gouden Gids, biedt zijn diensten al jaren ook via internet aan, maar handhaafde daarbij de bakermat van het bedrijf, de papieren gids.

Zorgvuldig
"Dat leverde nog wel eens verwarring op," zegt Johnas van Lammeren, die de afgelopen vijftien jaar verantwoordelijk was voor de 'papierbak' van het bedrijf.

"Dan kwamen we bij klanten langs die dachten dat we advertenties voor de gids kwamen verkopen."

In 2015 verviel de wettelijke plicht om gidsen uit te brengen. Toch ging het bedrijf nog eventjes door.

"We wilden eerst helemaal klaar zijn met ons alternatief op internet," zegt Wiechers. "Maar we wilden het ook zorgvuldig doen; veel mensen hechten nog aan de papieren gids."

De telefoongids in 1891 met reclame Beeld NBTM
Telefoogidsen van PTT uit 1952 en 1978

Dit jaar valt in heel Nederland het laatste telefoonboek door de bus - tenminste, bij de mensen die hem niet eerder hebben opgezegd. In Amsterdam en omstreken arriveert hij op 101.000 deurmatten, een vijfde van het totaal aantal huishoudens. In heel Nederland gaan stapsgewijs 3 miljoen gidsen door de bus. Dat waren er negen jaar geleden nog 7,5 miljoen.

DTG houdt er na 138 jaar mee op. "Het gebruik is heel erg beperkt," zegt Wiechers. "We hebben laten onderzoeken dat 16 procent van de mensen hem nog op prijs stelt maar slechts 4 procent hem ook regelmatig gebruikt - dat is nog altijd een miljoen raadplegingen per maand. Maar het is niet meer houdbaar. Een gids past niet meer in deze tijd, net als de praatpaal."

Verzamelen
Het milieu speelt ook mee. De gidsen mogen dan in Groot-Brittannië op het allerdunste volledig gerecyclede papier worden gedrukt, maar duurzaam is de productie nu eenmaal niet. Al is niet iedereen het daarmee eens. "We werden gebeld door een carnavalsvereniging. Onze gidsen waren het beste voor papier-maché voor de carnavalsoptocht."

Voor DTG scheelt het opdoeken van de papieren gids veel werk, hoewel er nog maar 15 medewerkers bij het samenstellen betrokken waren.

Het is een misverstand dat de gidsmakers al die nummers zelf verzamelden. Of dat iedereen eventjes naar DTG kon bellen om gegevens te veranderen. "We zijn afhankelijk van de opgave van de telecombedrijven," zegt Van Lammeren. "Die moeten aan hun klanten vragen of ze de nummers mogen doorgeven."

In de PTT-jaren ging dat goed, maar met de opkomst van virtuele telecombedrijven werd het verzamelen van courante gegevens steeds las­tiger. "Wij willen dolgraag de beschikking over mobiele nummers, als gebruikers daar toestemming voor geven. Maar niet alle telecom­bedrijven hebben dat op hun netvlies staan."

De zwoelste uitgave ooit met Katja Schuurman uit 2004 Beeld ANP

Het samenstellen van de gidsen is daarmee een zaak van voorzichtigheid geworden. "Het is vooral proeflezen, heel veel proeflezen om alle foutjes eruit te krijgen," zegt Van Lammeren. "En steekproefsgewijs nabellen. Bij de gidsen lagen de gegevens een jaar vast, ook als ze fout waren. Maar fouten waren onvermijdelijk. We worden nog dagelijks gebeld door mensen die er verkeerd in staan."

Overlappen
Regio voor regio werden de gidsen gecomponeerd, een proces waar de 15 medewerkers per uitgave een half jaar mee bezig waren. "Daarom brachten we ze ook niet allemaal in één keer uit, maar overlappen de verschijningsdata van de edities elkaar." Was de laatste gids afgerond, dan kon meteen worden begonnen met de nieuwe editie.

Naast de regiogidsen was het ook nog altijd aanpoten met de gidsen op alfabet - in gidsjargon de LTOP (landelijke telefoongids op papier) - die in telefooncellen hingen en aan bedrijven werden verkocht. "Tot 2006 stuurden we zo'n hele set naar Polen, zodat de telefonistes van hun internationale informatiedienst nummers in Nederland konden opzoeken."

De allerlaatste, uit 2018, die de gebruiker voor alle duidelijkheid attendeert op het gratis internet en de betaalde telefonische nummerinformatie Beeld De Telefoongids

'Up-to-date gegevens bepalen je plek in zoekresultaten Google'

Sinds 1996 kunnen nummers ook via internet worden gezocht. Vier jaar eerder bracht de dienst al de CD-Foongids uit. "Die is lang erg populair gebleven, ook toen internet al was ingeburgerd. Bij opsporings­instanties bijvoorbeeld, die niet afhankelijk wilden zijn van internet."

Uiteindelijk heeft internet alles veranderd. "Het is voor bedrijven allang geen zaak meer van alleen de vermelding van een naam en telefoonnummer," zegt Wiechers. "Het gaat er om hoe je als bedrijf online te vinden bent en ervoor zorgt dat je vervolgens ook nog eens uit al die aanbieders gekozen wordt."

"Vooral MKB-bedrijven, zzp'ers en winkeliers weten vaak niet goed hoe ze dat moeten doen of hebben er geen tijd voor. De gemiddelde ondernemer is 50-plus en heel erg druk met zijn zaak. Die denkt het goed geregeld te hebben, maar begrijpt niet goed waarom zijn zaak zo moeilijk op internet is te vinden. Vaak denken ze dat een eigen website wel voldoende is."

Reputatiemanagement
"Het is buitengewoon belangrijk dat je bij de belangrijkste sites goed vermeld staat en dat je gegevens daar up-to-date blijven. Dat bepaalt ook je plek in de zoekresultaten van Google."

DTG meet op dertig verschillende plekken, zoals bij Facebook, telefoongids.nl of diensten als openingstijden.nl informatie over bedrijven die daar behoefte aan hebben. Sinds kort heeft DTG reputatiemanagement aan het dienstenpakket toegevoegd - het verzorgen van recensies en reviews zoals bij grote online spelers als Coolblue en Bol.com al gebruikelijk is.

Het bezorgen van de laatste telefoongids in Amsterdam zal een week of acht duren. Wie nog een exemplaar wil, moet snel zijn. "We hebben er voor Amsterdam 5000 extra laten maken, voor het geval dat. Maar daarna is het ook echt klaar." Eind dit jaar volgt de vijftigste en laatste gids: Enschede.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.