Plus

Mustafa Ayranci: 'Erdogan is een bedreiging voor de Turkse democratie'

Mustafa Ayranci (65) strijdt al meer dan veertig jaar vanuit Amsterdam voor de Turkse democratie. Die strijd wordt harder en gevaarlijker, zegt hij aan de vooravond van het referendum in Turkije.

Ayranci over Wilders en Denk: 'Twee kanten van dezelfde medaille'Beeld Ernst Coppejans

Eigenlijk heet hij geen Mustafa. Zijn echte naam is Masto Ayranci. Tot hij naar school ging en van de onderwijzer hoorde dat Masto niet Turks genoeg is. "Ik kom uit een dorp op zo'n 90 kilometer van Ankara, waar veel Koerden wonen," zegt Mustafa Ayranci (65). "Masto was volgens de docent een Koerdische naam. 'Je heet vanaf nu Mustafa', zei hij. Ik kwam huilend thuis."

De pijnlijke herinnering is de kiem voor zijn motivatie om te strijden voor gelijkheid, mensenrechten en democratie in Turkije. Een strijd die hij bijna zestig jaar later nog altijd voert voor de HTIB, de Turkse Arbeidersvereniging Nederland, gevestigd in Amsterdam.

Referendum
Zijn inzet is niet zozeer de Koerdische zaak, er staat meer op het spel. "Natuurlijk hebben Koerden grote problemen in Turkije. Maar dat geldt ook voor alevieten of andere minderheden, vrouwen, homo's, voor de rechtstaat in zijn geheel. Wij strijden voor herstel van de democratie in Turkije."

Morgen gaan de Turken naar de stembus voor het referendum over het wetsvoorstel dat president Recep Erdogan meer bevoegdheden geeft. Als de bevolking instemt, kan hij decreten uitvaardigen met de status van een wet. Ook kan hij kabinetsleden benoemen en het parlement ontbinden wanneer dat hem uitkomt.

Ayranci heeft vorige week al gestemd, net als zo'n 120.000 Nederlanders van Turkse afkomst. Hij stemde tegen de plannen van Erdogan. Vol overtuiging. "Als ik kijk naar het wetsvoorstel, dan gaat dat niet over mensenrechten of over de positie van minderheden of de economische situatie in Turkije. Het gaat om macht. Voor Erdogan. Daarom heb ik 'nee' gestemd."

Trump en Poetin
Volgens Ayranci vertoont Erdogan grote overeenkomsten met de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin. "Ze hanteren dezelfde methode. Om hun eigen populariteit te vergroten, stimuleren ze het nationalisme. Alles wat slecht gaat in hun land, is de schuld van westerse landen. Erdogan maakt er ook een strijd van tussen het christendom en de islam."

Turken zijn hiervoor gevoelig, zegt Ayranci. "Als jongetje moest ik elke schooldag zeggen 'ik ben Turk, ik ben sterk'. Het nationalisme zit er ingebakken. Erdogan gebruikt dit gevoel om zijn eigen positie te versterken."

Ayranci kwam in 1971 naar Amsterdam, als klassieke gastarbeider. Hij werkte voor een slager in Oost en later in de houthandel. Drie jaar na zijn komst stond hij aan de basis van de HTIB, die zich ook inzet voor de positie van de Turkse migranten in Nederland.

Denk
De voorzitter van deze belangenclub maakt zich zorgen over de integratie van Turken in Nederland: die neemt af. "De eerste generatie gastarbeiders had werk, stond in contact met collega's. Dat creëerde een band. Bovendien hadden wij het gevoel dat Nederland de deur voor ons had geopend. Dat gevoel is veel minder sterk bij de generaties daarna. Die vinden dat Nederland zich aan hen moet aanpassen in plaats van andersom."

De satellietschotels op de daken van Nederlandse huizen spelen hierbij in zijn ogen een negatieve rol. Erdogan heeft de belangrijkste zenders in handen, waardoor hij elke dag in de huiskamers staat om zijn nationalistische boodschap te verkondigen.

De aanname dat Turken veel beter zijn geïntegreerd dan Marokkanen, bestrijdt hij. Kijk naar de verkiezingswinst van de partij Denk, die in Amsterdam Nieuw-West zelfs de meeste stemmen kreeg bij de Kamerverkiezingen. "Denk speelt in op hetzelfde sentiment als Erdogan. Als ik kijk naar hun uitspraken in de Tweede Kamer, of naar de campagne die ze voerden, dan spreken zij dezelfde mensen aan als de president."

Uit bed trappen
Ayranci vindt Denk net zo verwerpelijk als de PVV van Geert Wilders. "De PVV wil af van moslims, Denk zet moslims juist neer als underdog. Het zijn twee kanten van dezelfde medaille. Ik voel alsof ik in een groot bed lig. Rechts van mij probeert de PVV mij uit bed te trappen omdat ik moslim ben en links probeert Denk mij eruit te krijgen, omdat ik te weinig moslim ben."

Ayranci vreest dat Erdogan het referendum wint, maar hoopt dat Turken 'nee' stemmen. Dat valt niet mee in een land waar tegenstanders worden geïntimideerd of zonder proces in de gevangenis verdwijnen. De Amsterdammer heeft zelf ook last van intimidatie. Toen hij enkele jaren geleden sprak over de Armeense genocide, die volgens Erdogan geen genocide mag heten, kreeg hij de nodige bedreigingen binnen. Tot op de dag van vandaag maken Turkse Nederlanders hem uit voor 'landverrader'.

Dat houdt hem niet tegen. "Ik zeg wat ik wil. Ik zou willen dat meer mensen in Nederland zich uitspreken tegen de ontwikkelingen in Turkije. Waarom protesteren Nederlandse kranten niet tegen de gevangenschap van Turkse journalisten? Waarom hoorde ik de universiteiten niet toen Erdogan academici liet arresteren? Als wij de democratie in Nederland willen verdedigen, moeten we ook opkomen voor de rechten van Turken. Erdogan is niet alleen een bedreiging voor Turkije, maar ook voor onze democratie."

Mustafa Ayranci

- In 1952 geboren in Turkije, sinds 1971 in Nederland.

- Richtte in 1974 Turkse Arbeidersvereniging Nederland op, die opkomt voor migranten en strijdt voor de ­democratie in Turkije.

- Onderscheiden door Amsterdam en COC, onder meer omdat hij homoseksualiteit bespreekbaar maakte in Turkse gemeenschap.

- Betrokken bij Meldpunt Discriminatie, ex-bestuurder PvdA A'dam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden