Interview

'Moslimradicalen? Ook radicaliserende studenten zijn een gevaar'

Jean Tillie, hoogleraar politicologie aan de UvA, verwacht dat een radicale groep in het studentenprotest zich afscheidt. En hij waarschuwt. 'Radicalisme kan vernieuwend zijn, maar er zitten autoritaire verschijnselen in.'

Jean Tillie, hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Beeld Amaury Miller

De ergernis over het Maagdenhuis begon toen Jean Tillie (54) een foto zag van Kamerleden Mei Li Vos (PvdA) en Jasper van Dijk (SP), in gesprek met studenten in de opengebroken bestuurskamer van UvA-collegevoorzitter Louise Gunning. Op de foto zie je iemand in de boekenkast snuffelen.

Tillie doet al jaren onderzoek naar radicalisme. Bij radicalisme wordt meestal gedacht aan moslismradicalen. Onterecht, vindt hij. Ook de studenten die nu het Maagdenhuis bezetten zijn radicaal. Wat radicaal dan is? 'Een groot wantrouwen tegen de bestaande elite, gecombineerd met een wij-zijdenken.'

Politici heulen met radicalen?
'Ik mag het zeggen, want ik was vroeger een radicale anarchist. En radicalisme mag hè, in een democratie. Het is nog geen extremisme. Maar in radicalisme schuilen potentiële gevaren. Als moslims radicaliseren, zetten we dat weg als veiligheidsrisico, maar als studenten radicaliseren, gaan we met zijn allen op bezoek omdat we ons willen profileren.'

U vindt dat hypocriet.
'Radicalisme kan in zichzelf iets vernieuwends hebben, maar er zitten autoritaire verschijnselen in, ook al zeggen de betrokkenen dat ze zo ontzettend democratisch zijn. Ik heb nergens zulke autoritaire mensen gezien als bij de anarchisten.'
'Ook de terminologie die wordt gebruikt, vind ik stuitend. Mijn collega-hoogleraar Ewald Engelen pleit voor een waarheidscommissie bij de UvA. Ga je mond spoelen! denk ik dan. Want daarmee zeg je eigenlijk dat het college van bestuur van de UvA gelijk staat aan de regimes van Zuid-Afrika en Oeganda. Dat is demoniseren.'

Mogen politici zich nooit verbinden aan groepen die radicaal zijn?
'Studenten horen geen bestuurskamers open te breken. Als politicus moet je je distantiëren van zulke middelen. Je moet onderscheid maken tussen doelen en middelen.'

Hoe ging dat in uw tijd?
'Ik ben acht jaar kraker en anarchist geweest. Ik deed mee aan de kroningsrellen. Op mijn 24ste ben ik ermee gestopt. Ik ben nu 54, dus ik heb er dertig jaar over kunnen nadenken. Dit is mijn conclusie: het linkse radicalisme is hetzelfde als het rechtse radicalisme is hetzelfde als het moslimradicalisme. Maar als het uit de linkse hoek komt, uit de hoek van de hoogopgeleide jongeren, de studenten, hebben we de neiging er vergoelijkend naar te kijken. Wordt het rechts-radicaal, dan is het al wat ingewikkelder - Breivik bijvoorbeeld - en als het uit de moslimhoek komt, is het helemaal mis.'

De redenatie van activisten is: praten helpt niet, soms zijn radicalere acties nodig om iets gedaan te krijgen.
'In mijn activistentijd hadden we ook harde acties, maar of het iets heeft uitgehaald? Nee. Als je de anarchistenbeweging bekijkt, is de opbrengst gering. We waren tegen kernenergie, maar de meeste kerncentrales staan er nog steeds, we waren tegen kruisraketten, dat effect was ook beperkt. Misschien zou je kunnen zeggen dat er qua woningen wel wat is verbeterd, maar de traditionele partijen in woningen is geïnvesteerd.'

De Maagdenhuisbezetters zeggen dat ze nu pas worden gehoord. Dat klopt, voor de protesten was er nauwelijks discussie op de universiteit.
'Als je echt effectief wilt zijn, komt er een veel langer proces bij kijken. Dan moet je naar opleidingen en afdelingen kijken. En je moet de radicale beweging vertalen naar goede oude politiek. Pas dan wordt een beweging zinvol.'

Moeten de studenten vertrekken uit het Maagdenhuis?
'Ja. Mijn stelling is dat als je je eigen sympathieke doelstellingen wilt waarborgen, je daar weg moet. Er wordt nu een serieus gesprek gevoerd met het college van bestuur. Ik verwacht een breuk tussen de mensen die dat gesprek goed vinden en de groep die het niet radicaal genoeg vindt gaan. Die scheidt zich af.'

Wat gebeurt er met zo'n verharde groep?
'Het is een oncomfortabel verhaal. Zo'n harde kern kan geweld gaan gebruiken, wat je al zag gebeuren bij de laatste studentendemonstratie, waar ze probeerden het Lieverdje in brand te steken. Dan wordt het extreem. Er is iets aantrekkelijks aan geweld. Het is de aantrekkingskracht van zelfverlies. Iets wat je krijgt door drugs, seks, heel lang dansen, maar ook door geweld.'

U schuwde geweld ook niet. Waarom bent u zelf gestopt als activist?
'Ik werd vader. Maar een paar jaar daarvoor was er een ander incident. We waren op een feest in kraakpand De Groote Keijser, en er waren ook aanhangers van Janmaat, die net een zetel in de Kamer had gehaald. Die vierden dat door een zwarte vriend van mij in elkaar te slaan. Het werd een enorme matpartij en toen was ik bijna dood: ik kreeg een ijzeren staaf in mijn gezicht. Toen ik hersteld was en terugkwam in de beweging, werd daar gereageerd alsof ik zeurde. Ik was gewoon een slachtoffer van de internationale strijd. Bij elke activistenbeweging gaat de romantiek eraf.'

Studentenprotest op de Dam. Beeld Rowin Ubink
Beeld Rowin Ubink
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.