Plus

Moonlight

'Op een gegeven moment moet je zelf bepalen wie je wilt zijn. Niemand kan die beslissing voor jou nemen.' De wijze woorden van de zwarte drugsdealer Juan in Moonlight tegen het tienjarige jochie Chiron bevatten in een notendop de boodschap van dit voortreffelijke coming of age-drama.

Chiron groeit op in de zwarte achterstandswijk Liberty City in MiamiBeeld David Bornfriend

Wijze woorden van een zwarte crimineel? Jazeker, het ontbreken van zwarte stereotiepe personages is een van de verrassingen van Moonlight, reeds winnaar van de Golden Globe voor beste film en gedoodverfde Oscar­kandidaat.

Nu eens geen gewetenloze, gewelddadige, met goud behangen drugsdealer, maar een man vol tegenstrijdigheden. Juan helpt met zijn drugs mensen naar de verdommenis, maar heeft ook een zachte kant. Zoals ieder mens is hij niet eenduidig.

Maar laten we bij het begin beginnen. Moonlight is gebaseerd op het korte toneelstuk In Moonlight Black Boys Look Blue van Tarell Alvin McCraney. Daarin blikt de in 1980 geboren McCraney terug op zijn jeugd in de zwarte achterstandswijk Liberty City in Miami. Een nogal ironische naam voor de buurt, want als er voor McCraney iets niet was in zijn jeugd, was het de vrijheid om te zijn wie hij wilde zijn.

Als kind van een drugsverslaafde moeder, die later aan aids overleed, lachte het leven hem bepaald niet toe. Zijn ontluikende homoseksualiteit was een extra barrière, want die kon hij in zijn omgeving maar beter verborgen houden.

De een jaar eerder dan Mc­Craney geboren filmmaker Barry Jenkins, die ook in ­Liberty City opgroeide met een drugsverslaafde moeder, herkende veel in McCraney's toneelstuk en bewerkte het tot Moonlight.

Pispaaltje
Het uit drie delen bestaande drama toont drie fasen in het leven van de in Liberty City opgroeiende Chiron. In het eerste deel is hij een tienjarig verlegen jochie (Alex Hibbert), dat moet dealen met zijn drugsverslaafde moeder (Naomie Harris). Die laat met haar stemmingswisselingen zien dat het opvoeden van een kind en een drugsverslaving niet samen kunnen gaan.

Op school is Chiron het pispaaltje van zijn klasgenoten, die hem voor flikker uitschelden. Als ze hem na school achterna zitten en hij een verlaten pand in vlucht, ontmoet hij er drugsdealer Juan (Mahershala Ali, knap schakelend tussen macho en empathisch). Geconditioneerd als we zijn door Hollywoodfilms vrezen we het ergste voor Chiron, maar Juan ontfermt zich over het jochie. Hij neemt hem mee naar huis, waar zijn vrouw Teresa (Janelle Monáe) zich al even liefdevol zijn lot aantrekt. Voor Chiron zijn Juan en Teresa fijne surrogaatouders, die hij geregeld opzoekt.

Moonlight

Regie Barry Jenkins
Met Alex Hibbert, Ashton Sanders, Trevante Rhodes
Te zien in Cinecenter, Filmhallen, FC Hyena, Kriterion, The Movies, Rialto, Arena, City, De Munt, Tuschinski

In het tweede deel zijn we een jaar of zes verder en is Chiron als tiener nog steeds een op school gepest en getreiterd buitenbeentje. Thuis is de situatie door de drugsverslaving van zijn moeder onhoudbaar geworden. Daarnaast worstelt Chiron met zijn homoseksualiteit.

"Ik huil soms zo veel dat ik in tranen denk te veranderen," merkt hij op. Zijn leven lijkt een positieve wending te krijgen als hij iets moois beleefd met een medeleerling, maar akelig verraad maakt aan hun vriendschap een einde.

In het slotdeel is Chiron een eindtwintiger en zien we wat er van hem terecht is gekomen. Meer moeten we er niet over zeggen, want dat haalt de spanning uit het drama.

Geborgenheid en liefde
Moonlight wordt in de Amerikaanse pers bejubeld als weinig minder dan een meesterwerk. Dat is overdreven. Het is een genuanceerd, in vaak poëtische beelden gegoten opgroeidrama over een zwarte homoseksuele jongen dat de illusie doorprikt dat als je je best doet alles goed komt in je leven. Moonlight is een gevoelig, sterk geacteerd drama.

De overdreven lof komt voort uit het feit dat zwarte personages nu eens geen stereotypen zijn, maar gelaagde karakters die je niet met één woord kunt typeren. Hoe absurd het ook klinkt: zulke personages zijn zelden te zien in Amerikaanse films.

Ook zijn zij geen rolmodellen die recht moeten doen aan de historische ervaringen van zwarte Amerikanen. Moonlight is geen revisionistische geschiedschrijving als 12 years a slave, Selma en Birth of a nation, het is een drama over het leven van een zwarte jongen in een kansloos milieu.

Naast dat sociale aspect vertelt de film een universeel verhaal over verlangen naar geborgenheid en liefde. En hij toont de psychische gevolgen als die zaken ontbreken, want in de emotioneel gepantserde twintiger Chiron herkennen we het naïeve jochie dat hij ooit was niet meer.

Treurig? Zeker, maar de ontroerende slotscènes, die een nu al klassiek acteerhoogstandje tonen, laten zien dat geen enkel pantser ondoordringbaar is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden