Plus Blikvangers

Monument én gedicht gedenken de oorspronkelijke Joodse bewoners

De stad staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden?

Van opzij bezien veranderen de spijlen en ornamenten in zinnen. Beeld Carly Wollaert

Als je er recht voor staat, is de tekst zo goed als onleesbaar, van opzij bezien veranderen de spijlen en ornamenten als vanzelf in letters, woorden en zinnen.

Het hekwerk is gemaakt door grafisch ontwerper Hansje van Halem (wier expressieve, licht-psychedelische werk tot en met 1 oktober te zien is in de tentoonstelling Modernism: in print in Bijzondere Collecties), de doorlopende tekst is geschreven door dichter K. Michel.

Het in maart onthulde herdenkingsmonument maakt deel uit van de herinrichting van het spoortalud en dient als keerwand tussen het wandelpad en de oplopende spoordijk.

Monument én gedicht gedenken de oorspronkelijke Joodse bewoners van de vijf woonblokken van de Handwerkers Vriendenkring, die door Ymere zijn gerenoveerd en vernieuwd. Met de stedelijke vernieuwing wil de woningcorporatie het verleden van de buurt niet wegpoetsen, maar de Joodse historie en de sociale geschiedenis juist zichtbaar maken.

Sinds maart 2017
Kunstenaars Hansje van Halem en K. Michel
Waar Tugelaweg

K. Michel sprak met buurtgenoten en dook de archieven in om het juiste gevoel te vinden. Zijn tekst schetst een beeld van de Transvaalbuurt voor de Tweede Wereldoorlog: een levendige buurt van vooral diamantwerkers en venters, een buurt van ondernemerschap en handel. Tegelijk laat de tekst het verlies zien van zo veel Joodse bewoners van de buurt.

De tekst is op ingenieuze wijze uit metalen platen gesneden, wat de fragiliteit, kwetsbaarheid en openheid benadrukt. Vervolgens zijn de panelen gegalvaniseerd, gepoedercoat in de mintgroene kleur die ook in de geglazuurde tegels in de bebouwing aan de overkant van de straat terugkomt, en op de wand bevestigd.

In een minuut of vijf loop je langs het monument en kun je de tekst van K. Michel lezen. Die is om praktische redenen veel beknopter dan het complete gedicht. En het heeft geen witregels tussen de strofen; de tekst langs het talud is aaneengesloten, als een lang doorlopend lint.

Het begint zo:

Beeld Jorris Verboon

doe je ogen even dicht, maak je blik leeg

en stel je voor dat dit ooit polderland was

eeuwenlang gras, sloten, koeien, schuurtjes

tot het ineens veranderde in een gebied

vol huizenblokken, straten en pleinen

zeg maar, in de periode voor de oorlog

De rubriek Blikvervangers vervangt in de zomer Schuim.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.