PlusAchtergrond

Mondkapjes nu zelfs in Nederland in opmars – mede met dank aan Halsema

Met horten en stoten is het mondkapje zelfs in Nederland bezig met een opmars. Er zijn aanwijzingen dat het kan helpen bij het bestrijden van het coronavirus, maar sluitend bewijs ontbreekt. 

Beeld ANP

Wat als alle tijd die opgaat aan het bestuderen van de vraag of mondkapjes toegevoegde waarde hebben bij het bedwingen van de coronapandemie, aan andere zaken besteed zou zijn? Zoals Het Parool in de zomer al voorspelde, gaat het Outbreak Management Team (OMT) zich voor de vierde keer over de kwestie buigen. Als er dan wéér een negatief advies aan het kabinet volgt, zal het wachten zijn op een vijfde keer.

Het is een consequentie van de eigenzinnige koers die Nederland op dit terrein vaart. Volgens een afgelopen zomer verschenen studie van een twintigtal wetenschappers uit verschillende landen, gold op dat moment voor ‘bijna negentig procent’ van de wereldbevolking dat ze wonen in gebieden waarin mondkapjes onderdeel van het dagelijks leven zijn.

Schijnveiligheid

Voor de één is RIVM-chef Jaap van Dissel bewonderenswaardig consistent in zijn bezwaren, voor de ander is hij halsstarrig. Vaststaat dat er geen doorslaggevend wetenschappelijk bewijs is dat mondkapjes het risico verminderen om besmet te raken met het coronavirus. Anderzijds zijn er wel aanwijzingen dat ze helpen, doordat ze druppels (deels) tegenhouden waarmee mensen elkaar kunnen besmetten. 

Van Dissel schermde lange tijd met het argument van schijnveiligheid die gezichtsmaskers zouden geven. Maar de proef deze zomer in delen van Amsterdam en Rotterdam leverde geen aanwijzingen op dat dragers ervan zich roekeloos gingen gedragen, vanuit de gedachte dat ze toch wel beschermd waren. Er waren geen aanwijzingen dat de 1,5 meterregel beter of slechter werd nageleefd. Koren op de molen van de voorstanders, die nu meer recht van spreken hebben als ze zeggen: baat het niet, dan schaadt het niet.

Volgens de eerder genoemde studie van twintig wetenschappers is een positief effect van mondkapjes ‘wetenschappelijk aannemelijk’, maar staat dit niet vast. Ze adviseren landen tot een draagplicht of anders tot de introductie in winkels van de regel: ‘geen mondkapje, geen service’. 

Ondernemers krijgen vanaf morgenavond in Amsterdam de ruimte voor die regel, kondigde premier Rutte maandagavond aan. Daarbij is er het dringende advies van burgemeester Femke Halsema om in álle publieke binnenruimtes een mondkapje te dragen. Ze kopieert het beleid van een land als Italië, waar ruwweg bij elk gebouw met een dak een draagplicht geldt. Ook daar mag je in de horeca het mondkapje afdoen zodra je zit.  De burgemeesters van Den Haag, Rotterdam en Eindhoven doen hetzelfde.

Ontario

Ook de meest recente onderzoeken – het regent wetenschappelijke artikelen over mondkapjes sinds het begin van de pandemie – geven geen garantie van de positieve effecten. Niettemin becijferden Canadese economen in een afgelopen donderdag verschenen studie dat mondkapjes in augustus in Ontario – de dichtstbevolkte provincie van het land – een rol speelden bij het in korte tijd met een kwart verminderen van het aantal besmettingen.

Dat neemt niet weg dat Van Dissel kan blijven zeggen dat er geen sluitend bewijs is. Zijn verzet doet denken aan dat kleine Gallische dorpje dat zich weigerde neer te leggen bij de Romeinse suprematie. Maar alleen op de wereld is hij niet. In Zweden is een mondkapje zelfs in het openbaar vervoer een bezienswaardigheid. En ook in een land als Spanje, waar gezichtmaskers gemeengoed zijn, is het niet onomstreden. Madrileense wetenschappers omschrijven in een vrijdag gepubliceerd artikel de Spaanse draagplicht als een ingrijpende, ‘opdringerige’ maatregel die individuele vrijheden ondermijnt en ongerechtvaardigd lijkt, nu sluitend wetenschappelijk bewijs over het nut ontbreekt.

De ervaringen in Spanje (en Frankrijk) – een hoge besmettingsgraad ondanks verplichte mondkapjes – geven Van Dissel nog een argument om te volharden in zijn oppositie. Voorstanders van mondkapjes zien dat anders. Voor hen is een draagplicht niet dé oplossing, maar één van de instrumenten die een bijdrage kan leveren aan het verminderen van het aantal besmettingen – in combinatie met zaken als thuiswerken, afstand houden, bron- en contactonderzoek en intensief testen. Mede dankzij Halsema lijken zij nu alsnog hun zin te krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden