Plus

Mondkapjes achter slot en grendel in UMC vanwege dreigend tekort

Zonder mondkapje begin je in de infectiebestrijding niets. Nu er een tekort dreigt, grijpt de minister in. ‘Het mondkapje ligt achter slot en grendel in de medicijnkamer.’

-Beeld Eva Plevier

Hoofdrolspeler in de isolatiekamer is het mondkapje. Zonder kapje geen zorg. Op de afdeling infectieziekten van Amsterdam UMC, locatie AMC, werken ze vooral met model FFP1. Hij filtert de adem – in én uit. Rondwarende slijm- en virusdeeltjes die met hoesten en niezen de lucht in worden geslingerd, worden door het masker tegengehouden. Van influenza tot corona, de FFP1 houdt ze buiten. Kortom: een goed masker is in de isolatiekamer onmisbaar.

Toch hangt de FFP1 niet in zijn rekje. “Het mondkapje ligt achter slot en grendel in de medicijnkamer,” zegt hoofdverpleegkundige Priscilla de Kruijs. Normaal gesproken liggen de mondkapjes voor het grijpen. Maar nu de leveranciers door hun voorraden heen zijn, en niet duidelijk is wanneer weer een nieuwe lading vanuit de fabrieken in China onze kant op komt, worden de mondkapjes in de ziekenhuizen spaarzaam ingezet.

Locatie AMC heeft nog een voorraad voor een aantal weken. Reservevoorraden kunnen hard nodig zijn, als ziekenhuizen veel patiënten krijgen met covid-19. “We moeten er toch zuinig mee omgaan. Als we overal maskers neerzetten, weten we niet wat ermee gebeurt,” zegt De Kruijs, die bij de begroeting een ‘elleboog’ in plaats van een hand geeft. Coronabeleid? “Nee hoor, in het griepseizoen is onze boodschap: we schudden even geen handen. Het wordt nu met corona hooguit iets stelliger gezegd.”

Uitzicht op Johan Cruijff Arena

De Kruijs staat in een van de 22 isolatiekamers van locatie AMC, waar mensen met een besmettelijk virus worden verpleegd. Zo op het oog is het een gewone kamer, een tikje gedateerd, met uitzicht op de Johan Cruijff Arena. Meestal liggen hier mensen met de ziekenhuisbacterie MRSA, het norovirus, tuberculose of griep in quarantaine. Mocht het AMC patiënten krijgen met covid-19, dan zullen ook zij in een dergelijke isolatiekamer belanden, onder de richtlijnen die ook gelden voor veel andere besmettelijke ziekten.

Het zal dan gaan om patiënten die echt ziek zijn. Dat zijn bijvoorbeeld (oudere) patiënten die nog andere chronische ziekten hebben en door hun verlaagde weerstand erg ziek worden en bijvoorbeeld ademondersteuning nodig hebben. Veruit de meeste mensen met corona kunnen veilig in thuisisolatie uitzieken.

De isolatiekamer hangt aan elkaar van de richtlijnen. Een greep: zo min mogelijk mensen gaan de isolatiekamer in. Eén verpleegkundige verzorgt de patiënt, tenzij het niet anders kan. En die gaat alleen mét beschermingsmaterialen naar de patiënt. Welke dat zijn, hangt af van de ziekte. Als er een patiënt zou liggen met ebola, wat in het AMC nog nooit is gebeurd, zou de verpleegkundige bijvoorbeeld ook dubbele handschoenen moeten dragen.

Maar bij corona is ‘het harnas’ dan weer uitgebreider dan bij de griep: een luchtbeschermingsmondkapje, een spatbril, een schort en handschoenen. Alles wegwerp. “Die spullen trek je in een vaste volgorde aan én uit.” De Kruijs somt op: eerst desinfecteer je de handen met handalcohol, dan zet je het masker en de bril op, vervolgens doe je het schort om. Op het laatst trek je handschoenen aan.”

Eigen badkamer en wc

Dit alles doet de verpleegkundige in een sluis met de beide deuren dicht. Een systeem zorgt ervoor dat er in de kamer met de patiënt een onderdruk heerst, waardoor lucht met besmette virusdeeltjes niet de ziekenhuisgangen op waait. In plaats daarvan wordt het langs een filter naar buiten gevoerd.

De patiënt heeft een eigen badkamer en wc en hoeft de kamer dus niet uit. Als de verpleegkundige de kamer verlaat, worden alle beschermingsmaterialen weer uitgetrokken. “Ook dat moet in een vaste volgorde. Eerst de handschoenen, dan het schort. Tussendoor moeten de handen worden gewassen met desinfecterende zeep. Dan gaat de bril af en tot slot het mondkapje. Daarna was je nog een keer je handen.”

Al deze materialen gaan in een afgesloten zak die met het andere ziekenhuisafval verdwijnt in de verbrandingsoven. Bij ebola zouden zelfs de lakens worden weggegooid, maar bij corona is dat niet nodig. Wel komt er, na ontslag van de patiënt, een speciale schoonmaakploeg in dezelfde beschermende outfit om de ruimte te reinigen en te desinfecteren.

Of De Kruijs zich zorgen maakt nu steeds meer mensen ziek worden van corona? Nee. Deze hele riedel is hier dagelijkse kost en juist daarom zijn De Kruijs en haar collega’s vooralsnog ontspannen over de ontwikkelingen, zegt ze. “Er wordt hier veel over corona gesproken, maar de medewerkers zijn niet angstig, misschien wel juist doordat we zoveel over het onderwerp weten.”

Voorrang voor ziekenhuizen en huisartsen

Nederland heeft geen mondkapjesfabriek en dat kan zich nu gaan wreken. De leveringen uit China drogen op, in Duitsland geldt een exportverbod op mondkapjes en Frankrijk wil ze voor de eigen zorginstellingen houden. Minister Bruno Bruins (Medische Zorg) heeft hier vrijdag kritiek op geuit in een bijeenkomst in Brussel over het coronavirus. Hij riep op tot solidariteit tussen de Europese landen.

Volgens Thierry Breton, Eurocommissaris voor de Interne Markt, zullen de Europese fabrikanten de productie de komende weken verdrievoudigen.

Bruins wil ondertussen in kaart brengen in welke Nederlandse regio’s de grootste tekorten dreigen. Daarna moeten de GGD’s de kapjes beter over het land verdelen. Nu zouden bijvoorbeeld veel minder kapjes in Limburg beschikbaar zijn dan in Groningen. Bij die verdeling krijgen ziekenhuizen en huisartsen voorrang op bijvoorbeeld tandartsen.

Het Academisch Centrum Tandheelkunde besloot deze week vanwege het tekort aan mondkapjes voorlopig een groot deel van de behandelingen te schrappen. Alleen acute ingrepen en lopende afspraken gaan door.

Volgens Stella Zonneveld, medisch directeur van het ROHA, een zorggroep van 180 Amsterdamse huisartsen, zijn er bij de huisartsen in Amsterdam voorlopig geen tekorten, doordat de Huisartsenpost genoeg heeft ingekocht. Amsterdam UMC en OLVG hebben nog wel kapjes, maar gaan daar nu uiterst zuinig mee om. Ze worden uiteraard wel gebruikt, zegt een woordvoerder van het OLVG. “Maar we hebben nu wel een afdeling die bekijkt of de mondkapjes écht nodig zijn. Daar kijken wij nu strenger naar.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden