Moet Wilders een toontje lager zingen?

Geert Wilders' kritiek op de islam reikt verder dan het geloof. Hij kwetste wel moslims als bevolkingsgroep, stelt het gerechtshof in Amsterdam. Reden om hem alsnog te vervolgen en de beslissing van het OM dat niet te doen, te herzien. Foto ANP/Koen Suyk

Een officier van justitie die Geert Wilders wil vervolgen voor discriminatie en haatzaaien 'stevent af op een vrijspraak', zei hoogleraar strafrecht Theo de Roos vorig jaar nog in een interview. Nogal logisch dus dat hij het Openbaar Ministerie (OM) adviseerde af te zien van een strafzaak tegen de fractievoorzitter van de Partij voor de Vrijheid. Die was immers kansloos. ''Je organiseert je eigen nederlaag.''

Het OM volgde zijn advies en dat van andere juristen, toen het in mei vorig jaar bekend maakte Wilders niet te vervolgen. De PVV-voorman leverde 'slechts' kritiek op de islam als geloof, lichtte het OM in een persverklaring toe. Van een belediging aan het adres van de moslims als bevolkingsgroep was in de ogen van justitie geen sprake.

En kritiek op een godsdienst valt nu eenmaal niet onder het discriminatieverbod. Bovendien deed Wilders zijn uitspraken in de context van een maatschappelijk debat. Die vrijheid moet een politicus hebben, motiveerde het OM zijn besluit.

Het Amsterdamse gerechtshof, dat de zaak op verzoek van een aantal klagers opnieuw onderzocht, maakte gisteren korte metten met die stellingname. Wilders, oordeelde het hof, heeft zich wel degelijk schuldig gemaakt aan het beledigen van een groep mensen.

Cruciaal is daarbij de vergelijking - in augustus 2007 een ingezonden stuk in de Volkskrant - waarin hij de Koran op één lijn stelde met Hitlers Mein Kampf. ''Die uitlating is onnodig kwetsend voor de aanhangers van de Islam,'' aldus persraadsheer Inge Van Asperen De Boer in een toelichting, ''Hij had zijn punt op een andere manier duidelijk kunnen maken.''

Maar ook met andere uitspraken, zoals zijn vrees voor een 'Tsunami van islamisering', en met zijn anti-Koranfilm Fitna, zette Wilders de moslims in een hoek, stelt het hof. ''De heer Wilders heeft een hele reeks uitlatingen gedaan, op verschillende momenten en in verschillende media, met een radicale strekking en een toenemende felheid,'' zegt Van Asperen De Boer, ''Daarmee heeft Wilders zich schuldig gemaakt aan haatzaaien.''

Het gerechtshof stelt nadrukkelijk dat zijn beschikking geen eindoordeel vormt. De beschikking dwingt het OM Wilders te vervolgen, maar de beslissing of Wilders strafbaar is, is aan de strafrechter. Hem kan daarbij zowel belediging van een bevolkingsgroep als haatzaaien worden verweten. Op beide delicten staat een straf van maximaal een jaar gevangenisstraf en een boete.

Een boete ligt het meest voor de hand, meent hoogleraar strafrecht Ybo Buruma. Hij vraagt zich af of Wilders veroordeeld zal worden, maar juicht het toe dat de rechter zich uitspreekt. ''Het is goed dat de grenzen van meningsuiting worden afgebakend. Laat de rechter maar uitleggen waar die grenzen liggen.''

De Roos blijft bij zijn standpunt dat Wilders niet vervolgd had hoeven te worden. Hij is verbaasd. ''Het hof stelt hiermee indirecte belediging strafbaar. Doordat Wilders de islam beledigt, zou hij ook de moslims beledigen. Het is voor het eerst dat ik een hof zo zie redeneren.''

Ook Buruma noemt de redenering vrij uniek. ''De enige uitzondering die ik ken is het ontkennen van de Holocaust, dat is strafbaar. Maar misschien zijn de uitspraken van Wilders voor moslims wel net zo grievend als het tegenspreken van de Holocaust voor slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog is.''

Strafpleiter Gerard Spong, die enkele klagers bijstond, is opgetogen. Volgens hem heeft een eventuele veroordeling verregaande gevolgen voor Wilders. ''Al blijft het bij een voorwaardelijke celstraf. Die blijft toch boven zijn hoofd hangen. Hij zal echt een toontje lager moeten zingen.'' (JAN SALDEN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden