Plus

Moet Nederland blij zijn met de komst van Amazon Prime?

Moet Nederland blij zijn met de komst van Amazon Prime? Dit luxe lidmaatschap van de webwinkel maakt bestellen nóg makkelijker en sneller. Amerika kent de keerzijde al: het Amazoneffect, dat hele bedrijfstakken opslokt.

'Amazon controleert in toenemende mate de onderliggende infrastructuur van de economie' Beeld Yoko Heiligers

Magnetron. Laptopstandaard. Dekbedovertrek. Dagcrème. Leren laarsjes. Lippenstift. Oorbellen. Telefoonoplader. Laptoptas. Lens­beschermer. En boeken. Ja, boeken - daar begon het ooit mee. Maar daar gaat het allang niet meer om.

Amazon heeft in thuisland Amerika de complete retailmarkt in zijn macht, zichtbaar in de bestelhistorie van deze correspondent in New York. Amazon verkoopt alles. Zelfs lijkkisten. Trouwringen. Kattenvoer.

Gemak en snelheid
Voor Nederland had het bedrijf nooit veel aandacht. Maar er is verandering op komst, nu Amazon een Hollandse versie introduceert van Prime, het lidmaatschap dat voor 49 euro per jaar recht geeft op gratis verzending en toegang tot speciaal voor Amazon geproduceerde films en series.

Wat kunnen we verwachten? Veel gemak en snelheid, om te beginnen. Als je lid bent van Prime ligt je bestelling vaak een dag later al op je deurmat. Gratis.

Maar Amazon roept er ook veel weerstand mee op. Want zijn tentakels reiken zo ver dat de complete Amerikaanse economie het Amazoneffect voelt.

Amazon is niet alleen een gigantische digitale winkel van Sinkel, het is in de VS ook tv-producent, filmdistributeur, elektronicafabrikant, supermarkt, maaltijdbezorger, uitgever, muziekservice en betaaldienst à la iDeal.

Kiest u voor een alternatief: series via Netflix of muziek via Spotify? Ze worden mogelijk gemaakt door de servers van Amazon. Zelfs systemen van de CIA draaien erop.

Amazonapotheek
'Amazon controleert in toenemende mate de onderliggende infrastructuur van de economie,' waarschuwde het kritische Institute for Local Self-Reliance (ILSR) in een rapport.

Andere winkels die een fatsoenlijk online publiek willen bereiken, kunnen haast niet anders dan betalen voor een plekje op de marktplaats van concurrent Amazon, vreest ILSR.

Bijna 1 van elke 2 dollar die Amerikanen online uitgeven, gaat naar Amazon. Dat aandeel groeit elk jaar, en Amazon wil meer. Het verbindt online shoppen met fysieke winkels door de supermarkten van Whole Foods te kopen en boekwinkels te openen.

Er wordt al gespeculeerd over een Amazonapotheek en een Amazonbank. Geen sector is veilig, zei oud-topman van Yahoo Ross Levinsohn tegen zakenzender CNBC. "Zijn auto's verboden terrein voor Amazon? Wat als het pakketbezorger UPS opkoopt?"

Retail apocalyps
De macht van Amazon droeg flink bij aan wat in de VS de 'retail apocalyps' heet. Terwijl Amazon groeit, verliezen andere retailers gestaag terrein.

Warenhuizen Macy's, JCPenney en Kohl's sluiten samen bijvoorbeeld enkele honderden winkels, drogisterij CVS moet 70 filialen afstoten en speelgoedreus Toys 'R' Us ging failliet. Ze zijn Amazoned, heet dat - uit de markt gedrukt door de gigant.

Amazon kan het zich veroorloven om producten onder de kostprijs te verzenden en een flinke hap uit de opbrengst van leveranciers op te eisen - weinig concurrenten en producenten kunnen weerstand bieden.

Intussen verliezen winkelcentra hun aantrekkingskracht als trekkers als Macy's verdwijnen.

Een verlaten mall doet geen wijk goed, de lokale overheid verliest belastinginkomsten en tienduizenden banen gaan verloren. Tussen 2001 en 2016 verdween in Amerika bijna de helft van de retailbanen. Het werk in Amazons distributiecentra compenseert dat verlies niet, waarschuwt Stacy Mitchell, die voor ILSR de macht van Amazon bestudeert.

Toenemende ongelijkheid
"Amazon is een belangrijke veroorzaker van toenemende ongelijkheid. Sluipenderwijs. Als Walmart naar een stad komt, staat dat op de voorpagina van de krant en beslist het stadsbestuur over bestemmingsplannen. Over de impact van Amazon is geen discussie, want je ziet het niet."

Amazon kan zo dominant zijn dankzij Prime. De extraatjes voor leden kosten Amazon meer geld dan het aan contributie binnenkrijgt, maar het gaat helemaal niet om de inkomsten. Het belang is klanten het Amazonimperium in te lokken.

Het is een psychologisch trucje: je hebt betaald voor je lidmaatschap, dus wil je er ook zoveel mogelijk uithalen in de vorm van verzendkostenvrije bestellingen. Mitchell: "Primeleden vergelijken geen prijzen meer. Ze gaan direct naar Amazon."

Vergelijkbaar succes
Daar geven ze bijna twee keer zoveel uit als reguliere klanten, becijferde Consumer Intelligence Research Partners (CIRP). De onderzoekers van CIRP schatten dat de VS al 90 miljoen Primeleden kent, 38 procent meer dan een jaar geleden. "We verwachten dat Amazon vergelijkbaar succes heeft in Nederland en Europa," zegt Josh Lowitz van het CIRP.

Toch is het ook weer niet zonneklaar dat Amazon in ons land met dezelfde overmacht een race naar de bodem kan inzetten. Anders dan in de VS verschijnt het bijvoorbeeld pas op het toneel nu webwinkels van eigen bodem als bol.com en Coolblue al stevig voet aan de grond hebben.

Stacy Mitchell hoopt dat het Amazon-effect minder sterk zal zijn dan in de VS, omdat werknemers in Europa beter beschermd zijn en de EU harder optreedt tegen monopolies.

Ook verandert niet alles wat Amazon aanraakt in goud. Grote kans dat u nooit gehoord heeft van smartphone Amazon Fire, reissite Amazon Destinations of het Grouponachtige Amazon Local: ze flopten en verdwenen stilletjes van het toneel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden