Column

Moet je iemand naar de huidige maatstaven beoordelen?

Theodor Holman Beeld Wolff

Onlangs waren er betrokken jongeren die een beeld van Jan Pieterszoon Coen in Hoorn bekladden want ze vonden Coen een oorlogsmisdadiger. Ze vonden dat hij op de Banda-eilanden (Zuid-Molukken) genocide had gepleegd, wat naar de huidige maatstaven vermoedelijk klopt.

De vraag is of je iemand naar de huidige maatstaven moet beoordelen, of dat je een bepaalde handeling in zijn tijd moet zien. Nu waren er ook al stemmen in de zeventiende eeuw die de handelingen van Coen laakbaar vonden. Maar de meerderheid vond hem toch een held. Vandaar dat beeld.

Persoonlijk vind ik dat je ­altijd van een beeld moet ­afblijven. Dat is namelijk een kunstwerk.

Nu hoor ik al jaren: 'Maar als het nu een beeld van Adolf Hitler zou zijn?'

Ja, dan kan je dat beeld weghalen, maar niet vernietigen. Dat is kinderachtig, hoe lelijk zo'n beeld misschien ook is en hoe verdrietig mensen er ook om worden.

Bewaar het ergens op een donkere plek en verpak het. Ik heb gezien hoe ze het weerzinwekkende beeld van Saddam Hoessein naar beneden haalden en daar met schoenen op gingen slaan. Maar door het neerhalen van een beeld, werden de problemen nog niet opgelost.

Ik denk dat de politiek van een Alexander de Grote, een Julius Caesar of een Nero verschrikkelijke trekken had. Maar, om eerlijk te zijn, zou ik best een beeld van Nero in mijn tuintje willen hebben, uit die tijd ook. (37-68 n.Chr.).

Ik zou het absurd vinden als men nu op een beeld van Caligula 'genocide' zou zetten. Hoe terecht ook. Het is tragisch maar onontkoombaar dat de tijd uiteindelijk elke oorlogsmisdaad terugbrengt tot een getal waarover je je kunt verwonderen, maar waarbij je niets meer kunt ­voelen.

Ooit heb ik - het spijt me - met enkele vriendjes van het Amsterdams Lyceum het woord 'provo' op het Van Heutszmonument geschilderd. (Dat was trouwens al eens gedaan.) We waren vijftien en het niet eens met wat Van Heutsz zo'n honderd jaar eerder in Atjeh had geflikt. (Tja...)

En zie - na ook nog een bomaanslag - werd het Van Heutszmonument in 2004 veranderd in Monument ­Indië-Nederland. Wat ik daar moet herdenken weet ik niet precies, maar ik vind het mooi, want Indië kan niet ­genoeg herdacht worden.

Elk beeld kan altijd een ­andere betekenis krijgen.

Reageren? t.holman@parool.nl

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden