Moeizaam streven naar beschaafd seksvermaak

Het is mooi geweest met ongebreidelde seks, drugs en criminaliteit. Het actieplan 1012 wil het stadshart heroveren. Vandaag de Oudezijds Achterburgwal.

Dat het hotel Heart of Amsterdam heet en een verkrotte bende is, geeft te denken. Hier, op Oudezijds Achterburgwal 118/120, dringt zich de metafoor wel heel nadrukkelijk op. Het hart van Amsterdam, in verkommerde staat en met kapotte ramen op de bovenetages, met sporen van herstel die schuilgaan achter een noodtrap en tijdelijke bekisting.

Het actieprogramma 1012, waarmee de stad de verloedering wil keren en criminele macht wil breken, schetst een somber beeld van de teloorgang van de historische binnenstad (een monocultuur van seks, drugs en laagwaardige middenstand, gevangen in zwart geld). Heart of Amsterdam is in handen van Cai Chen Vastgoed BV, dat er volgens het kadaster vorig jaar 3,4 miljoen euro voor betaalde. De speurneuzen van 1012 ten stadhuize menen dat er Israëlische investeerders achter zitten.

De fundering is op last van de gemeente vernieuwd, maar de eigenaar kreeg in augustus vorig jaar geen bouwvergunning voor herstel van voor- en achtergevel; de welstandscommissie liet het niet toe. Poolse bouwvakkers klussen in verloren uurtjes aan de straatkant aan een vaag metselwerkje.

In het hart van het 'dartel district' (drs P) ligt de aanzet tot de make-over van de historische binnenstad. Op 17 december 2007 kondigde Lodewijk Asscher aan dat hij de macht ging overnemen in de binnenstad; op de Wallen was in 2006 sprake geweest van een rampjaar qua overlast (bral-Britten, junks en geen politie), de berichten over misstanden in de prostitutie waren hemeltergend.

De wethouder verklaarde in een paar zinnen alle raamexploitanten zo'n beetje tot criminelen en de wereld kreeg de indruk dat Amsterdam een einde maakte aan twee unique selling points: seks & drugs. Casa Rosso moest wereldwijd tweehonderd touroperators geruststellen.

Een 'geboortefout' noemt Bart Robbers dat. Het oud-raadslid van D66 is sinds 2001 onafhankelijk voorzitter van het Integraal Burgwallen Overleg (IBO), een brede bundeling van belangengroepen. 'Die eenzijdige nadruk op prostitutie heeft het stadsbestuur op achterstand gezet,' zegt hij. 'Het was spijtig voor de beeldvorming en de uitkoop is veel duurder geworden.'

Sinds het IBO de 1012-plannen omhelsd heeft, praten de raamexploitanten, verenigd in het SOR, niet meer mee in Robbers' club. 'Ze zijn afgehaakt toen de wals van 1012 eroverheen kwam met veertig procent minder ramen. Vanuit hun positie gezien begrijpelijk, ze wilden niet met de vijand in gesprek. Ze werden weggezet als schurken, terwijl ze zichzelf als smaakmakers zien - al dringt inmiddels wel bij sommigen het besef door dat de sector niet vrij is van misstanden. Ik denk ook zelf niet dat het overdreven wordt: er wordt met vrouwen gesleept. Maar ja, wij slepen ook met Brabantse bouwvakkers.'

De extreem gewelddadige praktijken van Saban en Hassan B. op de Wallen, zoals die in de rechtszaal werden gepresenteerd, waren voor velen een eyeopener, maar of 'het leven' vroeger zoveel gezelliger was, toen een tof soort penoze de baas was? De 'ouwehoeren' Martine en Louise Fokkens, die nu zoveel furore maken, werden destijds toch ook door hun kerels achter het raam geslagen. En de ramen waaraan Saban leverde zijn intussen gewoon in bedrijf - met meisjes die vaak alleen Roemeens, Hongaars of Bulgaars spreken en van zoiets als 1012 nog nooit gehoord hebben.

Dat met de vermindering van het aantal ramen - het waren er in het Wallengebied 480, er zijn nu 109 weg en het moet naar 295, met een duidelijke concentratie op de Oudezijds Achterburgwal - misstanden worden bestreden, wordt door velen betwijfeld. Nu het strafrecht maar weinig uitricht tegen 'vermoedens', redeneert menigeen op de Wallen, proberen ze het maar met het bestuursrecht.

Danny Linden, al zestien jaar kledingontwerpster voor lak- en leerwinkel Absolute Danny op de Oudezijds, vindt niet dat de vrouwen verjaagd moeten worden. 'Als een man zijn vrouw mishandelt, koopt de overheid niet het pand van de huisbaas. Ik ben uiteraard tegen uitbuiting en mensen die strafbare feiten plegen, moeten worden aangepakt. Maar je kunt naar mijn idee het geld beter in een goed politieteam steken dan in vastgoed. Alles wat beter is voor de positie van de werkende vrouw. Ik ken genoeg meiden, het is een dorp hier, en die werken absoluut vrijwillig. Ja, voor het geld natuurlijk, of omdat ze het opwindend vinden.'

Veel vrouwen, die nu bij voorbeeld rond het Oudekerksplein werken en daar weg moeten, staan niet graag op de 'kermisattractie' die de Oudezijds is en blijft. 'Daar komen alleen toeristen die niet weten hoe het werkt en mannen die zo goedkoop mogelijk willen scoren,' schreef hbo-student en parttime prostituee 'Anna' in een anonieme brief aan Lodewijk Asscher. 'Bovendien kun je daar niet rustig werken, door al die toeristen die constant van een afstand foto's van ons lopen te nemen. De betere klanten gaan ook niet naar de gracht - veel te open, iedereen ziet je daar.'
Het effect van operatie-1012 is op de Oudezijds Achterburgwal in de eerste plaats cosmetisch. Stadsgoed, dat hier onder meer Charles Geerts uitkocht, heeft al vele panden hun historisch karakter teruggegeven, het herstel van de kademuren en de aanleg van fraaie bestrating vordert. In veel ramen die straks weer bezet gaan worden, is tijdelijk iets-met-mode ondergebracht. Wie tussen de oogharen doorkijkt, richting Korte Niezel, ziet bij wijze van spreken de slagersjongen met z'n rieten mand de hoek om fietsen.

De andere kant op is de erotische uitstraling nog niet op het gewenste niveau en ondervinden bewoners en bezoekers nogal wat hinder van de bouw aan de kademuur, die de zwanen bij Casa Rosso tot een benauwd stukje water heeft teruggedrongen.

Het sekstheater, dat vroeger de slogan 'fucky-fucky-licky-licky' voerde, is door het stadsbestuur tot cosmetische ingrepen gedwongen, maar daar is het in dit geval niet bij gebleven. Toen Jan Otten een paar jaar geleden zijn vergunning wilde laten verlengen, is hij door de wringer van de Bibob gehaald en financieel binnenstebuiten gekeerd.

'We krabbelen weer wat op, maar we komen uit een dal,' zegt directeur Cor van Dijk van Janot BV. 'Ze hebben niks kunnen vinden, maar het heeft ons wel een miljoen gekost aan advocaten, fiscalisten en gedoe met touroperators. Daar kwam die negatieve publiciteit nog bij dat het red light district zou verdwijnen, het heeft ons bijna de das omgedaan.' In 2010 haalde Casa Rosso een jaaromzet van 3,4 miljoen euro.

Van Dijk, die 32 jaar gemeenteambtenaar in onder meer Amsterdam en Diemen was, heeft zich heilig voorgenomen Casa Rosso (en de Bananenbar, het Erotisch Museum en de laatste peepshow van Amsterdam) 'uit het verkeerde bakje' te halen. 'We willen zeker meegroeien met wat de gemeente voor ogen heeft.'

Hij is bezig een ondernemersvereniging op te richten, heeft een transparante administratie 'neergezet' en denkt na over mogelijkheden het bedrijf wat meer klasse te geven. 'We hebben een voorbeeldfunctie in de buurt. En veel ondernemers zien ook wel in dat ze meemoeten en problemen krijgen als ze hun zaakjes niet voor elkaar hebben. Gigantische verbouwingen in één weekend, dat zie je eigenlijk niet meer.' (Albert de Lange)

Volgende week het Oudekerksplein.

Reacties/tips: a.delange@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden