Plus

Moeder verloor zoon bij brand Diemen: 'Het leek alsof hij sliep'

Esther Schoen verloor haar zoon David (27) bij de brand in een flat in Diemen, in juli. Ze praat over de onduidelijkheden rond zijn dood en haar verdriet. 'Hij is door iedereen in de steek gelaten.'

Esther Schoen: 'Ik wil voorkomen dat zoiets nog een keer gebeurt'Beeld Eva Plevier

De dood van je kind kun je met niets vergelijken, zegt Esther Schoen (53). Maar misschien nog wel het moeilijkste van alles vindt ze het verdriet van haar andere zoon te zien. "Je hebt je eigen verdriet, maar dit komt erbovenop. Hij is zijn broer en beste vriend kwijtgeraakt."

Sinds de brand in de studentenflat aan de Rode Kruislaan in Diemen is haar zoon David er niet meer. "Het was echt een lieverd, je kon van hem op aan," zegt ze over haar rustige zoon, die dol was op zijn gitaar. "Hij was nooit te laat. In het weekend kwam hij meestal thuis. Met zijn wasgoed, natuurlijk."

Trauma
Ze kan zich slechts flarden herinneren van de dag waarop hij werd begraven. Ze kozen voor een begraafplaats in Zaandam, een plekje naast zijn twee vrienden die hij in 2011 had verloren aan een auto-ongeluk in België. "Je komt in een situatie terecht die je nog nooit hebt meegemaakt, lichamelijk ook niet. Het is nu vier maanden geleden, maar werken gaat nog niet, net als autorijden. Het gaat veel te snel."

Er is het trauma van een kind verliezen; hem moeten missen. David had juist weer de draad opgepakt met een studie filosofie aan de UvA, na de moeilijke periode waarin hij zijn oma en twee vrienden was verloren. De focus was er weer.

Maar er zijn ook de vele vragen over zijn dood die maar blijven rondgaan in haar hoofd. David werd uren na de brand pas gevonden door agenten die een ronde door de flat liepen om te kijken of er geen deuren waren blijven openstaan. Een verpleegkundige stelde niet veel later vast dat hij was overleden.

Heel toevallig
Hoe kan het dat David pas uren na de brand werd gevonden? Waarom is er geen tijdstip van overlijden vastgesteld? Liet de reanimatie zo lang op zich wachten? Rust heeft ze niet. "Het gaat wel over mijn kind en die is dood. Hij is door iedereen in de steek gelaten."

Die 19 juli was nog wel zo'n mooie, warme dag geweest. Onderweg naar haar werk in Amsterdam hoorde ze op de radio dat er brand was geweest in een flat in Diemen. De nieuwslezer vertelde dat er drie gewonden waren. Eventjes dacht ze aan David. "Maar ik dacht meteen: het moet wel heel toevallig zijn als het precies Daafs flat is. Het staat daar vol met flats."

Maar rond lunchtijd kwam de angst, bij het lezen van de verontruste berichten van haar zus op haar telefoon, en de internetberichten over een dode bij de brand. Niet veel later werd haar andere zoon gebeld door de politie - of hij een beschrijving van zijn broer kon geven. "Toen sloeg iedereen op tilt."

Geen verwondingen
De politie, gemeente, woningcorporatie De Key - niemand kon op dat moment vertellen waar David was. Schoen reed met haar ex-man, zoon en diens vriendin naar het gemeentehuis van Diemen, waar de flatbewoners werden opgevangen. Niemand had David gezien. Niemand kende hem überhaupt.

"Bij het politiebureau moesten we wachten. Op een gegeven moment kwamen twee rechercheurs met een telefoon waarop een foto stond. Ik heb iedereen weggestuurd. Mijn ex-man heeft de telefoon uiteindelijk omgedraaid. Het was een foto van David in het mortuarium."

"Het is niet te beschrijven wat je dan voelt. Het is een gevoel dat je niet kent, dat je niet kunt plaatsen. Ik weet wel dat ik vrij kalm was."

In het mortuarium mocht Schoen het lichaam van haar zoon niet aanraken. Er moest nog een schouw en autopsie worden gedaan. "Hij zag er eigenlijk heel normaal uit. Het leek net of hij sliep. Hij had geen verwondingen. Alleen zijn mond stond een beetje open, die was helemaal zwart aan de binnenkant. Het leek alsof hij elk moment kon zeggen dat het een grap was."

Teleurstelling
Na de begrafenis en die eerste, onwerkelijke dagen zonder hem, verschenen in de kranten artikelen waarin brandexperts stelden dat de brandweer David sneller had moeten vinden. Sindsdien zit ze met vragen die haar niet meer loslaten. Het klópt niet, vindt ze, dat de flat niet is ontruimd.

Onderzoekers van het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) concludeerden in hun rapport dat dat kwam door miscommunicatie tussen de bevelvoerders en de officier van dienst (ovd). Schoen zet vraagtekens bij die uitleg. "Ze zouden niet hebben geweten dat er centraal in de flat een trappenhuis was, maar dat weet zelfs een kind. Hoe kan het dat een brandweerman dat niet weet?"

De flat aan de Rode Kruislaan in Diemen, daags na de brandBeeld Robin van Lonkhuijsen/ANP

Ze vond steun bij Fred Vos, de gepensioneerde brandweerman en brandonderzoeker die haar nu wegwijs maakt in het bureaucratische oerwoud vol wetten en regels.

Antwoorden heeft hun zoektocht nog amper opgeleverd. Wel grote teleurstelling in de overheid en nog meer vragen. Waarom werd haar zoon voor autopsie vanuit de VU naar Den Haag vervoerd, zonder dat zij dat wist? Waarom zijn de agenten die David vonden niet meteen begonnen met reanimeren, hebben ze gewacht tot de brandweer er was?

Lijkvlekken
Een mogelijke verklaring daarvoor stond in het rapport van het IFV. De agenten die David vonden, zagen lijkvlekken en een verstijfd lichaam, schreven de onderzoekers.

"Ik geloof het niet, want ik heb die vlekken niet gezien toen hij in het mortuarium lag. In de processen-verbaal heb ik gelezen dat ze eerst de brandweer hebben gealarmeerd, die weer uit de kazerne moest komen en twaalf trappen omhoog moest. Toen pas zijn ze gaan reanimeren. Daar hebben zeker tien minuten tussen gezeten. Iedere hulpverlener weet toch dat elke seconde telt?"

"Natuurlijk weet ik niet of David nog had geleefd als ze wél hadden gereanimeerd, maar ze hadden het toch op z'n minst moeten proberen? Nu zullen we het nooit weten. Zijn vriendin was ook al die uren in de flat en die heeft het overleefd."

Schoen heeft het gevoel dat instanties zich in steeds meer bochten wringen om maar geen antwoord te hoeven geven. "Het beantwoorden van WOB-verzoeken wordt eindeloos uitgesteld, aangetekende brieven aan de officier van justitie zijn nooit geopend en de familierechercheurs lieten vooral doorschemeren dat het voor hen ook maar een bijbaan was."

Machteloos
Van hen heeft ze inmiddels afscheid genomen. Schoen heeft aangifte gedaan tegen de gemeente, de brandweer en de agenten die haar zoon niet direct reanimeerden.

Ze gaat door met haar zoektocht naar antwoorden. "Ik wil voorkomen dat zoiets nog een keer gebeurt. Er moet nog eens goed worden gekeken naar de procedures en vergunningen. Het zit niet in mijn aard dat ik me zomaar bij iets neerleg."

"Dat ik zo word tegengewerkt, geeft me het gevoel dat ik aan het opboksen ben tegen een overheidsapparaat dat alle middelen, vooral financiële, heeft om dat te kunnen doen. Als burger sta je machteloos. Ik ben niet vermogend en kan geen dure advocaat in de arm nemen."

Toch moet de onderste steen boven, al heeft dat met genoegdoening niets te maken. "Dat kan niet, want David krijg ik er niet mee terug."

Lees ook: Brandexpert: leugens in rapport over fatale brand Diemen

'Laagste van het laagste'

In verband met de brand in de flat heeft de politie drie mensen opgepakt. Een van de verdachten, de 23-jarige Simona I., woonde in het appartement op de begane grond waar brand zou zijn gesticht. Haar broer is ook verdachte in de zaak. Het OM houdt rekening met het scenario van verzekeringsfraude.

"Dat het misschien allemaal om geld ging, is het laagste van het laagste," zegt Esther Schoen. "Natuurlijk begon de brand waarschijnlijk bij deze brandstichting en zijn deze mensen medeschuldig, maar David is overleden omdat de brandweer hem niet heeft gered."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden