Plus

'Misschien hebben we meer hoogopgeleiden, maar dat zegt steeds minder'

De kwaliteit van onderwijs en onderzoek worden afgebroken waar we bij staan, zegt Jaap Winter, collegevoorzitter van de VU. Een paar maanden voor zijn vertrek kraakt hij harde noten, ook richting de gemeente.

'Dat de kwaliteit nu nog hoog is, komt door investeringen van tien jaar geleden'Beeld Marc Driessen

In de aula van de VU opende Jaap Winter gisteren voor de laatste keer het academisch jaar. Vanaf 2018 gaat de voorzitter van het college van bestuur weer verder als adviseur en hoogleraar corporate governance. Maar voordat hij zover is, wil hij nog wat kwijt. Over geld gaat het, over internationale studenten, over te veel hoogopgeleiden.

Winter (1963) trad vier jaar geleden aan om orde op zaken te stellen bij de VU. De decanen hadden destijds het vertrouwen in het bestuur opgezegd, een bestuurscrisis ontstond. Inmiddels is de universiteit in veel rustiger vaarwater beland, maar dat betekent niet dat alle problemen zijn opgelost.

Internationale studenten
Het jongste hete hangijzer is het grote aantal internationale studenten dat op de Amsterdamse universiteiten afkomt. Een mooie zaak, vinden de universiteiten, en passend bij de wens van Amsterdam om mee te doen met de grote jongens op het internationale wereldtoneel.

Zowel de UvA als de VU noteerde dit jaar enorme aanwas uit de hele wereld, mede dankzij het invoeren van meer Engelstalige opleidingen. Maar de consequentie van dat succes is dat het woningtekort - dat al groot is voor studenten - nijpend wordt. Zeker voor studenten van ver, die onmiddellijk een woning nodig hebben als ze in Amsterdam aankomen.

Wethouder Wonen Laurens Ivens zei vorige week in deze krant dat universiteiten niet eindeloos internationale studenten moeten trekken, omdat ze niet meer te huisvesten zijn. Ook suggereerde hij dat de VU en de UvA vooral inzetten op internationale studenten omdat die meer geld opleveren.

Wat vond u van die opmerking?
"Ik verbaasde me erover omdat de gemeente ons juist heeft gevraagd meer internationale studenten te trekken. In alle gesprekken die ik de afgelopen vier jaar met wethouders heb gehad, ging het ook over hoe Amsterdam een internationaal dynamische stad kan zijn."

"Als je Amsterdam vergelijkt met Londen of Parijs loopt ze achter in het trekken van internationaal talent. Zelfs de universiteiten in Groningen en Maastricht hebben een hoger percentage internationale studenten."

"Wetenschap is bovendien een totaal internationaal fenomeen. Dat wethouder Laurens Ivens ons vertelt dat we geen internationale studenten meer moeten werven past totaal niet bij de rest van het beleid."

"Overigens verdienen we helemaal niet meer aan internationale studenten; studenten uit Nederland en de EU betalen minder collegegeld, maar de rest van de kosten worden bijgepast door de rijksoverheid. Studenten van buiten Europa betalen meer collegegeld, maar netto komt het bedrag dat de universiteit krijgt op hetzelfde neer."

Maar het klopt dat er te weinig woonruimte is.
"Zeker, en wij hebben er ook altijd op gehamerd dat er meer in studentenwoningen moet worden geïnvesteerd. Alle studenten hebben recht op woonruimte. Wij kijken ook naar Haarlem en Hoofddorp om studentencomplexen te bouwen. En als VU onderzoeken of we woningen op de campus kunnen bouwen."

Gisteren was de kern van de boodschap van alle openingen van het academisch jaar op universiteiten: er moet meer geld bij, anders trekken de universiteiten het niet meer. De afgelopen decennia zijn universiteiten flink gegroeid. Vindt u dat een goede zaak?
"De groei is een gevolg van een maatschappelijke keuze die we hebben gemaakt om het hoger onderwijs open te stellen voor iedereen. Maar je moet er wel voor blijven betalen, en dat gebeurt niet."

"Dat het onderwijs en de onderzoeksresultaten nog goed zijn, is dankzij de investeringen van tien jaar geleden, maar we zijn inmiddels bezig dat af te breken. Wetenschappelijk personeel is overwerkt, de waarde van diploma's staat onder druk. Misschien hebben we meer hoogopgeleiden, maar dat zegt steeds minder."

U hebt nog drie maanden te gaan, wat wilt u voor die tijd nog hebben gedaan?
"We moeten weg van de focus op rendement en resultaten, daar hebben we hier al aan gewerkt. Het gaat niet om de hoeveelheid publicaties die wetenschappers halen, of om het aantal studenten met een diploma."

"Wat we bij de VU belangrijk vinden is community service learning ¿ het doen van onderzoek en dat uitvoeren in de praktijk, zodat het meteen impact heeft in de samenleving. Zoals een project dat studenten life sciences in India deden, waar ze vrouwelijke psychiatrische patiënten hielpen en tegelijkertijd onderzoek deden."

"Daarbij vind ik dat de focus te veel ligt op het geldtekort bij technische universiteiten. Daar hoeven we ons helemaal geen zorgen om te maken. We moeten meer investeren in onze geesteswetenschappen en sociale wetenschappen, anders komen die in de verdrukking - daarover ben ik ook met de Koninklijke Academie van Wetenschappen in gesprek."

"In een wereld die steeds meer digitaliseert moeten wij leren mens te blijven. De nieuwste iPhone en de volgende robot komen er echt wel, de echte innovaties gaan niet over technologie, maar over hoe wij zijn als mensen, en hoe we weerbare samenlevingen blijven vormen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden