PlusAchtergrond

Mislukte roof van Monetschilderij uit Zaans Museum was ‘puur amateurisme’

De overval op het Zaans Museum, waarbij de criminelen het hadden voorzien op een peperduur schilderij van Monet, mislukte grandioos. De overvallers acteerden uitgesproken onhandig en amateuristisch. ‘Ze liepen als het ware een film in.’

Marc Kruyswijk
Twee overvallers poogden zondag het peperdure doek uit het Zaans Museum te stelen. Beeld Collectie Zaans Museum
Twee overvallers poogden zondag het peperdure doek uit het Zaans Museum te stelen.Beeld Collectie Zaans Museum

Het was Peppi en Kokki in Zaandam: knullig, onhandig en allesbehalve professioneel. Volgens kunstdetective Arthur Brand spotten de criminelen die zondagmorgen een poging deden een heuse en peperdure Monet mee te nemen uit het Zaans Museum met iedere regel waaraan je je als verstandig kunstrover zou moeten houden. “Niets wijst erop dat we hier te maken hadden met doorgewinterde criminelen.”

Het was halverwege de ochtend, de echte drukte moest nog beginnen bij het Zaans Museum, maar er liepen desalniettemin al tientallen toeristen rond, op weg naar het museum of de naastgelegen toeristische hotspot de Zaanse Schans. Om juist op dat moment een gewapende overval te willen plegen op een museum, is zeer, zéér ongebruikelijk, zegt Brand. “Iedereen loopt daar met camera’s in de aanslag, die gasten liepen als het ware een film in. Er zijn vast heel mensen die beelden hebben van de overvallers.”

Dit is niet hoe een kunstroof doorgaans in elkaar steekt, zegt Brand. “Met een wapen een schilderij van de muur rukken en er vandoor gaan: zo gaat het meestal niet. Meestal is er sprake van een inbraak, ’s nachts, zodat er geen getuigen zijn. En dat er wordt geschoten is al helemaal een zeldzaamheid.”

De beschrijvingen van ooggetuigen wijzen erop dat de overval een hoog Comedy Capers-gehalte had. De criminelen kwamen aan op een scooter en droegen een pruik. Nadat ze het schilderij De Voorzaan en de Westerhem van Claude Monet hadden weten te bemachtigen, renden ze naar buiten, met het schilderij boven hun hoofd. Vervolgens struikelde er een, waarna een omstander, kennelijk gesterkt door zoveel amateurisme, hem de pruik van het hoofd trok waarna er naar verluidt in de lucht werd geschoten. De overvallers gingen er daarna vandoor, zonder schilderij.

Strafvermindering

Bij het Zaans Museum moesten ze er nog een beetje van bijkomen gisteren, de eerste dag dat het museum open is na de overval. “We zijn natuurlijk ontzettend geschrokken,” zegt Tim van Eldijk van het museum. “We zijn vooral blij dat er niemand gewond is geraakt. Het schilderij wordt op dit moment onderzocht. Hopelijk kunnen we het zo snel mogelijk weer tonen aan de bezoekers.”

Volgens Brand is het stelen van kunst om te beginnen al een nutteloze zaak. “Je kan er niets mee, je raakt een gestolen schilderij aan de straatstenen niet kwijt. Wat je ziet is dat niet zo goed geïnformeerde criminelen denken dat ze het kunnen verkopen aan drugsbazen bijvoorbeeld, die het vervolgens gebruiken als ruilmiddel, om strafvermindering te krijgen bijvoorbeeld. Maar zo werkt dat niet in Nederland, dat doet justitie hier niet.”

Het bevestigt volgens Brand zijn gevoel dat er waarschijnlijk sprake is van een amateuristische actie. “Ook het feit dat ze hebben geschoten wijst daarop: daarmee verdubbel je de straf die je boven het hoofd hangt. Ik vermoed dat er op dit moment ergens twee criminelen heel erg zenuwachtig op een kamertje zitten te wachten op wat hen boven het hoofd hangt.”

‘Verrukkelijke boten’

Dat de impressionistische schilder Claude Monet in 1871 vier maanden in Zaandam doorbracht is lang een goedbewaard geheim geweest. Maar liefst 25 schilderijen maakte hij in zijn Zaanse maanden, waarvan er één sinds 2015 in het bezit is van het Zaans Museum: De Voorzaan en de Westerhem. Het schilderij was het doelwit waarop twee overvallers het zondagochtend hadden voorzien. Het werk is naar schatting 1,2 miljoen euro waard.

Monet was begeesterd over Zaandam met zijn pittoreske houten huisjes. In een brief schreef hij: ‘Er is genoeg te schilderen voor een heel leven. Huizen in alle kleuren, honderden molens, verrukkelijke boten.’ Afgezien van één portret van het meisje Guurtje, dat nu in het bezit is van Museum Kröller-Müller, schilderde hij allemaal stadsgezichten en landschappen: sluiswachtershuisjes, tuinhuizen aan de Zaan, molens in het Westzijderveld en bij het Oosterkattegat.

Volgens Jacob Reitsma, elf jaar geleden oprichter van de stichting Monet in Zaandam en in 2015 betrokken bij de aankoop, was Monet destijds nog maar net op tijd om het oude Zaandam te schilderen. “In 1871 stond de Zaan nog in verbinding met de open zee. Een jaar na Monets bezoek werd de Schellingwouderdam gebouwd en was het gedaan met de vissersvloot.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden