Milieuzone werkt toch niet zo goed

AMSTERDAM - De milieuzone tegen vuile vrachtwagens werkt veel minder goed dan verwacht, blijkt uit een landelijke effectenstudie. Toch is de milieuzone de meest effectieve manier om de luchtkwaliteit te verbeteren.

De belangrijkste oorzaak van de teleurstellende resultaten zijn de tegenvallende milieuprestaties van nieuwe vrachtauto's met de strengste emissienorm (Euro 5), zo blijkt uit onderzoek van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Uit onderzoek van TNO blijkt dat die vrachtauto's veel viezer zijn dan werd verwacht: de uitstoot van stikstof is in de stad drie keer zo hoog als werd aangenomen.

Het effect van de milieuzone op de stikstofuitstoot in de stad is daardoor nihil: er rijden meer 'schone' vrachtwagens rond, maar de stikstofconcentraties zijn nauwelijks lager. De uitstoot van fijnstof is wel fors gedaald: met ruim 20 procent in 2010. Als de fijnstof die vrijkomt bij remmen en door slijtage van banden buiten beschouwing wordt gelaten, is dat zelfs 35 procent.

In Amsterdam is het ruimhartige ontheffingsbeleid een andere oorzaak voor het tegenvallende milieueffect: 17 procent van de vrachtwagens zou volgens de geldende normen de milieuzone niet in mogen, maar heeft een ontheffing. Nog eens 6 procent is in overtreding.

Uit metingen blijkt dat de fijnstofuitstoot vooral plaatselijk lager is: op Overtoom, Amsteldijk en Stadhouderskade zijn grote verschillen gemeten. Op de meeste andere routes, vooral in de binnenstad, zijn de verbeteringen marginaal.

Sinds september 2009 worden alle auto's die de milieuzone inrijden, gecontroleerd door 53 camera's met kentekenscanners. Overtreders krijgen de bekeuring automatisch thuisgestuurd. Amsterdam is de enige stad die dit systeem gebruikt. Daardoor wordt nog maar zelden een vrachtwagen zonder ontheffing betrapt: volgens het ministerie is het nalevingspercentage bijna 100 procent. In steden waar opsporingsambtenaren toezicht houden, is dat maar 75 procent.

Omdat tegenover de strenge controle een soepel ontheffingenbeleid staat, is het vrachtautopark hier echter nauwelijks schoner, schrijven de rapporteurs. Van alle vrachtauto's met een ontheffing heeft ruim de helft een lokale ontheffing, vijf tot tien keer meer dan in andere steden met een milieuzone.

Ondanks de tegenvallende resultaten vindt staatssecretaris Atsma van Milieu milieuzones een goed middel om luchtkwaliteit te verbeteren. Hij wijst erop dat in steden zonder milieuzone de helft van de vrachtauto's niet aan de normen voldoet; in steden met een milieuzone is dat een kwart. Plannen om milieuzones na 1 juli 2013 ook voor bestelauto's te laten gelden, wijst hij daarom niet op voorhand af.

Wethouder Eric Wiebes (Verkeer) is blij met de daling van de fijnstofuitstoot, maar bezorgd over de geringe afname van de stikstofconcentratie. Hij verwacht geen wonderen van nieuwe vrachtwagens met Euro 6-klassering. ''We hadden van Euro 5 ook hogere verwachtingen.''

Wiebes zei bij zijn aantreden dat hij voor iedere geïnvesteerde euro maximaal rendement wil. Of dat betekent dat hij een streep haalt door de milieuzone, weet hij nog niet.

''We rekenen nu alles door en gaan in gesprek met de raad en de stadsdelen, maar ook met Den Haag. We kunnen het niet alleen, en als we in 2015 aan de normen willen voldoen moet er nog veel gebeuren.''

Milieuzones zijn de afgelopen jaren ingevoerd zodat verschillende steden tijdig aan de Europese grenswaarden voor luchtkwaliteit voldoen. Worden die normen niet gehaald, dan zou de Europese Unie Nederlandse steden kunnen dwingen om te stoppen met bouwen, tot de luchtkwaliteit aan de eisen voldoet.

Naast Amsterdam hebben nog tien Nederlandse steden een milieuzone voor vrachtwagens ingesteld: Utrecht en Eindhoven waren op 1 juli 2007 de eerste twee steden die de stap namen. Later volgden Tilburg, Den Bosch, Rotterdam, Breda, Den Haag, Delft, Leiden en Maastricht.

Amsterdam heeft sinds 9 oktober 2008 een milieuzone, en pakte het voorvarend aan. De milieuzone is de grootste van Nederland: het hele gebied binnen de ring A10 is verboden gebied voor vieze vrachtauto's, met uitzondering van Noord en een aantal industrieterreinen langs de A10.

Vrachtwagens die het gebied in willen, moeten een Euro 4- of een Euro 5-klassering hebben, Euro 3-voertuigen jonger dan acht jaar krijgen toegang als ze een goedgekeurd roetfilter hebben. De komende jaren worden de normen verder aangescherpt, waardoor de luchtkwaliteit voor 2015 aanzienlijk moet verbeteren. (JASPER KARMAN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden