Plus PS

Mikkel Levelt: 'Vieze koffie is een enorme afknapper'

We vieren dit jaar een prachtig jubileum, dachten ze bij Simon Lévelt. Er staat niet voor niets 'koffie en thee sinds 1817' op de verpakkingen. Mikkel Levelt (47), is de 6e generatie in het familiebedrijf en de eerste ­vrouwelijke directeur. 'Mijn opa dacht: hup, ik zet er 1817 op.'

Mikkel Levelt Beeld Martin Dijkstra

Felicitaties leken op zijn plaats te zijn dit jaar. Een telefoontje van de burgemeester wellicht. Of een telegram van Máxima. Het is toch niet niets, een familiebedrijf dat tweehonderd jaar koffie brandt en verkoopt, en theesoorten uit verre landen verhandelt. 1817. Het jaar dat Simon Levelt (het streepje op de E is later toegevoegd aan de merknaam in de hoop dat mensen hem dan goed uitspreken) zijn winkel begon.

Het staat op elke verpakking in het logo met de sierlijke letters: Simon Lévelt, Koffie en thee sinds 1817. Met daarbij soms een boodschap: 'Koffie en thee zijn onze passie. Al tweehonderd jaar. Logisch dus, dat ons vakmanschap ongeëvenaard is.' Was getekend, Mikkel Levelt, de huidige directeur en zesde generatie afstammeling van het oude Amsterdamse geslacht.

Hoog tijd dus om het predicaat 'Koninklijk' aan te vragen. De archieven werden uitgeplozen, op zoek naar bewijsstukken van de oorsprong, vertelt Mikkel Levelt. "We leefden met de hele familie in de heilige wetenschap dat we twee eeuwen oud waren. Helaas. Er was niets te vinden over 1817. Wat we wel zeker weten is dat Simon, die boekhouder was, in 1806 een bontwinkeltje overnam. Althans, hij trad in het huwelijk met de eigenaresse."

Misschien verkochten ze vanaf 1817 naast bontjassen ook coffees-to-go.
"Dat heeft hij dan goed verborgen gehouden. Nee, dat bontzaakje heeft niet lang meer bestaan. Pas vanaf 1826 staat Simon zelf geregistreerd als ondernemer, met een zaak in 'koloniale grutterswaren' aan de Prins Hendrikkade."

Wie heeft dan 1817 toegevoegd aan het logo?
"In 1962 stond het er voor het eerst op, hebben we achterhaald, dus dat moet mijn opa zijn geweest. Hij leeft niet meer en mijn vader kan zich niets herinneren van het hoe en waarom."

Maar uw grootvader was niet op zijn achterhoofd gevallen, als je dat zo leest in de familiegeschiedenis. Die deed toch niet zomaar wat?
"Nee, zeker niet. Ik vermoed dat hij graag ouder wilde zijn dan een andere koffiezaak die dateert uit 1818 en dacht: hup, ik zet er 1817 op. Ook dat kan ik niet staven hoor, het is mijn interpretatie."

Gaan jullie zijn vermeende daad van fraude rechtzetten?
"Vanzelfsprekend. We zijn nu druk bezig om overal het juiste jaartal op te
zetten."

Goed. Simon Levelt begon dus tweehonderd min negen jaar geleden koffie en thee aan te bieden in Amsterdam, eerst alleen aan particulieren, al snel ook aan andere winkels.

Tegenwoordig verkoopt Simon Lévelt Koffiebranderij en Theehandel negenhonderdduizend kilo koffie en honderdvijftigduizend kilo thee per jaar. Er zijn 46 winkels in Nederland en België, waarvan 38 in een franchisemodel, en twee cafés.

De 24 soorten koffie en 180 soorten thee in het vaste assortiment komen van vijftig producenten in wat ze bij Lévelt 'de tropische zone' noemen: China, Japan, Zuid-Korea, India, Sri Lanka, Afrika (met name Oeganda en Ethiopië) en Midden- en
Zuid-Amerika.

De koffiebranderij, de theehal, het magazijn en de kantoren verhuisden in 1996 van een vierhonderd jaar oud pand tegenover het Centraal Station naar een saai bedrijventerrein in Haarlem: een aaneenschakeling van lage prefabgebouwen met golfplaten bekleding, uitzicht op de lokale Ikea.

Simon Lévelt heeft ook zo'n behuizing, in de felle lichtgroene kleur die het bedrijf eigen is. Wie daarbinnen in de buurt wil komen van de koffiebonen en de theebladeren moet een doktersjas aan, een hygiënische muts op, sieraden afdoen en de handen wassen als op de intensive care.

Ik was toch liever naar de Prins Hendrikkade gekomen.
"Ja, dat snap ik. Het was natuurlijk heel romantisch, maar praktisch was het niet meer vol te houden op die plek een productiebedrijf te runnen. Vrachtwagens half op de stoep tijdens het in- en uitladen, alles driehoog moeten takelen; er zat geen groei meer in. Jammer was het wel natuurlijk."

"Ten tijde van de verhuizing woonde ik op de bovenste etage, daar waren drie studentenwoningen gebouwd. Heel leuk, ook al keek ik uit op de schoorsteen. Binnen was het ook fantastisch. Zelfs de wc was mooi, met een prachtig versierd fonteintje en een bijbehorende pot. Die is ooit gestolen trouwens. Geen idee door wie."

Beeld Martin Dijkstra

"De hele familie vond het erg dat het pand werd verkocht. Het was het einde van een tijdperk, maar om de toekomst van Simon Lévelt te waarborgen, moesten we afscheid nemen. Wij hebben hier alles onder één dak: inkoop, keurkamers, winkelbegeleiding, verkoop, marketing, een aparte thee- en koffiehal. Niet zo romantisch, logistiek wel een verademing."

Ze neemt een slokje.

Kunt u proeven welke koffie we nu drinken?
"Niet precies. Hij is zacht dus ik vermoed iets uit Ethiopië."

Moest u niet goed leren proeven toen u directeur werd?
"Jawel, en ik keur geregeld mee, maar ik vind het nog steeds erg lastig om er iets zinnigs over te zeggen. Daarvoor moet je toch echt bij de mensen van de keurkamer en de inkopers zijn, zij proeven elke dag. Af en toe ben ik daar jaloers op. In mijn kantoor zie ik koffie en thee vooral op papier. En dat terwijl we nou juist zo'n leuk product hebben."

Ja, als u een wc-borstelbedrijf had, zou u de borstels minder missen misschien.
"Ja, dat zou me waarschijnlijk worst wezen. Hoewel, een goede wc-borstel is natuurlijk essentieel. Maar goed, ja, koffie en thee zijn bijzonder, ze spreken de emoties aan. Koffie is troost. Koffie is gezellig. Als je met een vriend of je moeder afspreekt, zeg je: zullen we even koffie drinken? Niet: zullen we even gaan praten?"

Behoren we hem zwart te drinken, zoals u doet?
"Nee hoor, niets hoort, behalve een koekje erbij. Als het goede koffie is, is het wel zonde van de smaak om melk en suiker te gebruiken. Ik doe dat alleen als ik de koffie niet lekker vind. En bij honger."

Heeft u van uw vader geleerd hoe je koffie moet drinken?
"Ik ben ermee opgevoed, ja. Mijn zus en ik begonnen met veel melk en suiker: kinderkoffie. Dat was vroeger heel gewoon. Zo leerde je gaandeweg de bittere smaak van koffie kennen. Nu gaat dat niet meer zo in Nederland."

"De massale consumptie van frisdrank, limonade en sappen heeft de ouderwetse noodzaak om kinderen koffie te leren drinken om zeep geholpen. Het werd echt een probleem voor de branche."

Dat zou je anders niet zeggen als je naar het huidige straatbeeld kijkt.
"Nee, het gaat nu weer goed. De Coffee Company, Starbucks en al die leuke koffiebarretjes hebben enorm meegeholpen om de koffiemarkt uit het slop te trekken. Koffie drinken is weer hip, ook onder pubers. Het sterk verslechterde imago van frisdrank - of eigenlijk van suiker - draagt ook bij aan de groeiende vraag naar koffie en thee."

"Cafeïne had ook lang een imago­probleem, maar dat is steeds minder zo. Er is veel onderzoek naar gedaan. Koffie is alleen slecht als je meer dan acht kopjes drinkt. Gemiddeld drinkt de Nederlander er drie. Dat is prima."

Hoeveel koffie drinkt u?
"Ik begin de dag thuis met een kop thee. Daarna ga ik naar mijn werk. Daar drink ik de eerste uren koffie. Na de lunch ga ik een tijdje over op thee. Aan het einde van de middag neem ik vaak weer koffie. Zo gaat het door tot 's avonds laat."

Slaapt u wel?
"Ja hoor. Ik kan om elf uur 's avonds nog een kopje koffie drinken en dan probleemloos inslapen."

Goh, zo'n vrouw boven de veertig heb ik nog nooit ontmoet.
"De ene mens is gevoeliger voor de effecten van cafeïne dan de ander. Ik heb ook nergens last van als ik een hele dag geen koffie drink. Veel mensen krijgen dan ontwenningsverschijnselen, zoals hoofdpijn."

U bent een genetisch perfect afgestelde koffieverkoper.
"Ja. Ik kan overleven met en zonder mijn eigen product. Dat neemt niet weg dat ik erg gelukkig word als ik lang geen koffie heb gekregen en het er ineens weer is. Als hij dan niet lekker is, knap ik enorm af."

"Ik had dat ooit eens in India; 25 jaar geleden, maar staat me nog zo bij. We reisden in het noorden waar je destijds helemaal geen koffie kon krijgen. Ineens zagen we ergens een espressoapparaat staan. Gek van blijdschap werden we. Helaas was de stroom uitgevallen. Wij wachtten tot het euvel hersteld was. Terug naar die meneer van het apparaat. Ja, nee, hij ging koffie maken. We hoorden hem druk in de weer met de melkschuimer. Dat zou wel goedkomen. Maar hij kwam aanzetten met oploskoffie met geklopte melk. Het apparaat gebruikte hij alleen voor het opschuimen. Ik kon wel huilen. Wil je nog een kopje koffie trouwens?"

Als Levelt terugkomt van de koffieautomaat, begint ze over de duurzame ambities van het bedrijf. Theezakjes gaan dicht met een geknoopt touwtje in plaats van met een nietje. Theedoosjes zijn dichtgeplakt, zodat er daarna alleen een smal plastic wikkeltje omheen hoeft. De kartonnen dozen waarin zakken thee en koffie naar de winkels gaan, worden teruggestuurd voor hergebruik. Steeds meer van de koffie- en theesoorten die Lévelt aanbiedt zijn biologisch.

"Mijn vader begon daar 35 jaar geleden al mee. Hij was de eerste, wereldwijd. In het begin was het ontzettend moeilijk om aan biologische thee en koffie te komen, maar hij hield vol. Het zit diep in de wortels van Lévelt om alles te willen weten van de omstandigheden waaronder onze spullen worden geproduceerd. "

Dat dit dik in orde is, wordt nu ook wel verwacht door de slow drip, homemade, baristaclientèle.
"Ja, mensen zijn daar gigantisch in veranderd. Als ze twintig jaar geleden het woord 'biologisch' op een silo zagen staan, zeiden ze: o, die geitenwollensokkenkoffie zal wel vies zijn, doe maar die andere. Tegenwoordig is de koffie gemaakt zonder bestrijdingsmiddelen niet aan te slepen. Gelukkig maar."

"Het is goed voor de kwaliteit en het zorgt ervoor dat we ook in de verre toekomst koffiebonen, en theebladeren, kunnen blijven telen. Met name in Noord-India heb ik gezien hoe hellingen zo waren verwoest door landbouwgif dat bij een flinke regenbui de halve opbrengst naar beneden spoelde. Daar is nu driekwart van de plantages bio. Het is puur economisch eigenbelang, maar het gebeurt wel. Daar gaat het om."

Sinds 2003 bent u de baas, samen met Rob Sikkema, een niet-Levelt. Bemoeit uw vader zich nog weleens ergens mee?
"Ja. Het komt voor dat hij wat leest of iets hoort en dan aan de bel trekt of wij dat niet ook moeten doen."

Vindt u dat irritant?
"Soms. Ik kan wel denken: hallo, we zoeken het zelf wel uit. Jij hebt een andere mening, maar dit is de koers die wij hebben uitgestippeld. Mijn vader heeft genoeg andere dingen te doen, dat is het niet, maar dat werk echt loslaten, blijft lastig."

"Zo herinner ik me hem ook als kind. Hij maakte muziek, had een moestuin, wandelde, bakte brood, hielp bij het opstarten van een tweede vrije school in Haarlem, maar in het weekend en ­'s avonds werken hoorde erbij. Ik heb me enigszins moeten losworstelen van dat deel van onze opvoeding; wennen aan het idee dat het oké is als je eens niets doet."

Ging u ook al jong aan de slag in het bedrijf?
"In de schoolvakanties hielp ik met het inpakken van koffie en thee. Tijdens mijn studententijd stond ik in de winkel in Amsterdam. Ik studeerde orthopedagogiek; het rechtbreien van de sociaal-psychische ontwikkeling van kinderen bij wie dat niet helemaal in orde is."

Waarom wilde u dat?
"Als meisje paste ik veel op, met groot plezier. De ontwikkeling van kinderen heeft me altijd geïnteresseerd. Maar door het werken in de winkel kwam ik erachter dat het ondernemersbloed toch dieper zat dan ik had gedacht."

Voelde u zich ook onder druk gezet om uw vader op te volgen?
"Nee. We hebben een enorme familie, dus als ik het niet had gewild, waren er nog genoeg nichtjes en neefjes geweest die erin hadden kunnen stappen."

Waarom bent u uitverkoren?
"Dat ben ik niet. Het was geen wedstrijd. Mijn vader komt uit een gezin met tien kinderen, maar zijn broers en zussen hebben zich allemaal lang geleden laten uitkopen."

Mikkel Levelt

Geboren
5 december 1969, Heemstede

1984-1989
Havo op de Rudolf Steinerschool

1990-1994
Pedagogische Wetenschappen (UvA) – diploma orthopedagogiek Hogeschool van Amsterdam

1995-1996
Small Business School, Haarlem

1992-1996
Winkelmedewerker Simon Léveltwinkel, Amsterdam

1996-1997
Bedrijfsleider Simon Lévelt, Centraal Station Amsterdam

1997-1998
Assistent inkoop zoetwaren, Sligro, Veghel

1999-2003
Commercieel manager Simon Lévelt bv

2003 – heden
Directeur Simon Lévelt bv

Mikkel Levelt woont in Haarlem, is gescheiden en heeft een zoon van acht.

"Uiteindelijk was alleen hij directeur/eigenaar en was het dus aan hem om een opvolger aan te stellen. Ik wilde het heel graag. Mijn zus ook wel, maar zij was minder duidelijk. Mijn jongere broertje en zusje waren nog veel te jong. Zij zijn mijn vaders kinderen uit een latere relatie."

Hoe oud was u toen uw ouders uit elkaar gingen?
"Achttien. Mijn moeder ging net iets eerder het huis uit dan ik. Mijn ouders zijn erg verschillend. Mijn vaders bevlogenheid voor het familiebedrijf had daar niet zoveel mee te maken, mijn moeder werkte daar ook. Het was ook niet zo dat we hem nooit zagen."

"Hij was er met het eten, kookte vaak, zorgde een dag in de week voor ons. Hij ging ook graag mee op werkweek. Mijn klasgenoten vonden dat heel leuk. Ik schaamde me soms dood. Hij is altijd een impulsieve ondernemer geweest, zat vol rare ingevingen en knoopte met iedereen gesprekken aan."

Lijkt u op hem in die zin?
"Nee, mijn vader is veel charismatischer, echt een inspirator. Ik ben meer iemand die ervan houdt vanuit de coulissen de zaken goed te regelen."

Heeft u zich verdiept in hoe uw voorgangers uw taken uitvoerden?
"Nee, ik heb vanaf het begin mijn eigen pad gekozen. Maar de geschiedenis draag ik mee. Ik heb een mooi, oud beeld in mijn hoofd van mijn grootvader die thuis snoepjes zat in te pakken voor in de winkel."

U heeft een zoon van acht. Toont hij al interesse?
"Hij drinkt nog geen koffie. Sinds ik een Chinees theeservies voor hem heb meegenomen, is hij wel aan de thee. Daar ben ik blij om. Verder hebben we het er natuurlijk niet over, hij is acht."

Jeugdfoto Mikkel Levelt Beeld Prive-archief

"Hij zal mijn taken ook niet kunnen overnemen, want ik ben veel te laat aan kinderen begonnen. Daar zit ik niet mee. Ik ben ook opgegroeid met de boodschap dat ik zelf moest bepalen wat ik wilde. Mijn vader heeft nooit tegen mij gezegd: je moet, het familiebedrijf ligt in jouw handen. Zo werkt het ook niet meer. We zijn inmiddels zo ver ontwikkeld dat je alleen moet kijken naar iemand met de juiste capaciteiten, niet per se naar een Levelt. Dat zou ongezond zijn."

Maar wel mooi.
"Ja, als het samenvalt, zou dat mooi zijn, maar ik denk dat die match steeds moeilijker te maken is. Simon Lévelt is, afgezien van de goede koffie en thee, in niets meer te vergelijken met het kleine winkeltje dat Simon begon."

Waren het leuke mensen denkt u, de Levelts uit de negentiende eeuw?
"Geen idee."

Maar als u kijkt naar uw vader, ooms en tantes, terugdenkt aan uw grootouders, wat kenmerkt jullie dan als familie?
"Levelts zijn slim en vooruitstrevend. In het gezin waar mijn vader uitkomt, heeft iedereen gestudeerd. De meesten zijn wetenschapper geworden. Veel nichtjes en neefjes zijn ook in die voetsporen getreden. Mijn vader is de vreemde eend in de bijt, als ondernemer."

Zijn jullie een vrolijke familie?
"Ja, we hebben humor. Een beetje van het scherpe soort, gevat en snel."

Niet al te veel gekte en depressie?
"Niet dat ik weet. Levelts kunnen veel aan, en veel tegelijk. Mijn oma, bijvoorbeeld, heeft gestudeerd, dat was in haar tijd helemaal niet gebruikelijk. En dan had ze er ook nog eens tien kinderen bij. Die stimuleerde ze enorm. Ook haar dochters. Mijn oudste tante was op school heel succesvol. Ze is hoogleraar en nog steeds verbonden aan een onderzoeksinstituut."

"Harde werkers die niet opgeven, dat zijn we misschien vooral. Maar dat zie je waarschijnlijk vaak in familiebedrijven die zo lang bestaan als het onze. Met niets doen blijf je niet 191 jaar succesvol."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden