Mijksenaarzaal verdwijnt uit de Stopera om fout verleden

De gemeente Amsterdam ontdoet zich halsoverkop van de Mijksenaarzaal in de Stopera. Het naambordje verdwijnt en na de verbouwing van het gemeentehuis keert de Mijksenaarzaal niet terug.

Bij zijn afscheid in 1966 kreeg Mijksenaar in de Rai de medaille van de stad Amsterdam. Beeld ANP

Dit heeft burgemeester Eberhard van der Laan per bief laten weten aan de gemeenteraad.

De reden om de Mijksenaarzaal op te doeken, is het oorlogsverleden van de Amsterdamse veel geprezen topambtenaar Piet Mijksenaar. Zijn verleden kwam kwam vorig jaar naar boven door publicaties van Het Parool.

Mijksenaar werd in 1946 door de Zuiveringscommissie berispt voor het geven van een lezing die hij in 1943 hield voor het Verbond van Nederlandse Journalisten, een foute organisatie.

Aanleiding voor het onderzoek van Het Parool naar Mijksenaars verleden was het verschijnen van een proefschrift van Stephan Steinmetz over de geschiedenis van Asterdorp, een heropvoedingskamp in Noord, dat in de oorlog dienst deed als Joodse getto.

Daarin stipte Steinmetz de rol van de ambitieuze Mijksenaar in de oorlog aan. Het Parool-artikel daarover was voor Amsterdam aanleiding een "verkennend onderzoek" te verrichten naar de handel en wandel van de ambtenaar. Dat heeft ongeveer een jaar in beslag genomen.

Gedwongen verhuizingen
Mijksenaar zette zich als chef van het Bureau Inkwartiering tijdens de Tweede Wereldoorlog in voor het efficiënter laten verlopen van de gedwongen verhuizing van de 80.000 Amsterdamse Joden.

Ook vorderde hij vastgoed voor dat doel. Hiermee kon hij de verhuizing van de Joden naar getto's en daarmee de Jodenvervolging versnellen.

Piet Mijksenaar en zijn echtgenote in 1966 bij zijn grootse afscheid in de Rai. Beeld ANP

Of de berisping van de gevierde ambtenaar Mijksenaar in 1988 bij de opening van de zaal vergeten was, kon niet door Amsterdam worden achterhaald. Of de vernoeming achteraf onjuist is geweest, laat Amsterdam liever over aan historici, zo antwoordt Van der Laan op vragen van D66 en GroenLinks in 2016 naar aanleiding van de publicaties.

Ook nader onderzoek naar de rol van Mijksenaar laat het college over aan historici. over.

Huurverhoging in de oorlog
Steinmetz schreef ook dat de Woningdienst de huren voor Joden in de oorlog fors heeft verhoogd.

Beeld Hannesloes Pen

Amsterdam erkent dat. Maar, aldus de brief aan de raad, die huren werden later ook voor 'Ariërs' verhoogd, en de gemeente heeft er waarschijnlijk niet aan verdiend omdat de huren in die jaren te laag waren.

Dat Het Parool schreef dat Amsterdam zich hierdoor heeft "verrijkt", was, aldus de gemeente, "in ieder geval niet het oogmerk". De huurverhoging is "geen anti-semitische maatregel" geweest, stelt de gemeente. Na deportatie van de Joden bleef de huur onveranderd.

Erfpacht
Een en ander past volgens Van der Laan ook in het beeld van het NIOD-onderzoek 'Openstaande Rekeningen' uit 2015.

Dat onderzoek werd in opdracht van Amsterdam verricht, nadat Het Parool berichtte over het feit dat de gemeente Joden die uit de onderduik of de vernietigingskampen kwamen aansloeg voor niet-betaalde erfpacht en bijhorende boetes.

Amsterdam wijst er op dat een en ander voor de gemeente reden was 'een gebaar' te maken, zodat in juli vorig jaar tien miljoen euro aan de Joodse gemeenschap werd betaald.

Lees ook: Ambtenaar Piet Mijksenaar redde Joden, maar hielp de bezetter ook en: Nieuw bureaucratisch raadsel rond Mijksenaar

Elke middag het laatste nieuws uit Amsterdam ontvangen? Schrijf je nu in voor de gratis nieuwsbrief van Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden