Plus Blikvangers

'Mien met de hondjes' was vanaf begin af aan al controversieel

De stad staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden? Vandaag: Monument Indië-Nederland.

'Mien met de hondjes' Beeld Tammy van Nerum

Het is er niet aan af te zien maar dit was lang het meest controversiële kunstwerk van Amsterdam, misschien wel van heel Nederland. Het gekrakeel begon al bij de onthulling in 1935.

Het heette toen nog Van Heutszmonument en was een eerbetoon aan de in 1924 overleden gouverneur-generaal van Nederlands-Indië. Met bruut geweld had hij ­Atjeh onder Nederlands bewind gebracht. Tientallen dorpen waren in de as gelegd en minstens 4000 burgers vermoord.

Het monument was een initiatief van burgers die de houwdegen beschouwden als held. Om een directe confrontatie met Van Heutszcritici uit de weg te gaan werd gekozen voor een allegorisch ontwerp.

Frits van Hall beeldhouwde een vrouwfiguur met in haar handen een wetsrol, de belichaming van het Nederlands gezag in de kolonie. Ze wordt geflankeerd door twee leeuwen. Aan die begeleiders dankt de vrouw haar bijnaam 'Mien met de hondjes'.

Architect Gijsbert Friedhoff ontwierp de ovale vijver aan haar voeten, een verbeelding van de oceaan die Nederland en Indonesië scheidt. Achter de vijver plaatste hij een muur, met op de achterkant ruimte voor een plaquette waarop Van Heutsz en profil was afgebeeld.

Johan Bastiaan Heutsz, zoon van, vond dat zijn vader zo wel erg was weggemoffeld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog probeerde hij als lid van de Waffen SS het gedenkteken te laten slopen.

Daar slaagde hij niet in. Net zo min als de Revolutionaire Raad, die in 1967 het beeld wilde opblazen met een zwaar kaliber kneedbom maar slechts minimale schade wist aan te richten.

Weer zeventien jaar later deed de Revolutionaire Anti-Racistische Actie - beter bekend als RaRa - nog een poging. Een 12-jarig jongetje vond het ontstekingsmechanisme echter en de explosievenopruimingsdienst maakte de dynamietstaven onschadelijk.

Doelwit graffitispuiters
Niet lang daarna verdween de plaquette. Het verhaal gaat dat hij op de bodem van het Noorder Amstelkanaal ligt. Ook de letters die Van Heutsz' naam spelden, werden door activisten van de sokkel gebikt.

Rond de eeuwwisseling stond het monument er onttakeld bij, een geliefd doelwit van graffitispuiters. De gemeente greep een opknapbeurt aan om naam en functie te veranderen - een unicum. Kunstenaar Jan Kleingeld plaatste voor en achter het beeld lage bakstenen sokkels met lichtornamenten en foto's van mensen die op of van de boot stappen.

Een reeks jaartallen verwijst naar de gedeelde geschiedenis van Nederland en zijn voormalige kolonie, en de geschiedenis van het monument zelf: onthuld in 1935, van functie veranderd in 2001 en opnieuw in gebruik genomen in 2007.

Monument Indië-Nederland

Sinds 1935
Kunstenaar Frits van Hall en Gijsbert Friedhoff / Jan Kleingeld
Waar Olympiaplein

Rond de eeuwwisseling stond het monument er onttakeld bij, een geliefd doelwit van graffitispuiters. De gemeente greep een opknapbeurt aan om naam en functie te veranderen - een unicum. Kunstenaar Jan Kleingeld plaatste voor en achter het beeld lage bakstenen sokkels met lichtornamenten en foto's van mensen die op of van de boot stappen.

Een reeks jaartallen verwijst naar de gedeelde geschiedenis van Nederland en zijn voormalige kolonie, en de geschiedenis van het monument zelf: onthuld in 1935, van functie veranderd in 2001 en opnieuw in gebruik genomen in 2007.

Bekijk het overzicht met alle blikvangers uit deze serie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden