Plus

Middeleeuws Amsterdam is net Aleppo in de film over Gysbreght van Aemstel

Vondels Gysbreght van Aemstel, eeuwenlang elk jaar opgevoerd in de Amsterdamse schouwburg, is nu voor het eerst als animatiefilm te zien. Jacqueline Kooter (57) haalde het verhaal naar het heden.

Voor de animatiefilm gebruikte de kunstenaar het mozaïek van Antoon Molkenboer uit de schouwburgBeeld Jacqueline Kooter

Voor de inhuldiging van de eerste stenen schouwburg in Amsterdam in 1638, toen nog aan de Keizersgracht, schreef theatermaker Joost van den Vondel een toneelstuk over de Amsterdamse held Gysbreght van Aemstel. Deze Heer van Aemstel verdedigde in de middeleeuwen de stad tegen troepen van graaf Floris de Vijfde.

Tevergeefs, want de Kennemers en de Waterlanders komen met een list in de stijl van het paard van Troje binnen: ze verstoppen zich in een schip dat ze op het IJ laten dobberen en dat door de Amsterdammers zelf naar binnen wordt gevaren. Ze plunderen, stichten brand en veroveren de stad en Van Aemstel moet zijn stad ontvluchten.

Aleppo
Beeldend kunstenaar Jacqueline Kooter legt in haar animatiefilm Gysbreght van Aemstel, Een Migrant in Andere Tijden een link met de actualiteit. De ondergang van de stad Amsterdam in 1300 trekt zij door naar de ondergang van Aleppo in onze tijd. "Ik denk dat dit verhaal laat zien dat de geschiedenis zich herhaalt," zegt de kunstenaar.

Voor haar film gebruikte ze teksten uit de bewerking van het toneelstuk door Laurens Spoor en Ronald Klamer uit 2011. De vele katholieke verhaallijnen en meerdere personages haalde ze eruit. "Ik heb zo'n 95 procent van de tekst weggesneden." Ze voegde een verteller toe en liet het verhaal draaien om Van Aemstel, zijn vrouw, kinderen en de vijand. Allemaal ingesproken door acteur Gijs Scholten van Aschat.

Knippen en plakken
Jacqueline Kooter baseerde de visuele kant van haar film op het Gysbreghtmozaïek uit 1953 van Antoon Molkenboer dat in de Stadsschouwburg hangt. Ze liet de details van het mozaïek op het Gijsbrechtbordes fotograferen waarna ze die uitprintte op papier.

Sommige delen vulde ze aan met uitgeprinte mozaïeksteentjes. Zo gaf ze Van Aemstel een paar benen (op het beeld zit zijn vrouw voor hem) en vulde ze een stuk van de stad Amsterdam aan. "Ik heb uren zitten knippen en plakken."

Voor het einde van de film, waarin Kooter het verhaal naar Aleppo trekt, paste ze het uiterlijk van haar figuren aan en creëerde ze bommenwerpers uit stukken van het mozaïek. De ontbrekende beelden tekende ze met zwart krijt.

Van alle losse onderdelen componeerde ze een, voor het grootste gedeelte, stop-motionfilm. Figuren verschoof ze, ogen en monden bewoog ze met een pincet. Hier en daar plakte ze wel dertig filmlagen over elkaar. "Tijdens het monteren ontdekte ik welke lagen goed over elkaar heen pasten. Het monteren is voor mij ook een creatief proces."

Stadsschouwburg
De korte film (circa 13 minuten) van Kooter wordt getoond tijdens een speciale Gysbreght van Aemstel-tour door de Stadsschouwburg. Tijdens de rondleiding wordt de geschiedenis van de schouwburg en zijn relatie met Vondel en zijn Gysbreght belicht. Het verhaal is sinds 1638 bijna elk jaar rond oud en nieuw als toneelstuk opgevoerd. Vele Amsterdammers maakten zo kennis met de ooit beroemde maar nu bijna vergeten leider van Amsterdam.

De Gysbreght van Aemstel-tour inclusief de animatiefilm van Jacqueline Kooter is op 3, 6, 7, 8 en 10 januari te zien in Stadsschouwburg. Kaarten via ssba.nl.

De Kennemers en Waterlanders verstoppen zich in de Gysbreght in een schip op het IJ en dringen zo Amsterdam binnenBeeld Jacqueline Kooter
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden