Plus

#MeToo in het buitenland: bijval, maar ook veel kritiek

Wat begon met een schandaal in Hollywood, leidt inmiddels tot verhitte discussies in tal van landen. Hoe die gevoerd wordt, zegt veel over de cultuur.

#MeToo is in Italië omgevormd tot #QuellaVoltaChe, DieKeerDat Beeld Studio Vonq

#ZWEDEN

In Zweden kwam de #MeToo-beweging al op gang ver voordat de openheid over seksuele intimidatie met deze pakkende term werd aangeduid. Naar buiten treden met een verhaal over ongewenste toespelingen, of erger, lijkt hier al lang geleden genormaliseerd.

Deze zomer zei een politicus bij een politiek evenement op Gotland onder haar rokje te zijn gefotografeerd. En onlangs openbaarde een lid van de rechts-populistische Zweden Democraten door een partijcollega te zijn misbruikt. Het zou haast een eigen rubriek kunnen zijn in het nieuws: seksueel geweld op de sportclub, in de kerk, op kantoor...

Toch, of juist daardoor, krijgt #MeToo hier veel bijval. Voor sommigen is de
hype net het laatste duwtje in de rug.

Opvallend zijn de misstanden in media­bedrijven. De ene na de andere
redactie en omroep wordt in verlegenheid gebracht door medewerkers, of oud-medewerkers die uit de school klappen over mediamagnaten die hun machtspositie misbruiken voor een vorm van seksueel geweld. Vooral bij
de krant Aftonbladet en de zender TV4 heerst crisis.

In het parlement is het onderwerp ook nieuw leven ingeblazen. Meer dan twintig politici zeggen seksueel geweld te hebben ondervonden in het politieke milieu. Een aantal parlementsleden pleit nu voor een 'consensuswet': in plaats van te verbieden seks te hebben met iemand die 'nee' zegt, eisen deze parlementariërs een verbod op seks met iemand die geen volmondig 'ja' zegt.

De minister van Buitenlandse Zaken, Margot Wallström, prijst de vrouwen die hun verhaal doen, maar heeft ook opgeroepen tot 'concrete politieke actie'.

Die is in feite al in gang gezet. Vanaf 2018 heeft Zweden een apart overheidsorgaan voor 'seksegelijkheid', dat de opdracht heeft om 'de normen van mannen te veranderen en het geweld tegen vrouwen te stoppen'.

Åsa Regnér, de minister voor Gelijke Kansen - want die is er al in Zweden - verklaarde dat de 'gebeurtenissen van afgelopen week de urgentie van een dergelijke autoriteit nog eens benadrukken'.

Anne Grietje Franssen

#CHINA

Nee, gelukkig komt dit schandalige gedrag in China niet voor. Dat was de strekking van een recent artikel over #MeToo in de Engelstalige staatskrant China Daily. 'Chinese mannen wordt geleerd om hun vrouwen te beschermen,' aldus de auteur, een Canadees-Egyptische oudere man die in China woont.

'Ongepast gedrag jegens vrouwen, inclusief aanranding, is strijdig met elke traditionele Chinese waarde.'

Kan wel zijn, reageren veel vrouwen en ook mannen in China, maar de praktijk is toch anders. Er zijn verhalen over actrices die seksueel geïntimideerd of aangerand worden door regisseurs en filmbazen. Ook in andere sectoren komt dit gedrag voor.

Een derde van de Chinese studentes geeft aan ooit seksueel te zijn lastiggevallen, onder vrouwen in textielfabrieken is dat aandeel zelfs 70 procent. Ook thuis en in de altijd drukke metro's en bussen komt seksueel geweld veel voor; volgens onderzoek heeft bijna de helft van de Chinese mannen zich hier wel eens schuldig aan gemaakt.

Opvallend is wel dat het vooral westerlingen zijn die nu commentaar leveren. Zo doet de Amerikaanse politiek commentator Bethany Allen-Ebrahimian op de website Foreign Policy verslag van haar ervaringen als jonge vrouw in China. Zij werd op haar 19de verkracht, toen ze er studeerde. In het artikel vertelt ze over dit drama, inclusief haar eigen schaamte, en te analyseren hoe het zover kon komen.

Haar conclusie: het beeld van de westerse vrouw als seksueel gemakkelijke prooi met een losse moraal is zo sterk in China dat het voor de jonge mannen die ze daar ontmoette, moeilijk was haar met andere ogen te bekijken. Dit verwrongen beeld wordt gevoed door vooral Amerikaanse films en tv-series, waarin vrouwen en mannen vrijelijk met elkaar in bed duiken.

Op Chinese sociale media, zoals Weibo, is #MeToo geen thema. Er is wel
aandacht voor de campagne in andere landen.

Gijs Moes

#ITALIË

#MeToo is in Italië omgevormd tot #QuellaVoltaChe, DieKeerDat. Deze maand verscheen de hashtag honderden keren op Twitter. Vrouwen schrijven over die keer dat 'de meester me vroeg om een snoepje uit zijn broekzak te halen' en over die keer dat 'ik 12 was en een man me in de lift betastte en ik hoopte dat de liftdeuren snel open zouden gaan'.

Ook in praatprogramma's op televisie en in kranten is er gediscussieerd over het seksueel misbruik en de intimidatie van vrouwen door mannen.

Maar beduidend meer aandacht kreeg de Italiaanse actrice en regisseuse Asia Argento. Zij is een van de actrices die de Amerikaanse filmproducent Harvey Weinstein begin oktober openlijk van verkrachting hebben beschuldigd. ­Argento vertelde dat ze 21 was toen hij haar in een hotelkamer in Cannes orale seks opdrong.

Tot haar verbijstering en woede kreeg Argento niet alleen begrip, maar ook
kritiek, ook van vrouwen. Een rechtse krant schreef over de zaak Weinstein en de kop op de voorpagina luidde: 'Eerst hebben ze seks en dan dreinen ze en doen ze net of ze spijt hebben.'

De strekking: ingaan op de avances van de baas is prostitutie, geen verkrachting, Argento had 'nee' kunnen zeggen, maar liet zich lekker likken omdat Weinstein veel voor haar werk kon betekenen.

Argento is naar Berlijn gevlucht en de hele discussie is ingezakt. De laatste #QuellaVoltaChe op Twitter dateert van 19 oktober. Hier en daar doen journalistes pogingen om te verklaren waarom de vrouwen in Italië niet massaal protesteren tegen seksuele intimidatie.

Ze wijzen op de sterke machocultuur en op het feit dat er in een rechtszaak nog tot aan 1981 verzachtende omstandigheden golden als een man zijn vrouw had vermoord omdat ze was vreemdgegaan.

Wat ook een rol speelt, is dat weinig vrouwen hier machtsposities hebben, dat er in de sociale omgang sowieso veel fysiek contact is en dat er achtelozer wordt gereageerd op voorvallen die in andere landen als seksuele intimidatie worden bestempeld.

Pauline Valkenet

#HONGARIJE

"Meneer de docent houdt van jonge meisjes." Dat wist iedereen in het
Boedapester Blijspelhuis, waar theater­docent en -regisseur László Marton
directeur was. Maar nadat acht vrouwen in het kader van #MeToo een boekje over Marton hadden opengedaan, nam de meervoudig bekroonde theatermaker deze week toch ontslag.

Marton nodigde jonge meisjes graag uit voor een ijsje, en van het een kwam het ander: een vriendelijke hand op de arm werd een hand tussen de benen of op de borst.

Een beginnende actrice die liet merken er niet van gediend te zijn dat hij in de auto masturbeerde, kreeg te horen dat ze moest ontspannen. Opvallend genoeg blijken meerdere van zijn slachtoffers wel degelijk iets tegen anderen te hebben gezegd.

En heel vaak kregen ze dan te horen dat het de prijs was die je moet betalen om voor zo'n topregisseur te werken

Zo vluchtte één meisje dat tijdens haar sollicitatie door Marton werd betast, in paniek het theater uit en belde ze thuis haar moeder op. Die meende dat ze haar verontschuldigingen moest aanbieden, anders zou ze als actrice nergens aan de slag komen. Zelfs nu nog menen mannelijke collega's dat Marton een heer is en dat het strelen van dijen of schouders niet echt lastigvallen is.

Het is niet voor het eerst dat misbruik op grotere schaal naar buiten komt. In 2015 gelastte de Elte-Universiteit in Boedapest het eerstejaarskamp af, omdat een jaar eerder meerdere studentes door leden van de organisatie waren verkracht. Maar toen er gevallen van misbruik in de kerk opdoken, werden die succesvol onder het tapijt geveegd.

#MeToo houdt de Hongaarse media minder bezig dan de Nederlandse, maar toen de Facebookgroep 'Ik hoorde het in Pest', met pakweg 370.000 leden, besloot ruimte te maken voor #MeToo-verhalen, hadden de beheerders op een enkele reactie gerekend.

Het werden er tientallen. Inmiddels heeft ook een bekende literator verklaard dat hij als zeventienjarige door zijn baas is betast.

Runa Hellinga

#NIGERIA

Nollywood, het Nigeriaanse Hollywood, is in rep en roer. Actrices zijn naar voren getreden met verhalen over wijdverbreid machtsmisbruik en de normalisatie van seksuele intimidatie in de Nigeriaanse filmindustrie, die met zo'n 1000 tot 2000 nieuwe titels per jaar de op een na omvangrijkste is ter wereld: na Bollywood, de Indiase filmindustrie, en nog vóór Hollywood.

"Ik heb vaak een rol niet gekregen omdat ik niet met iemand naar bed wilde," zei Doroty Njemanze onlangs tegen de Thomson Reuters Foundation, de goededoelenpoot van persbureau Reuters. De actrice en activiste tegen seksueel geweld werkt al 15 jaar in Nollywood.

Ook acteur Kanayo O. Kanayo, een van de grotere sterren in Nollywood, heeft zich door #MeToo uitgesproken. Hij onthulde dat hij dagelijks gebeld wordt door actrices die onder druk worden gezet om het bed te delen met producers.

Maar daarover klagen is volgens actrice Eeefy Ike zinloos in Nigeria. Het misbruik wordt volgens haar gebagatelliseerd. "Ik heb ook in Hollywood gewerkt en ook daar seksuele intimidatie meegemaakt. Het verschil is dat je buiten Hollywood ook nog wel makkelijk werk kunt vinden."

"Door de armoede in Nigeria zijn er voor actrices minder mogelijkheden en dus ligt er meer druk op vrouwen om met machtige mannen te slapen. Daarbij functioneren onze wetten rond verkrachting niet goed."

In Nigeria is verkrachting - seks met een vrouw zonder haar toestemming (mannen kunnen volgens die definitie dus niet verkracht worden) - strafbaar.

Seks met minderjarigen of verstandelijk beperkten, met of zonder toestemming, is ook strafbaar. Maar seks met een echtgenote is nooit strafbaar, dan bestaat verkrachting niet.

Op sociale media vertellen ook Nige­riaanse vrouwen buiten de filmsector over seksueel geweld. 'Het lastigvallen van vrouwen gebeurt op zo veel plekken in de samenleving dat mannen het bijna als hun recht zien,' schreef verpleegster Faustina Anyanwu (39) op Twitter naar aanleiding van #MeToo.

'Dat rapporteren is voor veel vrouwen niet alleen onmogelijk, maar ook ondenkbaar.'

Seada Nourhussen

Lees ook: #MeToo - 'Mannen denken dat intimidatie hun goed recht is'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden