Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

Met zulke tegenstanders heeft Trump geen Wag the Dog nodig

PlusJohan Fretz

In The New Yorker stond een schrijnende spotprent. Een Amerikaanse militair zit nerveus in een gevechtshelikopter, die boven oorlogsgebied hangt. Zijn oudere collega stelt hem, heel blasé, een vraag: “Dus, is dit je eerste herverkiezingscampagne, jongen?” Oorlogen beginnen om je tweede termijn als president veilig te stellen: het is zo’n beproefd recept, dat er zelfs een Hollywoodfilm aan werd gewijd. In Wag the Dog (1997) probeert een president het Amerikaanse publiek af te leiden van zijn privé-schandalen door een oorlog tegen Albanië te verzinnen.

Iran is geen Albanië, maar het feit dat Donald Trump deze week bijna een aanval op Iran liet uitvoeren, terwijl hij normaal juist wars is van militair ingrijpen, viel wel op. 2020 komt dichterbij. Natuurlijk was Iran zelf begonnen, door een onbemande Amerikaanse drone neer te schieten. Trumps bijna-aanval zou dus een vergelding zijn geweest, geen eigen initiatief. Maar een oorlog is zo begonnen: een relatief kleine misser gevolgd door een vergelding kan een rampzalige kettingreactie teweegbrengen.

Trump bedacht zich te elfder ure. Gelukkig. Misschien kreeg hij één schrikbeeld op zijn netvlies: dat van president Jimmy Carter. Die zette in 1980 een militaire reddingsoperatie in tijdens de Iraanse gijzelingscrisis, waarbij acht doden vielen. Volgens ­velen kostte deze mislukking Carter zijn tweede termijn in het Witte Huis. Waarschijnlijk waarschuw- den Trumps adviseurs hem dat een vergelding Amerikaanse militairen in de regio in gevaar zou kunnen brengen. Hij besloot dat risico niet te nemen.

Ondertussen had Congresvrouw Alexandria Ocasio-Cortez het gewaagd de detentiecentra van Trump aan de Amerikaanse grens concentratiekampen te noemen. Prompt barstte de morele verontwaardiging in alle hevigheid los. Ook binnen progressief Amerika: beroemde pundits als Chuck Todd van NBC suggereerden dat AOC had gezegd dat het om nazivernietigingskampen ging. Dat was duidelijk niet zo. Ze noemde de centra simpelweg concentratiekampen, omdat mensen er massaal, onder militaire dwang, zonder proces en rechtshulp, onder erbarmelijke omstandigheden voor onbepaalde tijd worden opgesloten. Er zijn zelfs al doden gevallen. Begrijpend luisteren blijkt telkens opnieuw heel moeilijk voor mensen die AOC al veroordelen nog voordat ze haar mond opendoet.

Het feit dat je zo wordt aangevallen wanneer je terecht betoogt hoe walgelijk en onmenselijk het is dat er centra bestaan waar kinderen van hun ouders worden gescheiden en in kooien (!) worden gestopt, waarin ze nauwelijks te eten krijgen en waarin het ijskoud is, markeert een nieuw dieptepunt in vijanddenken. In een volkomen gepolitiseerd landschap is alles wat jouw partij uitvoert kennelijk per definitie goed. Zelf nadenken hoeft niet meer. Hoe je ook over immigratie denkt, zouden zulke detentiecentra niet moeten leiden tot collectieve woede, van links én rechts? Helaas: morele verontwaardiging richt zich tegenwoordig liever op degene die zich verzet tegen onmenselijkheid dan op de onmenselijkheid zelf.

Ook binnen de Democratische partij, waar de frontrunner Joe Biden heet, een man die liever weemoedig praat over zijn goede banden met vroegere voorvechters van segregatie dan dat hij AOC vurig verdedigt. Dat het moedige, ongecensureerde, vlammende verzet van politici als AOC, Elizabeth Warren en Bernie Sanders tegen ontmenselijking van de ander, tegen uitbuiting van de arbeidersklasse, tegen uitputting van de planeet zelfs door zogenaamde bondgenoten wordt weggezet als radicale waanzin, doet het ergste vrezen voor 2020.

Misschien dacht Trump daar wel aan, toen hij zijn aanval plots afblies: met zulke tegenstanders heeft hij geen Wag the Dog nodig om herkozen te worden.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij heeft een wekelijkse column in de krant.

Reageren? j.fretz@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden