Plus PS

'Met een eigen huis staat mijn leven weer op play'

Duizend sociale huurwoningen extra gaan in drie jaar tijd naar kwetsbare groepen als statushouders en daklozen. Gewoon, bij u in de wijk. Deze cliënten van HVO-Querido wonen al op zichzelf.

David van Os: 'Twintig jaar dakloos levert veel spanning op' Beeld Marc Driessen

Bjorn van Dijk (30)

Bjorn woonde tot een half jaar geleden bij zijn vader en dat was wel een beetje lastig. "Het was zijn huis met zijn regels. Ik wilde heel graag op eigen benen staan, maar ik wist niet goed hoe ik dat moest aanpakken."

Bjorn, die een lichte vorm van autisme heeft, hoefde thuis nooit de rekeningen te betalen en zijn vader deed altijd de boodschappen en bepaalde veel, bijvoorbeeld, hoe laat er gegeten werd.

Zijn schoolcarrière ging niet van een leien dakje. Bjorn verliet voortijdig de havo en maakte ook de mbo-opleiding voor sociaal pedagogisch medewerker niet af. Via een uitzendbureau kon hij bij de stadsreiniging aan de slag, waar hij na drie jaar weer stopte.

Van de WW raakte hij uiteindelijk in de bijstand. "Ik moest vijf sollicitaties in de week schrijven. Ik solliciteerde overal op: op de functie van beveiliger, logistiek medewerker in een magazijn, goederenleverancier tot die van directeur bij ABN Amro. Het werd allemaal niks. De man van het beveiligingsbedrijf vond me te bijdehand omdat ik zoveel vragen en opmerkingen had."

Via Housing First van HVO-Querido kwam hij aan zijn huidige woning in de Olympiabuurt. Zijn begeleider had voor de ramen een slinger met 'Welcome home' opgehangen. "Het was een enorme verrassing. Ik heb hier twee slaapkamers en zelfs een douche en toilet apart."

"Sinds ik hier woon, ben ik veel gelukkiger. Ik voel me vrijer, heb mijn eigen regels en bepaal zelf wanneer ik eet. Ik kan ook zelf bepalen wanneer ik de bezem pak om mijn huis te vegen," zegt Bjorn, die tijdens het gesprek in een van de kamers zijn twee honden heeft opgesloten. "Ze zijn veel te enthousiast voor bezoek."

Zijn begeleider komt een keer per week langs, of vaker als dat nodig is, en helpt hem met het op de rails krijgen van zijn leven. Bjorn wil nu graag een baan, het liefst "iets met computers of grafisch werken, en contact met mensen".

Hij wordt begeleid bij het betalen van zijn rekeningen, doet zelf boodschappen en houdt zijn huis schoon. Als het goed gaat, krijgt hij later de woning op zijn eigen naam. "De relatie met mijn vader is nu beter en ik zie nu ook mijn moeder. We zijn goeie vrienden en ik begin een stuk zelfstandiger te worden."

Bjorn van Dijk: 'De relatie met mijn vader is nu beter en ik zie nu ook mijn moeder' Beeld Marc Driessen

Mark Limon (42)

Mark voelt zich momenteel supergelukkig. En dat is hij in jaren niet geweest. Hij zit op zijn bank in zijn ruime woonkamer in Amsterdam-West. In de kamer staan foto's van zijn dochters en aan ­de muur hangen twee hoedjes. De woning heeft hij nu vier jaar en dat bevalt hem uitstekend.

Mark is geboren in West en heeft zes broers en zussen. Zijn jeugd week niet af van die van leeftijdsgenootjes, totdat zijn vader in 1996 overleed. Mark kreeg dat jaar, op zijn 21ste, een psychose, werd depressief en moest ten slotte worden opgenomen. "Ik vond het best fijn in de kliniek. Het was een veilig gevoel. Ik vond het eng op straat."

Na de dood van zijn moeder, zeven jaar later, raakte hij dakloos. "Ik lag twee jaar in bed en betaalde geen huur. Er was totaal geen structuur in mijn leven."

Hij kwam uiteindelijk terecht bij een opvang­locatie van HVO-Querido in Oost, waar mensen wonen die jarenlang op straat hebben gezworven, verslaafd zijn geweest of met psychische problemen kampten. Ook verbleef hij in een opvanghotel in Osdorp.

De woning die hij via Housing First kreeg, is zijn houvast. "Ik ben hard aan mezelf gaan werken. Ik knokte en wilde er zijn voor mijn dochters. Dit huis is een beloning en een nieuw begin van mijn leven."

Een jarenlang verblijf in de opvang demotiveert alleen maar, zegt Mark. "Alles wordt voor je ­gedaan. Je wordt een slachtoffer. Dat zag ik ook om me heen."

Een keer in de week komt een hulpverlener langs die met hem doorneemt hoe zijn week is verlopen en die bijspringt met de financiën. Dit jaar komt zijn huis waarschijnlijk op zijn naam. "Dat is wel een feestje waard."

Mark is thuis vaak achter zijn computer te vinden. Zijn zelfgemaakte raps zet hij onder de naam Rauwk Trillian op YouTube. Van zijn buurman kreeg hij onlangs een paar mooie speakers.

Behalve een baan, zoekt hij ook nog een vriendin. "Ik heb geen haast. Ik kijk ook wel rond hoor, bijvoorbeeld in de supermarkt. En soms kijken ze terug."

Mark Limon: 'Ik ben hard aan mezelf gaan werken. Ik knokte en wilde er zijn voor mijn dochters' Beeld Marc Driessen

David van Os (44)

Amsterdam is zijn huis. David heeft overal gesla­pen, onder elke brug, in vele huizen, op banken in parken en in tal van buurten. Daarom wil hij graag ook op de foto op de A'DAM Toren in Noord, met de stad op de achtergrond.

David, geboren in Colombia, is op zijn tweede door zijn adoptieouders naar Nederland gehaald. Hij woonde tot zijn achtste bij hen. Daarna nam zijn leven een drastische wending. Hij zat tot zijn achttiende in internaten en in jeugddetentie.

"Omdat ik een gevaar voor de maatschappij was. Ik wilde alles stuk maken."
De daaropvolgende twintig jaar was hij dakloos.

"Ik verbleef in discotheken, sliep bij vrienden op de bank of belde om vier uur 's nachts bij bekenden aan, die dan met veel moeite opendeden. Soms sliep ik ook in hotels. Jaaah, ik was een viersterrendakloze. Ik heb slechts een keer of dertig op een bankje in een park moeten slapen."

Twaalf jaar geleden wees zijn vader hem op HVO-Querido, maar David zag dat niet zitten. "Ik heb nooit problemen gehad met mijn leven, anderen hebben er problemen mee."

Toch vroeg hij uit­eindelijk om hulp en kwam hij in een beschermdwonenproject van HVO-Querido terecht. "Ik was psychisch niet in orde, had schulden en zat op het randje van foute dingen doen. Twintig jaar dakloos levert veel spanning op."

Een jaar geleden kreeg David een woning in Zuid en nu ziet zijn leven er anders uit. "Ik rijd niet meer zwart, drink geen drankje meer op straat, doe niet meer aan wildplassen en ben niet agressief tegen de politie. Ik let op mijn omgeving wat gepast ­gedrag is."

"Als ik me niet goed voel, ga ik naar huis, waar ik me opnieuw kan opladen. Als je dakloos bent, lijkt het alsof je op pause staat. Met een eigen huis gaat mijn leven weer op play."

David is blacklight bodypainter in clubs en leeft van een uitkering. "Dat er nog licht is aan het einde van de tunnel, had ik nooit meer verwacht. Ik dacht dat ik zou overlijden in de goot. Van het leven op straat verlies je ook je zelfrespect. En dat heb ik nu weer terug."

David van Os: 'Dat er nog licht is aan het einde van de tunnel, had ik nooit meer verwacht' Beeld Marc Driessen

Elf jaar positieve ervaring met zelfstandig wonen

Verwarde mensen, overlast, problemen? Clemens Blaas, bestuurder van zorgorganisatie HVO-Querido, wil graag wat rechtzetten, nu duizenden mensen uit kwetsbare groepen in volksbuurten komen wonen. HVO-Querido heeft namelijk de ervaring dat deze mensen met begeleiding goed zelfstandig kunnen wonen.

Blaas: "Het gaat beter als zij zelfstandig wonen dan wanneer zij te lang in zorginstellingen en behandelorganisaties blijven hangen." Ze worden daardoor niet zelfstandig en komen te veel in aanraking met andere problematische mensen. Als ze niet toekomen aan werken of een zinvolle dagbesteding, raken zij volgens Blaas ook hun zelfrespect kwijt.

Dat is ook de kern van het landelijk rapport over de Toekomst Beschermd Wonen van de commissie-Dannenberg: "Mensen met psychiatrische en sociaal-maatschappelijke problemen kunnen hun zelfstandigheid vaker behouden als passende ondersteuning in de thuissituatie sneller beschikbaar is."

Het nieuwe rijksbeleid is gericht op thuis wonen en in Amsterdam werd de aanpak ­onlangs vastgelegd in het Koersbesluit Thuis in de Wijk. Zorginstellingen, corporaties en de gemeente trekken samen op.

Voor HVO-Querido is het geen nieuw fenomeen. Blaas: "Wij zijn al elf jaar met het project Housing First bezig. Waar we eerst mensen in onze instellingen opvingen, plaatsen we nu cliënten die dat aankunnen zo snel mogelijk in een huis. Ze krijgen begeleiding die nodig is; dagelijks, een keer per week of alleen telefonisch. De woning staat in elk geval nog twee jaar op onze naam. Gaat het ook na herkansingen niet, dan dreigt iemand zijn huis weer te verliezen."

Per cliënt dalen de kosten tussen de 10.000 en 35.000 euro per jaar als die vanuit een instelling thuis gaat wonen. De 2100 cliënten in woonwijken worden begeleid door een zorgprofessional, maar ook door andere instanties, zoals welzijnsorganisaties. Volgens Blaas daalt de overlast van de cliënten van HVO-Querido, maar concrete cijfers heeft hij niet.

Dat corporatiekoepel Aedes onlangs juist de noodklok luidde vanwege de stijgende overlast van verwarde personen, komt volgens Blaas door de grote aantallen andere kwetsbare groepen die ook de wijken instromen. Amsterdam gaat voor hen jaarlijks 2000 sociale huurwoningen vrijmaken.

Blaas: "Ook andere mensen, zonder begeleiding, kunnen verward raken." Zoals ouderen, die op steeds hogere leeftijd zichzelf moeten redden. Meer begeleiding en betere samenwerking tussen zorg- en gemeentelijke instanties zijn volgens hem de oplossing.

Hoe ga je om met buren? (Tips voor HVO-cliënten)
1) Nodig de buren uit voor een kopje koffie. Lukt dat niet, dan is een ­gesprek bij de deur ook goed.
2) Wees open over je achtergrond. Geef je voor- en achternaam en zeg kort dat je onder ­begeleiding in het nieuwe huis bent komen wonen.
3) Respecteer leef- en omgangs­regels, zoals 's avonds na tien uur geen (harde) muziek spelen.
4) Help mee gezamenlijke ruimtes schoon en heel te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden