Plus

Met een box vol proefjes is elke Amsterdammer waterexpert

Is het water uit gracht, sloot of plas geschikt voor de planten in onze tuin? En kunnen we er zwemmen? Waternet laat vijfhonderd Amsterdammers onderzoeken hoe schoon het water in hun buurt is.

Tijdens de jaarlijkse City Swim wordt er door de Amsterdamse grachten gezwommen om geld op te halen voor ALS. Beeld anp

Bij een bezoek aan de Wallen zullen het misschien niet de eerste vragen zijn die bij ons opkomen: hoe smaakt het water uit de Oudezijds Achterburgwal? En kunnen we erin plonzen zonder angst voor onze gezondheid?

Maar dat gebied wordt wel genoemd als een van de weinige plekken in de stad waar het water niet altijd even fris is. Dus nu Waternet vijfhonderd Amsterdammers een proefjesdoos meegeeft om te onderzoeken hoe schoon het is, nemen we graag daar de proef op de som.

In de doos - beter gezegd: een soort viskoffer - zit bijvoorbeeld een smaaktest. Als we een uit de kluiten gewassen rietje, de Lifestraw, aan de mond zetten, halen filters 99,9999 procent van de bacteriën uit het water. Maar daarmee is niet gezegd dat het Wallenwater ook lekker is. Het smaakt precies zoals je verwacht: ronduit smerig, bitter, vettig, muf.

Kruidig
"Proef het als wijn, meteen weer uitspugen," waarschuwt Pavèl van Houten, de kunstenaar die de experimenten samen met Waternet en de universiteit van Wageningen heeft bedacht. De kans dat je bij het grachtenwater vergeet de boel uit te spugen, is niet zo groot.

Maar bij het water thuis, uit de sloot in Noord, waren we dat toch bijna vergeten, zo fris, bijna kruidig smaakte het water daar. Pas later ontdekten we dat het bommetjevol E.colibacteriën zit - ziekteverwekkende bacteriën uit de darmen van mens en dier.

Daarvoor moesten we een monster op kweek zetten, en na drie dagen gaven het petrischaaltje en een drinkwatertest het schokkende resultaat. Door warm weer en hevige regenbuien is het water in de zomer soms minder schoon.

Met de Waterbox vol proefjes - waarbij de Lifestraw en E.colitest overigens niet in elke box zitten - haakt Waternet aan bij de populariteit van de zogeheten burgerwetenschappen: leken die de officiële wetenschap een handje helpen door bijvoorbeeld de luchtverontreiniging te meten in hun straat, of vogels te tellen in hun tuin.

"Zoveel waarnemingen kun je als professionele wetenschapper niet doen," verduidelijkt Gerben Mol van de universiteit van Wageningen.

Door een zwart-witte schijf die aan een touw onder water zakt tot die onzichtbaar wordt, blijkt de gracht een stuk minder helder dan de sloot in Noord. Zo bevat de box ook proefjes om de geur, de temperatuur en de kleur te bepalen. De vijfhonderd deelnemers, die zich 'waterexperts' mogen noemen, kunnen hun bevindingen invullen op een speciale website.

"We willen bekijken hoe we wetenschappelijk onderzoek kunnen inzetten om mensen anders naar hun omgeving te laten kijken," zegt Van Houten. "Als je ziet wat er leeft en hoe het water eruitziet, krijg je een nieuwe verbinding met zo'n plek."

Dat kan zijn, maar voor de kwaliteit van onze metingen durven we onze hand niet in het vuur te steken. In de petrischaaltjes duiken na drie dagen heel wat bacteriekoloniën op, maar of wij daar als waterexperts voorzichtig genoeg mee omgesprongen zijn? Waternet is hoe dan ook nieuwsgierig naar de resultaten.

500 vrijwilligers

Waternet zoekt 500 Amsterdammers die de komende drie maanden willen uitzoeken hoe schoon het water in de stad is. Inschrijven kan op www.hetschonewaterexperiment.nl. Woensdagavond is op het hoofdkantoor van Waternet een startbijeenkomst. Daar kunnen de deelnemers de Waterbox met de proefjes meteen meenemen, maar ze kunnen die ook later ophalen.

"Welke plekken kiezen de mensen om te meten? Waar maken ze zich zorgen om? Ook dat is voor ons waardevolle informatie," zegt Diane Kleinhout.

Vies metalig smaakje
Het is de hoop dat Amsterdammers het open water ook verstandiger leren gebruiken. Op zomerse dagen bijvoorbeeld, als steeds meer plekken worden gebruikt voor een verfrissende duik die officieel geen zwemlocaties zijn.

Daar is op zich niets mis mee: de grachten zijn snel schoner geworden nu alle grachtenpanden zijn aangesloten op de riolering, en 91 procent van de woonboten. Dat blijkt alleen al uit de City Swim, de jaarlijkse zwemtocht door de grachten voor ALS.

Maar daar zwemmen dus ook poepbacteriën. In het IJ blijkt dat niet anders, bij de Oostpont, een plek ook waar vorige week nog gezwommen werd. Dat was op zich al een wonderlijk gezicht, voor de chemische fabriek van Albemarle, voorheen Akzo, voorheen Ketjen.

Het water is stukken helderder dan het grachtenwater, maar dat zegt dus weinig over de kwaliteit. Ook over de smaak, trouwens - die is hier ronduit vies: metalig, een beetje zout en bitter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden