Plus

Met boa's op pad: 'Ik wil mijn werk op een veilige manier doen'

Gewapend met handboeien en portofoons surveilleren handhavers 's nachts op de Wallen. De boa's moeten het tot hun ongenoegen doen zonder wapenstok of pepperspray. 'Ik wil mijn werk op een normale en veilige manier kunnen doen.'

Handhavers Annemarie en Tess tijdens hun ronde over de Wallen. Beeld Marc Driessen

"Je mag hier geen alcohol drinken," zegt handhaver Tess (20) als ze even na middernacht op een groep jonge Australiërs op het Damrak stuit. "Mag ik jullie ID zien?" De studenten maken ­gelijk excuses voor het blikje Amstelbier. "We wisten het niet. Kunnen we niet gewoon een waarschuwing krijgen als we het gelijk weg­gooien?"

Samen met haar collega Annemarie (49), die van haar werkgever, de gemeente, eveneens niet met achternaam in de krant mag, legt ze uit dat er een alcoholverbod geldt én dat het verplicht is een identiteitsbewijs op zak te hebben. Als de jongeren te lang tegensputteren, verheft de jonge handhaver haar stem. "Jij, jij en jij: ik wil nu een identiteitsbewijs zien."

Tess en Annemarie vormen vanavond een handhaverskoppel. Samen surveilleren ze de hele nacht in het Wallengebied.

De vrouwen, allebei blond, vriendelijk en niet langer dan één meter zeventig, dragen een blauw-zwart uniform met 'handhaving' achterop. Ze zijn uitgerust met handboeien, twee ­portofoons en een pin-apparaat. Daarmee kan iedereen gelijk zijn boete betalen, ook zonder burgerservicenummer. Wie weigert, hoeft niet te vrezen voor een nacht in de cel. "De gemeente wil niet dat we mensen naar binnen trekken. Het blijft dus bij lichtelijke dwang."

Wachten op assistentie
Dat blijkt niet genoeg om het groepje Australiërs tot betalen te bewegen. "Stuur maar een bon. Ik ga nu niet betalen. Zoveel geld heb ik niet, ik ben maar student. Mag ik alsjeblieft een waarschuwing? Van die honderd euro moet ik ook nog cadeaus kopen."

De twee handhavers worden onbeleefd genoemd, gemeen en inhumaan. Eén van de vijf probeert bijval te krijgen van omstanders. Tess heeft intussen via de portofoon verslag gedaan van de situatie. Twee toegesnelde boa's houden met hun fietsen pottenkijkers op afstand.

Als een van de overtreders een valse naam ­opgeeft en een bevel van een handhaver ­weigert, wordt de sfeer grimmig.

De jongen, breed en gespierd, wordt met zijn armen omhoog tegen de muur gedrukt en gefouilleerd. Zijn vrienden protesteren luid en ­filmen het tafereel. "Nu moeten we wachten op assistentie van de politie. Als het erger wordt, dan hebben we niets om ons mee te verdedigen, enkel onze handen."

Zeker twintig minuten wachten de handhavers op de politie. Bij het zien van een politiebus lijkt hulp nabij, maar de auto rijdt door, onderweg naar een andere melding. Het is precies de reden waarom de boa's begin deze maand bij de gemeenteraad pleitten voor geweldsmiddelen om zich te verdedigen. Het liefst zouden ze een wapenstok en pepperspray dragen.

Dat verzoek deden ze niet zomaar. Uit onderzoek blijkt dat het overgrote deel van de handhavers in Amsterdam, 86 procent in 2017, slachtoffer is geworden van agressie of geweld.

Of Tess en Annemarie nog wel de straat op ­durven? "Hebben we een keuze?" zegt Tess. "Al gaat het niet om de vraag of ik durf. Het is mijn werk en dat wil ik op een normale en veilige ­manier kunnen doen." Annemarie: "Met een wapenstok voel je je net even zekerder."

De politie arriveert, de Australiër wordt nagetrokken en neemt zijn boete in ontvangst. Als Tess de blikjes bier leeggiet en in de prullenbak gooit, lopen vier Nederlandse mannen langs. "Gasten, hoe is het dan!" schreeuwen ze. "Niet zo boos kijken, hè? Sexy ladies!"

De boa's helpen op het Damrak nog een van de fiets gevallen toerist op de been en spreken een taxichauffeur aan op het feit dat hij zomaar langs de weg stilstaat, voor ze in rustig tempo hun tocht voortzetten.

Per nacht surveilleren lopen ze wel tien kilometer, weet Tess, die dat met een app bijhoudt. Voor het stel de Oudebrugsteeg inslaat, fietst een meisje van zo te zien nog geen zestien jaar op de stoep hun kant op. Ze wordt direct terechtgewezen en de handhavers zeggen haar vriendelijk af te stappen. "Nee. Laat me nou." Ze fietst door.

Annemarie: "We worden niet altijd serieus ­genomen." Vooral Nederlanders schijnen er een handje van te hebben handhavers denigrerend te bejegenen. "Veel mensen weten niet welke bevoegdheden wij hebben. Dat schept verwarring."

Toch denkt de 49-jarige er niet aan te stoppen met haar werk. Drie jaar geleden was ze nog slager. "Dat heb ik 26 jaar gedaan, maar ik wilde wat anders." Na een thuisstudie - Tess rondde de driejarige opleiding 'handhaver toezicht en veiligheid politie' af - is Annemarie klaar om de straat op te gaan als handhaver.

86%

Het overgrote deel van de handhavers in Amsterdam krijgt te maken met geweld. In 2017 was 86 procent slachtoffer van een geweldsincident, blijkt uit onderzoek voor Binnenlandse Zaken.

Geboeid op de grond
De twee lopen over de Oudezijds Voorburgwal naar het Oudekerksplein. Daar houden collega's net een man staande. Ook hij negeert het alcoholverbod.

Als blijkt dat alles onder controle is, lopen ze verder, om na een melding enkele minuten later terug te keren op het plein. De man ligt inmiddels geboeid op de grond, op zijn buik. Vier handhavers en zes toegesnelde agenten staan eromheen. Alleen een politiebus ontbreekt, om de man in te vervoeren.

Tien minuten blijven Annemarie en Tess op een afstandje staan, voor het geval assistentie wordt vereist. Passanten die een high five van de vrouwen in uniform willen, worden afgescheept met een 'fijne avond'. Ook fotoverzoeken slaan de vrouwen af. Tijd voor joligheid is er niet. Nog voor er vervoer is geregeld voor de geboeide man op de grond, haasten de twee zich naar de Zeedijk als er een melding van overlast binnenkomt. Annemarie: "De politie heeft het te druk."

Boa's dreigen met acties

Voor boa's is de maat vol: ze surveilleren op dezelfde plekken als de politie, maar moeten de klus klaren zonder geweldsmiddelen. Begin december verzamelden ze zich daarom bij de Stopera om burgemeester Femke Halsema handtekeningen en een brief te overhandigen.

"De situatie is nu te onveilig," vindt een woordvoerder van de Nederlandse Boa Bond. Halsema wil ondanks de weerstand meer mankracht inzetten om onder andere het alcoholverbod te handhaven op de Wallen.

Tijdens oud en nieuw zijn er negentien handhavers in het centrum ingezet 'daarvan is driekwart uitzendkracht en slechts een paar maanden actief,' aldus de Boa Bond. "Het was ondenkbaar dat handhavers met weinig ervaring op de risicovolste avond werden ingezet," aldus de woordvoerder.

Handhavers besloten daarom risicovolle gebieden als de Wallen en Nieuw-West te mijden. De burgemeester moet volgens de bond verantwoordelijkheid nemen voor de veiligheid van handhavers, 'anders is het een slechte werkgever'.

Initieert Halsema na het kerstreces geen inhoudelijk gesprek, dan gaat de Boa Bond over op een actieplan. "Dat ligt klaar. Daarin zijn ook werkonderbrekingen opgenomen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden